lACOBI ARMINII ... OPERA THEOLOGICA, NUNC DENUO

CONJUNCTIM RECUSA

Jacobus Arminius

Digitized by Google

I

I

!

t

»

4

1

I

K.7.

, lACOBI

'arminii

VETERAQVINA

TIS BATAVI,

SS. Theologiae Do6toris eximij>

OPERA

THEOLOGICA,

Nunc denuo conjundHm recufas

PROSTANT FRANCOFVRTI, ^jfud yyolfgangum hToffinannum, tAnno MDCXXXy.

I

I

CHRISTIANO

L E C T O R I

S. T.

PvscvLA lACOBI AR- M I N 1 1 , S S.Theologiae Do- <5toris,vno tibi volumine exhi* bcmus,LeftorChriftianc.Dc- fiderio illorum fatisfaftum o- portuit , quibus Author vcl placuit,veldi(plicuit. Suntta* leshic,&ahbi, qui,nctemcrc virumautamaffe, autdamnafTccrcdipoflint, ipfum inlibrisfuis loquentem audfre defiderant. Scripto- rumomniumhaec fbrscft,laudari abhis, vitupcrari abilHs. Nonfapiuntomnibuseademfercula. necfa- cilc cuiuis (cntcntiam fuam probauerint Dodtorcs

(o^ 2 dograa-

Prxfatio

dogmatici.Sunt,qiiospraeccptorumnimiusamorita cxcaccat, vtnihil nonab ipfisdidtum fufpiciant, &, velut e c«lo lapfum ancilc, vcnercntur. Sunt, quibus prxjudicia &:praeconcept2e opinioncs bonam men- tcmperucrtun t , vt non ratione verum , fed perfonis, temporibu5,addo etiam,priuatis commodis mctian- tur.NonhujusfoIum,fed&priorumfecuIorum vitia queror. Ab vtrifque diffcntio. Etiam dum viucret ARMiNius,vacuumabafFe6luomniauditoremma- luit,quamimpenfiuspartibusaddidtum.Nonminus caeleftis reipublicae ciuem fua decctlibcrtas, quam mundanae hujus & politica? focictatis. Infcruitutc omnia dura & difficilia. V bi fentirc licct , quse Deu s, ratio , & pia antiquitas fuaferint, cademque ad D e t gloriam &:EccIefiarumaedificationcmprofcrre: finc fucopictas, fincfuperftitione religio, finehypocrifi veritas magnis incremcntis adoIcfcunt.Quid fcriptor hicfcn(crit,quiddocucrithbere,pari libcrtatelcgc& pcrpende. Damusomnia,quaeviuusvcledidit, vel probauit. Ea,quaeadMaIachiamdixit,in Antichri- ftum&Socinum fblide&cxprofcflb inBatauorum Academia difputauit, difcipulorum hic ilhc chartis adlcruantur. PubIiciiIlajurisfaccrcreligiofuit,quia cum cx ore dicentis cxccpta fuerint, facile audito-

rum

adLedorem.

rum culpam &: infcribcndo incuriam uiatimmeri- tus profeflbr.

Praludit operi P. Bertij viri dodlifiRmi OratiO;, inquamulra pro Authore,iirqueEcclcfiisdixit,qujE poftca eidem difplicere coepcrunt. Opus ipfum a quatuor Orationibusaufpicor; quas magno audito- rumapplaufu deSacerdotioCHRi sti , Theologix Objcdlo, Authore &Fine, ac Certitudine habuit, o- mnesmuneris Thcologiciinaugurales, &profundis Scripturae fenfibus fubnixas. txcipit eas quinta dc Componendo Rchgionis diflidio interChriftianos, cujusformulam facilius dari credidit,quampraxin. Huicproximcanne(5liturDccIaratio,quafentcniiain fuam profitetur de Praedcftinatione , Prouidentia De I , Libcro Arbitrio , Gratia De i , Diuinitate Fi 1 1 1 DEi,&deIuftificationehominiscoram DEo^inqua contendit, necprorfusfcinaliorum verba juraflc,& tamen longe citra Pclagianifmum & Socinianif^ mumftare. Pofthaec vniuerfxfcre Theologia; com- pendium Difputationibus variis comprehenfum ex- hibetur , in quo (acros fenfus a latere tuentur Scri ptu- raeloca^magnodeledlu &judicioannotata.Subeunt pnuatse, inquibus falutisnpftrac oeconomiam&di- uinarum adlionum kriem erudite & appofite per-

(oj j texit.

Pra^fatio

tcxit. Subjungimus his Amicamcollationem cjut dcm dc Praedcdinatione, quam cum grauiflimo,ma- ximiquc nominis Thcologo, Francifco Iunio,pcr li- tcras habuit,acutam fcnfibus,dcnfamargumentis, in qua animo concordcs , difcordcs fententia fummi Theologi cxemplum prsEbuerc fuis,vti falua charita- tcventilare oporteat fcholarumplacita. Idcmdocet Examen LibclH Pcrkinfiani , quo Thcologo ncc do- d:iorcm,neccandidiorcm habuitBritannia.Analyfis capitisnoni Epiftola: adRomanos arduailla&ado- randaDEi confilia dc hominum setcrnafalutc&da- mnatione pcrtradat , & quae aliis placct^ pcrfbnarum cfle fimpliciter , fidelium ac infidelium cfie docet diC crimina. Ad libri mctam ftat Differtatio de vcro & gcnuino fenfu capitisfeptimi EpiftolaeadRomanos, inqualdeam cxhibet hominis rcgcniti & irregeniti, quibufquc gradibus tempora fua dccurratprior,ad viuum depingit. Oftendit cadem, quantis paflibus Lex&Gratia, luftitia&Peccatum, diftent; quam differant indole &ftudiis ratio &appctitus, caro& {piritus, totoqueopere, quac vctcrumplcrifqucpla- cuit,fcntcntiam recognofces.In quibus dcfino.- Arti- culi non Authoris vbique dccrcta , fed problcmata contincnt, de quibus non inutilitcr forrc difputaue-

rint

adLe£torem.

rintrerumfacrarum periti. Haec operis totius perio- checftjhaecfumma. Diftradtis,quacanteaeditacranr, excmplaribus^conjunxi opufcuIa> & cx multis volu. mcn vnum feci, vt & pretij pai te emptorem, &: libro- rummolclcuarem. Tu opcrammeam, quifquiscs, boni confule, & Authorem , fi nouifti , judicio tuo frucrc, fi nonnouifti, cxfoiptishifcevirum, doftri- nam, inftitutum difcc. Valc.

OPERIS

OPERIS HVIVS

P E R I O C H E.

7. Orationes: de Sacerdotio Chrifii:de objecio^de attthorey ac finey ^ de certttudtne SS. Theologidt : ac dentque de comfonendo Keligionu inter Chriiitanos difiidto,

1 L DecUratio fintentia Authoris horum operum de Pradeflina- tione^Proutdentia Det^Ltheroarbttrio^ Gratta DeiyDiuini- tatePtlij Dei, de luffificattone homintj coram Deo.

2IL Afologia aduerftts arttculos XX XL in yulgus fparfis,

ly. Ke[j?onfioad^<icHtones IX, ^ adeas Anteromata,

V, Dtfputattones publsca ^ prtuat£,

VL Authoris cum Franctfio lunto de Pradefiinatione amica coL

latio : eiufqi ad Thefcs hmij de Pradefitnattone Not£, VI L Examen modeflum Prjidefitnattonis Perkinfiana.

VII I. Analyfis Capttis IX. er Dtffertatio tn Caput VILEptfioU ad Romanos.

IX. Epiftola ad Htppolytum a Col/ibus , t^c,

X. Articult nonntiUt dtligentt examtne perpendendiy Attthoris de

practptiis docirinaChrifliana captttbus fintenttam plentus declarantes.

PETRI

PETRl BERTII

DE

VITA ET OBITV

Reuerendi ^ ClartJ!tmi Viri

D. lACOBI ARMINII

ORATIO

Didlapofttriftes illiuscxfequiasxxii. Odob. Anno cId. lo. c. ix.in Audicorio Thcologico.

A G N I F I c I , Rcucrcndi , AmpIiirimi,Nobiliinmi, Eriiditiirimi Auditorcs; Quamiitdifficilc quamquc arduum, dc Virisprarltintibus inconfdlu clnrorum virorum vcrbafacerc,idcgocumantchac aliquorics cxpcrtusrum,ramnuncimprimis(cntio,quumdcRc- ucrcndo Viro Domino Iacobo Arminio S. Thcolociae Dodlorc poft triftes eius exlcqjias hocloco mmidiccndumeu. Nani quum vir bonu< canon iit & mcnlurarcrum, airandumei qui vinim cafcm-dcfcribere voluc- ritjVt ca cxccrpat proponatquc, quibus vita humana in virturis (ludio polTIt prohccrc.Produccnda in thcatrum latcniia bona , &: qu.x vcl modeftia ccla- uitjVcl Uuor attriuir, vcl calumnia diftorfit, veiimpcritia non obfcruauit , rc- nioio fiparioluccquc admoraiortcndcnda l"unrpal.im,vcrbi(que dcclaranda, vtquidinquocjuclaudandummaximc quidquc imicandum fit omncscon- ipiciant.QuohtjVtquomaior cuiufquccftvirtusjco difticdius fitdcipfo di-

fo) ccrt-i

ORAT. DE VITA V.T OBITV

ccrci Maximam cni^n vimucm m.i.vima comitacur inui<lia : (Sc cjiuim {apicnJP llncrationcmlii! v ' , ditficilc autcm fic, piincipia &:uiu(risliiigularum a- «Sbonumlcmpci . , .arcxxliisautcmpcndeat iudiciumdcrcomniicftici- tur , vt dc prxilantibus viris , quorum vita oranis plcna oH diucrlis redbc lcn- Dcndi agcndiquc cxcmplisdimciliimum fitiudicarc. Acccdithuc,quodqus idf;iccrcinfhTucrit,nccclIchabcat quam frcqucntilljimc rccnrrcrcalcgcad vicara , a vicoad lcgcm : altcra cnim aU crius opc indrger,&: vi lcx monct quitl jacicndum fit , ita vica oftcndit quid ficri polut. Habct antcm in lc lapicns v- trumquc: plancadexcmphim Chtifti Domini &Scruatorisnortri,quipri- nuis dixic,0//t/rf *< : Et Apoftoh , qui ruosmonec, Imuamts tjiote tnei jicut tgo fum Chvifli : Acquc vt Poiyclctus oUm non contcntus hbrum lcripfiflc , in quoomnianotnucratqux ftatuam humanamadfabrerculpturoobicruanda ftjnt,poftca nc prarcipcrc vidcrctur ahis , quod non ipfc oblcruaflct, ftatuara humanam ipfc fccit , caraquc publicc propohcam vocjuit Canonem, Unca- mcntaartiscxea vclutlcgcpcciiubcns: ica Virbonusquum nionucric alios- quid facicndum fic,ip(c quod prxfcripfitahis , piimusexlcquitur. Ellautcni cifficilc,vclomneslapicntisa(fliones ad normamfuamlegemquc propriaro cxigercivcl omnium Icgum in vno inucnirc cxempla. Mihi vcro dc vita & o- bituRcutrcndiatqucincoinparabihsviri D.Dodoris Iacobi Arminii fcodicrno dic u\ hoccclcbcrrimoerudiiifiTmorum hominum conlcflu didku- ro,nonilla:tantum,quasdixi,officiuntdiflicultates , fcd& ahae complurcs, Prcmitmcrcccmadnucamicicreptidolor : conturhat triftisfamiharconfi- ^cracio,vxora<lriidaJibcrinoucm patrc orbi :moucc Academixludus,peE- cellic Rcip. & Ecclcfix ranto viro dcfticacx recordatio r qux omnia , in rara rcccnti vulncre,nondum obduda cicatricc , dilcrtifli mo cuiquc &c cordatii- fimoconfihumfacilc potTint expc£borarc. Acccdit,quodipfccnamhoGo- mncclioragiurocxtcrni apparatns drcadcfuncVosvchcmcntcr, dumvixic, improbauit. Sdcbat enim , primum hinc ad \ cncrationem f' '> ura gra- dum olim fadlum cflc : ncc dcccrc nos exiftimabac , quum pci : . ,.1 . . i lufnio- ili cclcbracionum vidcicmus, ipfas cclebrationcs lectari. Scd quum ca fit ho- die rerum facics , vc ab ill:a parcc minimc nobis mctucndum fic , ( huc cnim, pro dolor,deucnimus,vt dc rcligionc confticiienda pociusqium de pclicnda /upcrftitioncdcinccps dilpicicndunr ^idcacur) quumque omniumintlriir, virtutiscxcmpbprocradamracdium,omnibir uidaproponi;fiifccpi> cxmoic, .amicorumr rv -cScnatu,piL l,i M.i.im,c]uamnilivioIata

Chriftiana charitatc^>. i a iam inde a primaxtaic cum iplo fincc-

recultxcontcilcrationc, dctrcdaicnonpotui. C^xquumiiafint,i'pcro,ia ifto dilcrrillimorum hominum conleflu , inquo ncmo cft qui non mc S>'. gra- uius&luculcntiushocmunusobircpoflit,forcncminc,quiofHdummcuin culyaturusfit» Vosinterca Magnifici, RcucrcuchjAmphflimi, Dodliflimu^

Audi-

D. lACOni ARMINIt.

Auditorcs rogo obtcflorquc , vt iis qux dicam,fidcm autoutarcmq; apjid vosclTcfitiamini. ^

Commifimustcrr.Tgremio , Rcucrcndi Viri D. Iacobi ARMiNn corpus/cu tcmplum venus Spiritus lancli,bboribu$, vigiiiis, ccrtaminibus, morbis,a:rumnis,qua(Ium,attntum,fra(flum.: comffiilimusinquam in ccr- tam bcat.E rc(urrcdiionis/pcm : quam ipfc dum vixitcrcdidit,& iii quamco- gitationesruas ffc conlilia dircxit.Patriaipfi fuit Oudcvratria , opidulum in- tcrriuentcirala& agri circumiaccntis amocnitatc fcrtilitatcquc ,& ciuiuin firugalitatc atgur jnduftria,iam pridcm nobilitatum. In hoc illc opido Solcm primum con(pcxit;co ipfo quo in G.tllia colloquiumPolUaccnum inllituturn juitanno,qui fuitqningcnte(imusicxagcllmusfupramillclimum:inquocol- loquiodcputatinollricaulTamagcbanr bis millc cciuum iScnonaginta Ec- derurum,paccm,tranquillitatcmquc & fidci fux libcrcareraaRcgc fuppli- citcr flagitantiura. Hic igiiur annus, hxc Sparta , hunc tcrris Laconem dcdit: quartamenaliasquoque cdidcrat loaDncnvdc Vctcri aqua , Cornclium Va- .lcrium,&: cum qucm iuc conlpicitis CUcncm D.Rudolphum SncUium, noH patrix tantum fux, lcd cnam totius Acadcmix atque imprimis ordinis Scna- rorii dccus.Patrcm intansamifit ; Matcr vidua trious onufta libcris parcc ?i- lam &cafte dum vixit egit.

Erat lujic in illo oppido Pxesby tcr qnidam ,vir honcftus Sc grauis,Thco- dorus iCmyliijCUius.proptcr lingularem erudi tioncm & lanctimonia, bcnc- didacft hodicqucmtcr viuosmcmoria. Isquumguftumracboris puuonf- queinrehgionc doftrinx perccpiflct,dccreuit {cmcl abominandum illud miflxfacrificiumnoUc celcDrare,itaqucfcdcsfuasvaric-commutabat,&mo- doLutctix,modoLouanii,podo Colonix,modo Vltraictki a^cbat. Hiccr- go pucnim Patrc orbatum limulatquc xtas inftitutionis capax hiit,primis v- triufquc lingux rudimcntis , & verx pictatisac religionis principiis imbucn- dum curauit.Qijumquc dcprchcndcrctm coegrcgixindolisfpccimina,(xpc illu?ncxhortatuscft,vt (cpofita fprctaquc omni rcrum tcrrcftrium confidc- ,fcDco &con(cientixfuxadlcferet:cxiguumidcftc quod hicviui- i ii quiftatum poftlianc vftam , qui noncompcdcautpilco, lcd beatmidi- lusvclmorti,xtcrnitatceftctxftimandus. Inicdit ipfiusanimum tftacxhor- tatio,confirmata poftea Icdbone adiidua facrarum litcrarum, dc piis medita- rionibus.

Ifaquccxcoiuilliiiu ;.oii laborcm , nulla iiondiii.i:ii.:.i.iij)c \ ax niiui, •Ixtoatquchilarianimolubiuit. Scdiplumpoft aliquotannos Vltraic(5b ita ^qcntcni inopinata oppreflit calamir.is , ob mortcm boni ilhus &rchgiofi fc- ni^i^iamcn clcmcns& bcnignusDeus haud multo poft lcniit. Vix enim illc .obierat, quuiu cx Haflia in patriam fortc excurrit D. Snelhus, quiiara |>ridcm tyraiinidcm fiigicns HilpanorumMarpurgum conceflerat. Is iginu:

(n) ^o) 1 cmcm

ORAT. DE VITA ET OBITV

ciiicm ruiimhumanaoinniof f acpr^fidio dcflitutum fecum in Haflllam ab- duxij, Annoi575. Vixaiucm illiccon(cdcrat,quum mcnlc Auguftorumor acircrnircleparri2Ecxcidio:opidumabHilpanocaprum, militcm pra:fidja- riura occifum j ciucsiugulacos ,domosincenfaseffc.Quorumorc in tanrum pcrculfuscftjVttotosdicsquaruordccim in ficrupcrpciuo Sc lacr)'rais con- lumptcrit.ltaquc impaticns rclidaHaflia in Batauiamcxcurric , certusvel patrixminasvidcrcjvclmorrcmoppctcrc. Vbi vcnir,nihiloffcndit praetcr aidcra,ciucs plcrofcjue, matrcm, rororcm,fTatrcs,conlanguincos,mi(crc in- tcrcmpros yhtciUhposTUTroiafuit. Kcdiitcreo Marpurguitincrc cxpatriain HalTiam vtquepcdibusconfcdo. Intcrea lilullriirimiPrincipis Auraici au- ^iciiserc(itaapcrt.iquecftnouaha!C Batauonim Acadcmia : quod iilcfimul arquc in Hallia intcllcxit , ftatim cccpit dbmuiiioncm adomarc. Roteroda- muniigjrucvcnicqiiociucsplcriq; Oudcwatcrani, ( rcliquia: Danaum arq;. immitis AchiUci ) &HdclcsnuiIti Ainftcrdnr cxulcsconcellcrant. Agcbat tuncillius Ecclcfia: paftorcm Parcrmcus,l . .'>crtius-,Piincipi vcro a con- cionibus GalUcis&confiiiiscratD.IoanncsTaffinusr-vtriqvmirificcplacuit adolefccntisindolcs, alacritas,promptitudo,. ingcnium.. Patcr qaumcllet i4,ifjut^( ( ncqjcnim antc annum tri^fimum Larinas litcras artigcrat) roga- tusabamicisdomoiplumrualibcnriiTrmccxccpit. Conijliam aurcm crar amicorum ipfum iii nouam iftam Acodcmiam ablcgare , cjuam occafioncm patcr non ncgltgcndam ratns , rae qui tunc in Anglia lircris opcram dabam, cuocat.SimuicrgoinhancScholammiffi,cx co fcmpci.mimisjftudiis^volun- caiibiisfuirausconiundifllmi. Nccjucverohiccgoxratcmtunctcmporis a- dtamcommcmorabo. Vnum hocdicamLTantamfuiflciuucnrutis in litcris. & (apicnrix ftudio contcntioncm , tantam in dftO^ircs reuercntiam',tantiim! zclum atquc impctam pictatis , vr vixmaior cfl^ porucrir. Scd vnus nrx rcli- quis cminebat in noftro ordinc Arminius ; Si quid fcribcndum cflet, li quidi diccndum,qu.xrcbatur Armmius.Sidifccptatiooborta Pabcmoncm rcqui- rcrctjConrulcbarur Arrainius. Memini quumDn. Lambcrtus Danxus Do- ^or & ProFcflbr noftcr publicc illum ab ingcnii doribus & profc<ihi, & vir- turc laudarer,nofquc illiuscxcmplo ad S. Thcofi>giam alacriter capcflendam cxcicarct.Quid cgo hic Pocricac ftudium r^ , m quo cxcclluit? quid Ma- thcmatica: ? quid rcliqux Philofophirc ? Niiiu luc iftorum artigtt , quod non. pcncrraucritinLkiladgrcfluscft,quodnonfcliatcrabroluerir. Atq; hicqui- dcm v(q} adahnum m. d. lxxxj i. quoanno. Anipliflimiis Scnatus Amftcr^ damennsipfumGcncuam, profci^us vbcxioris capicndi caufla ablegauit.. Quo quu vcniflct,audiuit Reucrcndiim & beatx memorixicncm D.Thco- dorumBezam cxpHcantera Epiftolam ad Romanos,cumingcnrioraniuni! hominum admirarione.Erat cnim in Bcza fupra cxrcros monalcis flcxanima- •xauojdidio cxpcdicvfcrmo pcHpicuus,voxiuaui$, dodrina vcro omiuunn

ciudito-

D. lACOBI ARMINTL crnditorumhominumiiiclicio exccIlcns.Huncigiturribi^r^aliisomra&xis^^ qiiendumatqucimitandum delcgit. Scdquum nonpoflct fibi ftarim prjcci- pu', lorundam virorumincaScholagrauam&fauorcmpararc,id<juc

( dic. . . Li . . 1 cnim quod rcs eft) ob folam Philofopliiani Pctn Rjimi nn i m il- lc publicc quidcm magna conrcntionc dcfcndcbat,prinatim ycro c los auditore$doccbat,coa<5his cft ITafilcam concedere : vbi quantus iuucni ho- nordclatusfxt, quifiierintomnium ordinum dc iUius virtutc fuccrcfcentc pra:fagia,tcftari poflimr ii,qui illius pcrcgrinarioniscomitcs flicnmt. Atquc hxc quidcm iudiaa&: accLimationcsira ille adinifir,vt nunquam adarrogan- tiamanimum deflcxcrit ,fcdreipfaoftenderir,noIlcfcambitu cniti ,lcdvcra viitutcvcIlccocontendcte,adquodcratDE i benignit.itcdcftin.itus.

Solcnt Bafilex feriis vindcmialibus doftiorcs ftudiofi publicc intcr- dimi in Acadcmia cxercitii gratia aliquid exrra ordinem docerc. Eum labo- rcm Arminius nofter haud muitus fiilccpit , laudatus ob id a Rcucrcndo vito D.Iacob«oGrynaco-,qui ctiam ledhones ipfius pra:lentia ftia aliquotics coho- ncft.iuit:Idcm quoq; in dilputarionibuspubhcis , fi quidgrauius proponc- cctur aut dignus vindice nodus occurrcrct,n6 cft vcritus honoriscaufii Armi- niumnoftrummcdia inftudiofonim turbafedcntcmcitare, & (vt Grynaii candorenvagnofcas)dicere,KcfpondcatpromcHoIlandusmcus. Eo ipfb remporc Arminiustantaingraria &famaerudirioniserat , vtci Gcncuam difccfiurofacultasThcoIogJcaiituhun Dodorfscriara pubUco fumptu dc- culcrir :qucm illc vrdigniorcm , quam quimcam xtatcm confcrri poflet, cuncqiiidcm rcmporis a<fbiscratiis modcftc rccufauit.

Gcncuam rcuerfus,ofTcndiranimos amicorum in P.Rami Philofbphi- am fcd.itrorcs;ipfcquoquc dc impeni rcmittcndurcatus ,itafccomparauit, vrfacileomncsmtclligcrcntjfummoingcniopictatcmconiundlam magnura adfcrrc rcr.itiornamcnrum. Erantcodcm temporeinillavrbc pr.rcipuorura patnx noftrx proccnmi libci i jquimmcplcriqi cximiisin Rcp. noftra hono- ubusfiinguntur.Horam aUi quum in Italiam abiiflcnr, aliidomum cllent rc- nocari,ip(c fc iblum & d fbd.iiibas rcliquis , vno cxccpto ampHflimac nunc in Batauia digni tatis v f ' ftinuum vidcns , in ItaUam quoquc cxcurrcre de- crcuir,morusimprii:.. i...a.iIacobiZabarcIIar,quiruncPhilofophiam Pata- uii ingcnri hominum concurlli profiicbatur. I luius igitur caufa lubfUtit Pa- nuii ,.vbi Gcrmatiosquofdaninobiles docuit Logicam. Poftea vcro curfim cchquamItaliamIuftr*uir,meamq;profcdiuncuIafeptcnon amplius,mcn- fcs,impcnditincq; Roir i.imab Acharisilliusfuilatercrccciltr:itacnim conucncratpriulquamv... . . Jifccdcrenr. V"tcbanturcodcmholpitio,ca- dcm mcnfa,eodc lec^bulo^ingrediebantur vna , cgrcdicbannir vna, & ad pic- tatiscxcrciria GraccumTtftamcntum& PfalteriumHebraicumfccu afpoi- CRcant.Sffpc Uliun lurrrarc mcmiiii j Italiam fibi & comoda multa,&damna

(o), (o) J attuliftc..

ORAT. DE VITA ET OBITV

attiiliilc.Intcr commoda illud prxcipue poncbat, quod Romx vidiflct vnj- ftcriuminiquicatiSjlongefarcliusmagirq-, dctcftandum i vnqua animo conccpillet ? nam quarvclnaiianturdcRomana Anticai ..uCuria vcl lci';' i- Tur,nugascllcaicbat,pra:iisqiia:vidiflcc.lntcr damna,iftud:quod in Am^ ..i (imiScnatus Amlleraamcn(is oflfcnfiunculam ob id faclum tunc tcmporis incuiriiTct,ruffundcncibusfrieidaraquibufdam,quosomninoprxftitJllcciu- diciainipiiasredicumfulpendcrc. Hmccrgo fumptaoccafionc: (pargebatur in vulgus,«llum Pontifici^foleam dcoiculacum , quc non nili in confcrta tur- ba^vtrcliqui fpcctatorcs^vidificci nccfolcacbcllua honorcm jftura nili Rc- gibusacPrincipibusdeferrc. kfuitis adlucuillciquos mmqiiara audiuillcc: Bcllarmmo innotuitIc,qucm nunquam conlpcxillct : Relii;ioncm orthodo- xam abiuralIc,pro qua paratusedccad l.inguinis vlquc pxotufionem decercd' rc.Hoc inccrca alieno pcricuio di/cat pia & Clu ifti EcclcGx dcuota iuuentus prsllarc , Italiam nunquam artigillc , qua tanto cum famx dilcriminc Anti- chrilli ray flccia cognouiflc : non quod plus habcat pcriculi , Itaiiara vidcrc, (juam vicintm Ancv vcrpiam,auc Bruxellam,aut Brugas ( multo cnim plus 5c illislodscftiibcctacis&illisfupallicionis; tutiufqaeulicJulliarcoranialicct, quara inBrabantiavelFlaudiia : ledquQdcxpcdiataducrlariLs onmcsmale- dicendiincautisomncsmalefufpicandi anfas prjeripcrc : & fcaodalum jjo- tius non darc,quam admilKim cxculare.

Rcduxcx Italia<jencua:eon{c.dit, ac poftaliquot mcnfcs rcuocitus, AmftqrodaraumadMxccnatesfuos Ik Dorainos rcucrfuscft, inftruduslu- culcntOjpfr Cfcri/?/ ^4fi4m,Gcncucnfiam T(fiimonh, &4nim$ adfdaendum of- ficiumopttmecompArato^fiDominoDeopUcercttipfmsvnsd ofm fuum in Ecclefis fud mimjierio :Hxc cmm:oudcm vcrbisD. Bcza inEpiftoIa_,cuiusaucogra- phuraaducrfo.

Amficrodarai facile (eapud viros graucs &prudcntcs dc itincrc Italico purgauit:fcdinhrraiquidcmtTatrcs fadumilludpcrpctuoinfccbiri , &in circulis fugillarc,doncc ipfc in Ecclcfia audiri coipit , in qu.i fimul Jtquc con- ipc£buseft,dicinonpotcft,quanto fauoreomniura ordinumhomincs adil- lumaudicndum concurrerint.Fuic enim,( vtfcicis ) inillo incrcdibilis quxda prriuir-i';!-porc*tcrapcrr>r-i.vor'»racilisquidem,(cdfuan''^ Vc.inora,& penc-

i .vcroadmi, >|iudcxornanduclIct, . , .itita, vrvcrum

non cxccdcrct : fi doccndum,perfpicuc:fi dilTcrcndum,diftinde. lara cantus illc&Hcxusvocisiracratrcbus .accommodatus , vcex lis fluae vidcrccur. Quumq-, Rhctoricoapparatu,& Grarcorum rayrothcciis non vtcrctur , vcl quod nacuraab iis abhorrcrct , vel quod indignura diuinarum rcrum m.iie- ft.^.rc iudic.irct , cincinnos illos Sc ornatum aJlcititium adhibcrc, quum nu- iibi xciitajiadfui dclenfionc iufficiac:tamcn itacfficaciter vi pondcrc 1! "umcntoru &: (entcntiarumgrauicatc , & fcripcurjeipfiusautoritarcpcr- icbac,vt ncmo iUura vnquara audiucrit,qui non ic commotum eile,con-

D. lACOBI ARMINIL fclTas fir.Itaq; alii ninc iplum Umam vctiiatis,alii ingcniocum cotcm,aIii no- aaculam fuccrclcemiiim crioriJin appellabanr, nihuquc in Rclj|jjonc,aut la- craT' ' ;icrccrc<icb.itur,cui Aniiiniusnonlaperct. Ipliquoquc pa- ftorci c ^ v , . i ; i i.itores illius vrbis , v iri &: docli Sc dilci ii , adfurgcntcs iliius cruditioni,plurimumfccxipliusconcijonibus quotidicproficcrc wigcnuca- gnolcebant.Atqucita Arminiusnoftcrdiducbs vclis, Iccundis vcntis,plcno n;migio,faucntibusomnibusqmip{umnorant,adfaman\ & gloriam fcrc- batuf,quumDcovi(iimcft, leruuin fuum aducrds ctiamrcbuscxcrccrc,& paticntiaipi'uisnK>dcftiamqi pcr cruccm & aftliilioncs cxplorarc. Quibus id priiKipiis quoqj fucccllu faifbu (it,opcra: eft pretium cognofccrc. Circum- &rcbaiurforte quorunda pioru manibus libcDusa quibuidam fratribus in Ecclclia Delfcnh lci iptusaducrfus D.Bczanijhoc titulo, RrJ^<?«/7o4rfi»rg«min- raqu£if r\ r -.- t^cAutmtxirA{lMud(?r*dtJlHtMio> ehu ;^u: 1 Y .id RotMnos.

Euai 1 .icaixmcmon.t D.Mart.Lydius qui ^ 'n Ec-

defia Amrterdamcnfi , tunc vcto Protcflorc agcbatmnouaFrilioru Acadc- mia,tranfmi(cratadD.Arminium,rog.iucratq^aducrfusfrarrcsDclfcn(espa- trocmifi lulctpcrct D.BczjcCicdcbaiur a D.Lydi o pcrq idoncus huic rci Ar- miniusjcuius Sc ingcniu figax,&: iudiciu acrc , Sc vim in doccndoac rctlitan- Jomirificapattimfama acccpcrat,parcim ipfccxpcrtusfiicrat: Ncqv crat o- ronino ab hoc mftituto At minius alicnusiTcccns n.cx Schola Gcneucnfi auri- biis circufercbat fonu lc(ftionu argumcncoru D.Bcza:.Accingit crgo CcCc o- pcri.Scd du molitur rcfut.itionc,dum argumcnta vtrimq; cxpcndit, du con- Krt fcriptuias,diifc torquct ac fatigat,vcro vid:us,primu lcquutus cft (cntcrh- liam illa iplam g[ oppugnabat : poftca in cian diuina virguJa & Spiritus fandU du(^u,dclatuscft,qu.am adfincm v(que vitzconftanccradicruit.Dccrctiim t iliccr Dci arternum in Prxdcftinationc non cflc , cligcrc prxcifc &: ablblutc ad faluicin quofdam,quos nondum dccrcuillct crcarc ; quod voluit D. Bez.i: ncquc vcfo,pofiio dccrcto crcationi$&prxui(blapfij,quoidam , citta antc- ccdciucm ractoncm Icfii Chriftiiqifod volcbant iTacres Dclfi:nfi:s:(cd ex crea- tis&:l.: ! Dcovcrafidciobcdicntiarefponfiiricflent,quod

abcruui..iu.MU . i^i.i &: NicokoHcmingio , &ahis pemiultis

Thtologrsadlcrnunc .. . . .liamGhniEcclciiarmnnoftrarumfucrith- bettaStatq; ctiam nunc pcrmultis locis fir,vt in hoG aFcjumcnto, in quo nulla vnquapriicaSjTiodusquicqdcfiniuitjvniahqlc pluribus,&do<5lorcm eli- gcrcilncal' iflcniafcmpcrlieucritr^namjVtali rra,DoclorIo- ancsHolm.i . . , cundus,quigrauirtiinoprxftantium i ..^u; > >"ini,atquc imptimisDD.Curatonim conlllio,poft loUicitatos fruftraD. im,& Mollcrum,alio(q;cuocatus,exhocipfolocodocuit;fi:ntentiamHcmingii,vt lcimus,amplcxuscft»eamvjuc3critcr dcfcnditjtamen non defucrc Amftcro-

' .luincgotiu Arminio in haccaufla f;iccflcrcnt,accur ' ' '

...jrcccptaqiinEcclcllisnoftii^,rcnrenri.irccct1crcr;o' .

«ft

ORAT. DE VITA ET OBITV

rftiubiio Scnacus audoritate &:fTatmm xqiuniinitarc vchcmcntia: adcD, * tranquiJle,adcio ecianiamicc &: fratcrnc lempcr Amrtcrodami cum CollcgJS vixcrit,finc vllalimultatis,vcl odii,vel inmdix nubccula. £t crat alioqui viri- ftc Dci nontantumadcandorcmfadus, ied fan^lis quoque Chiifti pra:cc- ptis,&rpiritu,ita infupcrcflformatus , vtplacidc ditlcntientcm fcrrct j ncquc facilc dc quoquam dc(pcrarct , qui modo Chrifhim in fcripturis loquentctu audirc vcllct,qiiamilliusdiuinam moderaDoncm &: xquanimiratcm omncs & nouimus &: admirati fumus, tanto magi$,quo nos ipfos ab iftis bouis pxo- prio.conrcicntix noftrxtcftimoniofentimus adhuc abcllclongius.

Quum autcm obitu ClarillinxDrum & praiftantilTimorum virorum D- Dodkoris lunii & D.Lucx Trclcatii fenioris orbata Profcdbnbus Acadcmia Hcrculcm rcquircrct, qui fuftincre huncorbcm pollct ,(qucm intcrca folus, &dCollcgisdcftitutus fiilcicbat Atlas, Rcucrcndus virDoftor Eranci(cu$ .Gomanis ) vna omnium vocc , Sc publico patrix confcnfu itum eft ad Arnv- nium,quinihilminuscogitans,Ecclcliam ChnftiiamdecimumquLncuman- num Amftcrodami curabat.Scd quum Amftcrdamcn(csncgarenr Cc illius o- pcracarerc poflc,quod hunc prxjdpue dicerent habcrc fc , qucm fuccrclccn- libushxrcfcon monftri$opponcrent,dicinon poteft, quanta tunc bonorura fucricconftcrnatio.Dclibcratucft ^KVrienihdnon tcntatii. Profcdbi funtpu- bliconominc ipfi AcadcmixnoftrxGuratorcs,NobiliinmusDou(a,& D. Ncoftadius,vnacum Amplilfimo viro Reip.noftr^Syndico D.NicolaoZcy- ftio:mifliiscodcmabIlluftnllimoPrincipeD. loanncs Vrcnbogardus pa- ftor EcclcfixHagienfis,&cx fuprcma CuriaD.Nicolaiis Cromhoutius. Hi omncs varie PrudcnrilHmum cuis Rcip. Scnatum , & Synedriura paftorum (eniorumque pcrmoucre atquc impcUcrc. Vix tandcm multislaboribus, prc- cibusjipla quoq-, IlluftriflimiPrincipis imcrccflioncobtcntumcft, vcdimif- ftis opcrara prxftaret Acadcmix.Obftabant nihilo lccius, qui oprimos cona- tusplcrumqi folcnc fubucrccrc, (ulpicionumrumufculi,quibusinnoccnrix fiix & cajidoris & crudirionis clypcum oppofiuc. Hocfrctus,Deiinrchquo bcncdidioncmlecurusexpedabac.Ergo rc Hagx Comitis apud D D. Cura- torcs audica dilcepcacaq; in pra:fcncia grauiu quorundam Thcoiogorum,dc- prchenfumeft , fuJjficionfsill4smdUfult4sjiu(fe, nequecaujfamfuilfe^curdefideti Chrijii feru9 quifquam iniqmut fentiret-.libertate enini propbetandi m Ecdefta conceffd vfum,nihil docuijfequod Relt^ioni Cbriftianaejfet immicuin. DoAoriscrgo gradii Deohominibufq; fauencibusconfcquucusell publicc mhacipla Acadcmia primuSjContcrcncccumfolenniterexhocipfoloco Anno m. dc. in. Rcue- rcdo viro D.Doclorc Fr.Gomaro.Sic igicur lacobus Arminiusin Fr.Iunii lo- cumiubcnnbusicaCuracoribusfurrogacuscft. Ec ncquidipliushichdeiacq; aucoricaci dccflct,ob ca qux Amftcrodami aliqu.indo fparia flicranc, placuit prcsbytcro Ecclciiaftico iUum di^ccdenccm luculcnciflimo ccftimonio cxor- uatum,oranibuspiis,probis, & dodlis virisconjnicfltlirc. Quod ica fonar:

TESTI-

D. lACOBI ARMINII.

TESTIMONIVM E C C L E S I Amflcrdamcnfis.

S/ ipfa dqusiaiis iMio , tn comwuni homintim focittAtc , pro kgt idmdiu utum va - luit^ vtiommtnddfi»n{frsiUr4,v(rn4tifqutttfltmonto\)or,tjliortdtgruiudi(4' rentur, qui rjpi4m dt repuh. ofttmt mtritt tjfcnt ; mttUo nugn bonorc ijio digni funt^ qui in vtrbo Det Ul/or^ntti.fdtrofnndo EuMigelii minijltrio.tn Ecdtfia Domtni nojlri Ufu ChriJIipluribtu4nnis/ingtt!.tri^ aim fruilujum Uude prtfutrint. Qiurtquum idipfum ttunc 4 nohis , Rttitrendits tn Domtno ErattrD. D. tdcobut Armintut pttitritt buic null 0 modo dentgandum dtximui .

lloc it4qut firtpto , omntbm ac ftngutisttjiatum vtltmm ^pranominati viri or- n4tifimiacin Chrtfto fjmmjfiiomnium Cbartftmi,cumvitainculp4tay tumfumt diilrinejum dtniquemorum fummam inttgritatem, ita nobti tam diutina confuttu- dine ejfe perjped^m & exploratam, vt nihtlantiqttiuf-nobisjit , quam iUnuconfthot 9ptra,famtliaru4tt & tucefttudine ftmperfrut amicitiamque.qux iam mulce umpo- rt inter n^sfuit, colere. Ctterum, quandoquidtm aliud Dtm Opt Max. dt ipfo nooif- qutconjlituijftvidttur : tft , dt quo ipfi Demino Dtonoftromaximat agammgratiof, pro fumma hailetim fuaerganof, totamqutbanc Eccltftam noflram htntuoltntia, qua coriftdum eft , vt tx huim pradtiii Demini , ac cooperarti m vinea Chrijii omntum ds- leilijiimi ftudio & Ubore , inttr noftros hicindtfelfc nobifcum & aUcriterexantUto, fruhm & vidtre & iucundiftimeptrciperepotutrimmnonpcenitendos. DileSiftimo dutetn huicin Domino Tratri,proconiun£lisfuisiHDomino viribm tproaUcritatein dquis pMribufjjnobtfcumfundtonis fua partibm ftdulo tutndis , propromptifttmo vbt- uis nobiscommunicato confilu.nihil non fant dtbtrey omnts,animo lubtnttjitmo conji- temur. Quare , vt breuiter verbo vno omnia dicamm, ( quandoquidem ipfim &pietat &fumm4frobitas,nec noneruditiofingularis.fuo idfibiiure quoiammodo, vindicare vtdetur}it4 AmphJ^imum huncDominumar Fratrem in Chrtfio maximevtntran' dum,omntbm piti.probis ,do£lifitmifqut viristommtndamm,vt maiori fiudio, magif- ve tx animo commendare non pojlmus. Datum in Sjnedrio nojho Amfielrodami Vlll. Septtmbr. 160^.

Omnium nomine,

Vcrbi Admimiici cuuini loannes Vrfinus Prxics.Syncdrii. loanncs Haliuis Ecclcfuftes Amftclrod. loanncs Halsbcrgius ciufdcm EccJcfix Paftor.

Scd & clalTIs vniucrQ (TViw-nK»? iph dcdit in hanc formam :

TESTIMONIVM CLASSIS Amftcrdaraenfis.

Vliiuerfit & finguiii nrtftmhoc no/humtefiimoniumltfiurisrtlauiiturif,f4lus &pax per vnicum Medtatortm Chriflum :

(o) (u) (o) Quoniam

ORAT. DE VITA ET OBITV

f^omam Orndtifmm Dodipmufquc vir D. Ucobm Arminim ablUuflriim &iodrtinidurifmu Dommii CurdtortbmAcddemiaquxeJlLugdum B<»tMuorum,a Minifteriofanilo ( quomultisidmdrmisfummdCumUudtin EccUJU Amfterdamen(i fundm eji) adpubltcdmprofrfionem facrofandd iheolofft vtcdtm &pubUce inau^- ratm efi : nos difcedentemprafenti hoc noftro frtpto, licetexiguo,iifdem, &ommbu> probis commendare^ noftroque teftimonto^ (vt moris eft)colMnef!are voUttmm. Teft^t- inur itaque nos ftrui lefu Cbrifti » ma cum Senioribm etufdem Claftis Amfterodamen- fii,pradiitum D. Dodorem Artninium tamanteannosquindecimfuijfemembfumn»' ftra cljjiii,quo ttmpore fanum doclrinam pure^ magno cum friiBu docuit^Saerament* tHxta inflituttonem Domini adminiftrauit , & veram Cbriftianamque Religionem frtagno cum sjkpropagauit ,fuaque diltgcntiprafentid Clafticalem cottutn femperor' natiityfuo quoque prudenti confilio.res arduas magnique momenti cum aliis compofuit, onera omnta tmpofita ad adificationemEccleftarutnJpeHaniidypromptefemperfufii-' nmt , fan^amqHefuam vocationem bonejlute&probitate vita in bum vfqut dtemor- nautt. Hreuiter,fefe talem cum in muntre fan(lo,tum in vita confuttudmc ergaomnesy qualem vtrum Chrtfii feruum dtcet ,praflitit : vt pr» fua erga nos btiituolentta & bu- mamtate qua qncmque nofirum (omplexm r/?, maximas & immortaUsipfiagamm gratias. Rogamm itaqiie vniuerfos, &fingulos,cutufcumquefint OrdinUyVtprxnomi- nMum O. D. lacobum Arminium, taUm quem dtximm, habeant ^agnofcant^compU' Qaniur foucantque. Eum quoque talihonore quo dignmeftfproptereximiaeim ingt- nn,& fmguUrta in iUo luctntiaiiona) ajj^iiant, acpro virtlt fanilos tim conatm adiu- ueht^ad Dct nomtnis gloriam,ncc non SchoU & EctUfia adificationtm. In quem finent nos eim CoUrga & loitferui muUiformem Spiritm fan^ltgratiamtUi ex animoomnts comprecamur. Ainfierodami yt Claftcaltnofiroconuentu ^ CaUndis Septemb. 1^05.

loanncs Halsbcrgius,Prx{es CUffis.

loanncs Hallius , Ecclcfiaftcs AraftcrodamcnfisSctibaClaflis, eiufvicmque nomine.

Sarifiic honcftcac laudabilircr dc Arn-iinio ftatrcs tcft.ui funr? Sic crgo iile in Acadcmiam venit.Ex eo ccmporc CollcgxomncsamiciuTiconiunclif- fimum,SchoLi:Senatorcm,Proreflorcm,Redlorcm,Studiofioranespaa:cm humamniniumcxpcrti funt.

Vix pedcm intulcrat in Acadcmiara , quum ftatim dcprchcndit S- Thcologix coniccrancos quiftionimi dumetis lc(c implicarc , & ncglcdbs (cripturis(pino(aqua:damThcoremata &c Problcmatalciflarc. HociUc ma- Ium,rccumCollegiscommunicatacmcndarcftuduit; Sctccitmagna expiL- ic:rcuocauitcnimprircumillud,& malculum & torolum ftudcndigcnus, iui.enefl'jiicpal.ibundosad/ontcslalufis,fp\iiosilJosatqueillimcsfontcs)re- craxit,qiuntum P'irMit,vtcxiisrcligioqua!rcrctur: nonillaquxaltcicirioni- busautnudai^ cionccontcntaadanimospafccndostomparat.t i ^ux chaucaccmipuat , qua; vcritatcm eam lcdatur qux cft lccundum picta-

tcm:

D. lACOBI ARMINII.

tcm : qua tlircunt adolcfccntcs iuucnilcscupiditatcs fugcre , domttin|uc ctfr- nisillcccbris vicareinundi ini]uinaincnca,cnqucHiccrc &:p.'itijquj: Chnllia- nuin a Gtntihdilccrnunt. Illudidcnndcni ' ' iisSciuaror! ' ,N//£ 0l>und4uerffiuf{ituveftr4piusqu4mScTil;4rumc i 'Ui ijkorumtneqiu^^u.^ ingre- dimtni in rtgnuin i cclorum,

AfKcicbat ipfum intcrca Chtjllianitati» tam milerc diuulfa: &: diftradki conftdcratio, dcqua raro finclacrymis, nunquam finc airisgcmitibusloquc- batur. O'^ ' hat.opt i " ^ ' >i Ecclcii r !>ramvnumalu|uan- -docorpiib. . I . A^ccpto Dv^ . .....^icnt. lu.. . .1 .ti,idquodrcselt,Cu-

riam Papalcra non quxrcrc ca qua: funt Chrifti , (cd vohiptatcs, honorcs, lu- cmm ,pompam huius fcculi , & tyrannidcm in animas paritcr & m coipora. rroindc dcrcbus falucis & comniuni pacc conftitucnda non poflTe aut dcbc- rc qucmquam cum illa mcrctricula inirc confilia. InaUismagnapartceiTc ftudium confcicnti.T: &: piccatis : ac non tara iuccncionc aut pronofito pccca- ti,quam dubiis ambagibus in quibusmuhosignoranria,multosmaiorum autorirasjmultos dogmacum vcl a (e pofitorum v.cl diu dcftrnfbrum pcrtina- cxx, multos fcripta reuocadi vel rctra(5Undi pudor, multos dcniqiic imquam dc fracribus iudicium a concordia arccrcnti Quibusomnibusmedicinam putabat adferri pofic,non a gIadio,cnicc,laquco, viuicomburio led a prcci- Dus & placida atqucamicainftitutionc^&iandlxconuerfationisexemplo. Itaquecum omncs ad piecatemhortabatur,tumiIIudimprimiscurabarvc rcfi:(flisfpinofisquxftionibus&:ingcntiinaniumadfcrcionumponderc,qui- bus Scholx pcrftrcpunc, cadunraxatcxScripturispctcrcntur , qux.adfidci nccellitatemfacercnt , &:advitam bcnc bcat«jue inChrifto tcanfigcndam. QucmipfiusconatumcIufiunsSatan ,incaurispcrfuadere ftuduit, Hcri hxc ab iplo adgloriam aucupandam, ad oftcntandam ingcnii vim , ad rcs inno- uandas, adicrramcontcntjonum & alccrcationum rcciprocandam. Mouic igicuc vetcrcm Camarinam irerum malefuada fiilj>icio \ fi:d cam Proieflorcs ipfi &c Collcgxprudenri Curacorum con^Uio inipfahcrbaopprcllctc : cuius inrcifidcmhoclNSTRVMENTVM profcrcndum pacauL

EX GESTIS ACADEMICiS.

?rofefforttf4cuU4tit Theolo^u.quim ipfis reUtum tffet, Cbfem DordrMcen^m b4C^4U4men forma conceptum inter cttera po/itijft,

[Quurn ia Bcclcna & Academta Leidctrfirumorntcoiitroacrilasquardjmcirca dodciaam reformacarumEcclcnaramoborus ctrcccDfuit ClafTls 1 nccciTatium dlc, vt dc tis cootcouecfits quam cucinimcquccompoDCDdisSvDodusdcliberct» Tt rchifmata omota Sc offcndicuta qor indc oriri po{ruoc,tempdtiuc araoncaacur, coarciuccuiqi voio licclcfiatu rcfoimacarum contraaductfariorum calumniami] D.D.04r4torihus dr Confulibus fcifcit4ntibus ,num qut ipfis controtierjU ifiiuf- modi ejjent perfpetU: reinterfeprimumex4min4tjftor/imperpenfai]ue^vn4nimitci reJponderunt:Optaffefc,^Ujfe Dordractn^ meHusordin^tiufjut in bac re^ihim tffti ^nttr fiudttfos qui^m fpinari fe plurM di^utariy qua tpfisgratujitf tnttr ft vtrojm tjl

(o) (o) (o) X . intn

ORAT. DE VITA ET OBITV

inttrfdcultdtis Theologic*profef[ores ^ nullumiitfaimen, quodquidmconfltteffctn fundamentis do^lrm*. Ddturos quoque operam , vt qux wtcrfludtofos dtf^utationes tjitufmodtobortdfunt^minuantur. AilumX. Aug. A. i€o^.

Sulrfcri^ftre, lacobus Arminius proCcmporcRcdor Acadcmix. Fraocifcus Gomarus. Lucas Trclcatius.

E0 ipfo diey quum idem quoque profofitum effet D. lodnni Kucblino Regenti Col- legii Theologiajtjpondityfe iis qud a D.D.profeJJbribus dt£lu erant/uffragari,

Snbfcripfit , loanocs Kachlioas Regcos.

Acquc hjcc quidcra tunc ita ada, Poftca cocnitionem eorum quarfcrc- bantur , HagiComins fufcepere Illuftrium Orainum voluncate Scnatorcs Curia: Augultar : qui qnid dc re omni (cnfcrint, rcfcrrcm,ni(i id omnesquot- quot adfuntjfcire arbitrarcr.Scd dum lic luctatur,colle(llo tandcm cx labori- bus, pcrnnaci fcflionc, adliduis ftiidti<;, 5<: ccrtaminibus fmc vlla miffionc in- tercurrcntibus,morboathJctaChi ailotandemdcfixuscft : Quidau- icrti mirum fi commotusfucrit fama: luar,(alutis,& laborum difpcdioi quum ncquc viro bono quicquam fama fua fit antiquius , neque Chriftiano falute, ncq; S.Theologis doclori pctitisexScriptura dcmonitrationibus : OpprtfiiOt inquit Sytacidcs^infanirefadtfapientem. eadcm huic doiorcm,cx dolorc mor- bum conciliauitjcx morbo mortcm. O tcirum, & vipcrium,cxquc imo taN taro cxcitatum malum ! Quotics illum ex Propheta priuatim etiam cum gc- mitu exclamantem audiuimus? Vd mibi mater meAtquare genuijli metVirum dif- (ordia in vnitierfa terra ? necfceneraui^necfcenerjuit mihi qutfquam : & tamen omnes maledicunt wihi. Rcuocauit tamcn fc ipfe ad rationis & tranquillitaris (epta, animo nunquam non exccKb, nunquamnoninfratrcsfuosxquo&comi: quorum caula paratus crat quaslibct malcuolonim contumclias dcuorarc & concoqucrc, ftoaucho non Catonis , icd Spiritus Chrifti. Ei upit autcm la- tcns v jfcc; ibus malum pra:cipuc v 1 1 . Fcbru. huius anni :^od quidcm tunc ita (c prodidit,vt mcdici ftanm lcnta & cauta curatione opus cfte iudicarcnt Etfi vcro initio xger vix corpus traherct : ramcn pcr interualla,<]^uum liccrcc, lcdionum Sc vocarionis i\ix laborcs non intcrmiiit i ncque cauix iua% vbi o- pusfiutjdctliit. Itaquc Hagam itcrum iterumquc ciiocatus cxciirrit,& pr^- clar.-ini fidci fuoeprofclTioncmcdiditcoram mulristcftibus, &poft vltimani illam amicam collationem hoc vnolccundumDcum&confcicntixfuartc- ftimonium lc lolatuscft , quod iii pancgyri totius HolIand.iar cftet a Dominis fuis Clcmentillimis paticntcraudiius:quorum illeprudcntix tantum tnbue- bat, vt, fi quid iib i humanitus cuenirer, non dcfuturos I jjcrarct, qui cauft .t-

3uitatcm quafcmcl cognouiflcnt , cftcnt fapicntia: fux fauoris patrocimo cfcnfuri.Haga domu ciclacus,vix le copofuerat adDominoru (uoru manda- tacxfcqucndajconfignandaqjaccurratcquicafcfucrantinamica . "

D. lACOBI ARMINIL

propofHaiquum itcruinillum vis morbi adortacll,tanto vchcmctius , quan- to plus incrcmcnti cx mora & virium imbecillitatc contraxcrat.Itaquc mor- bo prcnusliicris ad Illuft. Ordinesrcriptisjfcle modeftc cxcufiuit,quod iplo- rum voluntati dido dic parcrc non poHer : StUdulo i^um detinm , (tnft^itfe Um magnam pM rtm^quMt nunc Dto ita roltntt cogdturdbrumpert.Ah^uJcAuditum, remqueomnetunc fcripto fui{fefxfubitam,PeJfe illudnecrptati fatisfactre. Si tmtttU 'tffAtquaconftgnardtomninocuftrtnt , curaturum^ rtftvtlrtfiitutoperChrijligrA' ttam intcgra omnia&perfe^la habtrent,vtldffunno abrupta.Quam vero confffionem edidijfetjantum abtffe.vt dtea qutcquam dubitaret ^vtlontraconftanter iudtctt.eam ptr omnia facru literit conuenire. Proinde fe in ea perfiare : Paratum cum hac tpfa fde (oram tribMnaii lefu Chrtftt Filii D e i iudick viuorum & mtrtuorum vel to ipfo mo- mento comparere. Intcteainualcrcebat indies morblvis.obnitcniibus ouidcm quantum pcr .irtcm atquc indufti iam fieri potuit , ' i^q-, vires prolcdlan- tibus Clariftiniis & cxcrcitaiillimis medicis, D.Du ^ . . . l auio , D.Sebartia- no Egbcrti, D.Hcnrico Saclio,D. Rcincro Bontio: (cd truftra quum indo- mita mali pcftinacia ipli quoque arii faccrct opprobrium : Altius enim defi- xaquam vrcucllipoftct,nouaindics excitabat (ymptomata:febrcs , tullim, hypochondriorumextcnfioncm, exlpirandi difficultatem , oppretlioncm a cibojlaboriofos fomnos, atrophiam , arthritidem ; nullamquc xgro pauLim vclrcquicm conccdebat : acccilcrcpoftea dolorcs in intcftinis , iho , & colo> cum obftrucflionc nerui optici finiliri^&ciufdcm oculi obfufcationc : nihilo intcfca minusdciiuicntccalumnia , aut de confucta atrocitatc rcmittcntei cuiushoc loco immane, ftupcndum , tctrum , atque horribilc & ad poftcro- nimmemoriam tranlmittcndumcommcmorabo cxcmplum. Qijumdeal- teriusoculiobfuicationeinnotuiilct-, fiicrc , quihocinterpoenasquasDeus hoftibi ' impiiscontcmptoribusruinominiscomminatur,rcfcrrc au- dcrcni . . . i.ucntque, hunc prx aliisinfignirerimprobum vclcxfupplicio ifto.Etnc Ichcma vel color huic tam foedo atquc immani fiicinori dccftct, confultifuntlibriiacn , quos nunquam Chriftiano nifi cmn vcncr.itionc6c prccibus.i' ' ' \1 Zachaiiam Prophctamlocus dc

oculorumc\ iulil. ^oij^ D .o;i.ins ; Uxferitplagaquapercutiet DO'

mintuomnesgentts quxpugi: . ./fut Irrufalem. Tabefietcaro vniufcuimqtu

ftantisfuperpedesfuos^&oculieimcontahtjtent inforaminibui fuit , &Ungu.teorum contabtfctt in orefuo. Et altcr ; O paftor ideli.delinquensgregem , gladtus fttpir br4' cbium eius. & fuper o(ulum dexterum eim:ariditateftccabitury&oculiti dtxter im te- n e brefiim o hfi urahttur.

Islocusin/andhim Chriftifctuumcorporcquidcmadfliftum, fcdanimo nunquam non fcliccm,nunc vcroctiamfelicjllimum contorniseft. Horrclco ramcnormis^&dctcftandi, &impiifa(itii^ i. Qpi ' ^iui

fratrcmtuumcondtmnas pioprcr qucm (..i. liuis Cmguui*. iiiUin^)iui> '^i't?

(o) (oi fo) j quid

ORAT. DE VITA ET OBITV

qniti fcmum Dci pcticisquafi cx iplo ccclo oraculis in(cdlaris,qucm prafdare dc Ecclcfia vniuctla mcricura non ingraca poftcriias agnofcct? quid ludicium tibi vlurpas in fracrcm,qucm amaii prxa-pit Dominus? Audi ipfum. Non ptc- cauit ifteyruqueparentes eim ,f(d hjtc fiuntvttnanjftficnturopeT^Dei. Audi itcrum cundcm. Kolneiudtcare,neiudtcewmi, Audi Apoftoium. Mihi pro minimoefl quodiudicorerobittiiutalfbumanoiudicio. Qui iudicatme, Dominuseft. Itaqueno- litejtntetnnpus iudicare.quoadufque Vintat Dominus yqui & iUuminabit abfconditM tenebrarum ,dr manifeflubtt confiUa cordium, & tunc ertt Laus vnicuique a Deo.

Adconc tu (ccuruscs cucncus tui,vt coftcctenon vclaccrbiorcdolorc cru- ciandum.Et camcn non dexccr oculuslaborauic, (cdlsuus, nequccxcoccacio fuic,(cdobfu(catioduntaxac , ncquccxficcacumcftbrachium,(cdntiumuic. i,inguavcroadcxtrcmum vfqucarticulum vicxofficio fuo cxpedite fundla cft.Itamiicnshicroplunris(Iipcra,intcra,dextcra,la:ua,diuina,liumana,pa- cicerquumvQluncanaiiantur.Fucrcctiamqui<lcn(Minncludctcs Vani or-

B I s A M I c V M, cominifccrcncur : quafi non ui ^juando impictas in fxn-

doClirifti nomi«caulafucrit?Abitcrcarabx-i,ra:cuIimcommoda. Qijidno tcmabicisinferuo,quiipfi Deo&Domino vicxnonpepcrciftis ? Scd rcdco adid vndcdigrclTusfucram. Hifcc omnibus malis Intigacus , conftantcm ta- menanimum&placidammcntcm (cmpcrienuuit. ItaqucdcfcibuitatcjlJa Sc Icporc , & confucta iiilariratc honcis , 6c pcdloris candorc nunquam quic- quamrcmiiit,acccdcntibusadDcumpro ic& pro Ecclcfix concordiaprc- cjbusardcntiflimis.Quamcrcbrxfiicrunt.quaferucntcsiliiusad Icfum Chri- rtum in morbociacubaones?quqgaudiafibi polliccbatur?qua fidei perlcue- rantiaextrcmumiliumfibiinccrrisdicmcxfpcdlabac ? Si iracrcs lc ad prcces componcrcnc,tpicq-, dolorc impcdirccur,iubcbac fubinde cxlpcdlarc, doncc adfcrediiftccvc vnapoflcchocfTacernitaris officiodcfiingi. Prccum formu- l.c c pluribus pauca: iftxnocatxfunt. MagnePaJloroutum,quiperfan{iuine£terni fcederit redu£im es ex mortuktDomine &Seruator lefu.adtjio mthi oui iujirm^t atj^ af- fiiSa.Dominelefu,jidelit&mifericos PontifeXyquiin omnib. ftmUiter tentari fotuijis ^bfoj peuatOyVt ipfa experientta edoQm quamgraue ftt Deo per paftonts obedtre , pojfes fioprxrum irifirmitatum fenfuaffici.miferere meiyfuccurrtmihiferuotuodecsanbenti^ &totmaliiprejfo. Dem falutis mta y reddeanwiammumidoruamregnotuoceclefii corpm vero refurreclioni.

Quuiiiautc ' ':ciuivinialia.mcdiCiscflccadmonitus, vtobinccr- tosvitxcxitusu;ii'u.iLutdomuifiia:,&fiquidvltima voluntaie mandatum vcllec , curarct;tantaa:quanimitatclcadmortcm compofuit , vtamici ad- ftantcs qui in omni vita morcsipfius obfcruaucrant , taiuam tamquc heroi- camincxtrcmoadhi modcrationc fucrintadmiraci,pcticrintqi abco vltimii bcatc moricndicxcplum, a quo iampridcm multadidiccrant rc6lc viuendi. Quum igitur (cntirct ccmpus immJncrc rcfoUuionisfiuCjncgi ignorarci Dia-

D. lACOBI ARMINII,

koli infidias , nihilpriashabuit , qtiam vt incondcndotcftamcntobrcucm ipfc CONSILIORVM SVORVM V1T.£QVE RATIO- NEM didarct. Eam,quiafidclisdodorisofficmmcontinct, incxcmplum inquc tcftimonium rccitabo.

EX TESTAMENTO.

Ante omntu iommendo animam mtam qujtido taex cerpDre fuo emi^r.tl>it, 'tri Md^ 'niuDeicredtoru fui &fideli(SalH4toTi$y mamqutttfiartnehtna coufcicntia m ntrtmeo & vocationefimfUcittr & fincere ambulajfe : foBicitt admodum & curiofc hoc cautns, ne quidproponerem aut doctrem ^quodnon adbthlta antea dtligtnti txfiri- fturisfacrifdifquifitiontcomperifemcum iifdtmf(ripturisadamuJiimconuenire:qut- queadprop^JtionevtamphficatioHemqueYeritatis , Rtligtonis ChrifiiMU ^veri Dti (ultUftCommunispietatistC- ftniljtinta homines conuerfationis tdeniqutadconutni- tnttm Chrifiijno nomini tranquillitatem & pactm iuxta verbum Dti pofftnt confev' rc, txtludens txiis Papatiim.cumqno nMSavnitat fidei , nuUtim pittatuaut Chri' fiiana pacis vinculum Jeruari potefi.

His igitur ita pcractis,dics alicjnot in inuocationc Chrifti,&gtatiarum a- flionc & mcditationc vitx mclioris iranfinifii fiint:quibus D.Ioanncs Vtcn- bogardus & D.Hadrianus Borriusipfiim pr.TaliisfTcqucnterinuifcrut : vtcr- qucvctcrisamiciticc &: varionimdilcriminum focictatc ipli coniundbflimi: kic vcro ctiam inquotidianaptccu apud xgrum officio priftando adfiduus. Tandcmvcro 19. Oclobris,circamcridicm,fidchsiftcDci fcnius,dcfiindus ftrcnuc omnibus mihtii fua: ftipcndiis , confummato curtli , dcccrtato bono illoccrtamine,fi:cuata fidc,animam fuam iam pcrtxfiim curaru , iam (aturam irumnaru huiusmundi,i.im Iibcrationcm cxoptantc, iam {anctorum gaiidia prxguftanrcm , iam Chiil^umDcumluumacrcdcmptorcmccrncntc,ocu- lis in cxkim fiiblatis,placidc inter (andas conim qui .iderani,prcccs,Deo Pa- tri crcatorifuo, Filio rcdcmptori fiio , Spiritui Sando iandificatorifiiorcd- didit, ' ' , '^oriaturanimameamorteiufiorum..

It.iowi.i^uuiui)ijv. : : itamortuuscft iuftus,quomundusiftedi-

gnusnonfijitiitafubi ^rtot Prophctarmn : it.i airrulfraclis&c-

quiubusciusinaltum.-inobisfubuccluscft Iaccvbvs AaMiNivs,&nunc immunis,libcr,atquccxpcdir«sxrumniA,habctcoronam tot laboribus , un- tnfiindlimoniacxpctirani , fruiturqucca-lcftilcnifalcm , intcrfrcqucntiam mulrorum millium angclorum,&; Ecdcfiam primogcnirorum qui confcripti fiintinccclistvidctquciudiccm omnium, & fpiritus iuftorum pcrlirdorum & tcftamcnri noui mcdiatorcm lefiim , & Cinguinem adfpcrfionis mcliuslo- qucntem qu.im Abcl: - itvcrodicm iIlum,(juo Dcusmomium illiid & 4 nnbisdcpolitumcoij u.i^uiiformc rcddituuislit gloriofo corpori Fihifui, lctiindum potcnti.im qua libi potcil fubirrcrc omma.

ORAT. DE VITA ET OBITV D. lAC. ARNIN.

Nos vero, quantilper vilum crii Dco flu(5bibus iftis iadabimur , doncc illc mifcrrus ctiam aliquando noftrijfuo qucmquc ordinc cx hoc cocno in c^' Icftiagaudiacuocabif.bcncdidam intcrea in Ecclc/ia fanifborum feruantcs memoriam D. Iacobi Arminii, cum hoc elogio , F v i s s e i n

BaTAVIA VIRVM, QV:EM C^Vl NORANT NQN POTVE- RVNT SATIS iESTIMARE: 1 NON.iCSTIMARVNT,

NVNC^VAM SATIS C O G N O V E R V N T.

Qupd reliquumcft, Mag. Rcii. AmplifnNobilifT Eruditifllmi audi- torcs,adamabilcmEcclcfi2Cconcordiam contra (candala & fiifpicioncshu- ius feculi vos cxhonaturus , non vtar aliis, quam ApoftoU loannis vcrbisj

Dile^iidlUgamiu n9S inuium ,quia(hArit4i ex Deo eff. Et omnu qui diligtt /r4" trem fuum , tx Deondtm eB^&cognouitDeum. ^uinon diUgtt, fion nouit Deum ; quontam Deus cbn' rttM eil.

D I X I.

lACO-

lACOBI ARMINII

SS. TheoLDodt.

ORATIONES

I T E M Q VE

TRACTATVS

aliquot infigniores :

Inqtib:4sqHidnamfentiatde quamplurimisinS, Theth- logta hoctempore co7Jtrouer/is quaftiombM^inge- nue atque aferteprofitetur.

HorumomniumrcricmproxitnapoftDcciicationcni

paginamtiicac.

3

'Nobilijfmis ^ Amflijjimisvim

D O M 1 N I S

CVRATORIBVS

A C A D E M I iE,

CO NS VLIB VS

CIVITATIS LVGD7-

nenfisapudBatauos.

Olilifinitatquc AttipUjiiim Viri, vtineo omi;i,iiu]uo\cU' tits4.liqtu tniliUl iquippc qutvna infe iitque oMnino fim- pliujumdtfl) tdem omncs viterwts fentiumm-^votum dcbet lerie nofirum omnium (j]e , quotquot a comtntione Q- dift- diisanimosal :mus : quinveretn Relt^tone atque

S.Jl^. ' ■'■< eieiidafit multoadhucmagu^ atque

.dib

1 1..

■ixtme in id alldborandum .ttque omnt

ope tnitendum ftt^neinotgnoraTepottji.mfiquiautqutdKt' Itgio fit,pr»rfus igntretyjut quantiim nulidifitdiaiH RtUgionem inuebant, quantum- quteam impediant,morentur , jut Uddnt.

Nibtlo tamen ninus tam non inter fe diftdert,qui xlusfiientinsat^artes ita- Rjnt^quin qut S.Theologum trjclaut.umUo tiita fe dtftdcant Acrtut : doltndo vtique exemplo ,cum , vtvt utcri maxime interfe committertntur , eos tamen id facerc muUo pidignifiiuum ftt^quorum totumpropemnditm officium tn co conftflst,vtpacem euange- Uz.ent,pJCttntpfnnctcoUnt,cttcrtfquc cwf:ibtufNadejint,ji hfuaaterna pericuIocoUndjmdtclentyVtJilii pMis 'tDewpaciseu. -^orrobo- rumaiqueiUprumconfendinditntcrfe . . .iuttr^tiuscumar. /tusex- pendatyillcsquidcmdifidmfenttntitsinterfenuUibifctcKotttxptrtetii} , fed ntbil

A i mv.tn

i.Cer.n.

4 EPI.<;T0LA

mutuo infetcntare jut ftjtuere atrocius-.Detu ver» bone^ quonon vfiue proruntpi- nm , qtii in ejtdtm ipfa. cbrijliana Keli^ione Miti 4& aliU diuerfam fetitintiam fequi- viur : Cdlamisnocerr-iiKjuamfcrro iHternos difcernimus: neque iniru dii^tdta,9dia atqueatcmasint fefelitesnoJIraceercentyaReltgionisnt(lrdcultu (iHialios ar^t (enuis,ahiaUisftlut(m.tbitidicammyimoYeroadrefies atque exquifitiftma fuhtnde vfquefuppitciaannuentibutnobiscaco zxlo Magijiratibm odia noflva promouemm: ' ejique huius rei nimis recens adbuc memorta,quam vti eam refricare opus fit : zjelo fci- iicet Chriii: quotitsf.tttgumem eorumfudimm.quttotiipfimet Cbriftofiuduernnt,pte- tati&falutttticulucruiit , tunocentifmtefenipervixerur.r , nemintqtienocuertint, cutnnefanguisaliorumfundcretur^fuumproilitsChriJlutcffudcrtt ; Htc vcrtaliquo- ttes valde mirari fubiittquid rei cffe pof tyqHodqutim vbiquc veritas vna folttm fit,fal- 'ffitas atitem quatn niaxime detefianda femper venidt , tamen qtiiin aiiit fctentttsatque artibus vetfantitr,eos quesapttd fe certoerrare,& quodfalftim eH^ adfcrereatque vrge- recumanimitfitU perfuaftjumum fihibahent , profuomerttofaUcmexfuafententiA atque opinione ncn tnfectcntur atrius oderintqttemagis \ qt(umnempe ftlf:r.utanto vi- deaturferendammusejTe, qti.tnto confifiit tnfcibilt aliquo nohis propinquiore minuj- queab apprchcnfioneatqtie captu nofiro remoto.Hocqttidem fiita fe habet, tam ratto a- iiqua ejjevidetur,cur in eo , quod Religioni dediti fctreqttidem intendimuSj contentio- i.Crr.i;. nemd(bea)nusfouireaiinus:maximc cum pratereu dtilumfit .notitiam nojhram ex .^» pane hic folumeJfeyDettniquenobit nonomnibuiexaquo donafuaadmettri. Sed nimi- ruiH hoc pracipuefempcr oggeri folet,trroriinReligtone plus pertcuit fubeffe , ideoqttc minitnttm ,aut pottus nthil aliosnos aiiis indulgerehicdebere. Quomcdonosgcrere de- beamtiuontra eos,qui Religtonis animam atque vitampttunt , deeo nunc nou dictmtu qutdquam,auertat bonus Deus^vt prdterquam quodbommes fumutatque ejfe debe- mus,qutdquam ampiiuscommunecum tUts babcdmus.Sed quodeosatrinet\qui iifdem nobifcum prtncipiis Religiontm fuperfiruunt, qui Pontifidatn Hiu^cfxatviav vnano- bifcum eiurauerutitJyranntdim ni fe mutuo exercerey operam fuamcommodantc gla- diofcctilari , non Yotunt/oJumquejinrentiisinrerum quarundam aljlruficruin per- fcrtitatione interjtfe d-.fident^atqtie , w verbo dicantya Pontificia Reiigione quam lon^ gifimiyJtnobisvtro qtiam fniniuiumabjunt.videturneiure merito dtfjuiripojje , quit fit fenttntia^cui errorett [>ut,tmus.gcnius,& quoad vfque quemque eam fequen- $emcertodamnet,quumJepcrpocnitentiamnunqttam abea apudDeumpur^iat, Jedci- trapertinaciamyiiiahttam ■i.tremorfiw: ""i ntirevi'

deturyimoaqiiefirmiterfeaii(.i/..i:t: .ii.t.ir.j. .ii.uinintcgrttuu Dei vcr-

bofretustncafibiad extremum vfquevitajptntum acqutefctt, arquc nia.xime qmf quam nofirum vtla in re ipfi pcjjumus ? quod quidem non omnts, vt fapede ea nobts vi- dttury Umftsdamnetyquotidteaduerfus multaPatrum ConcHtorumqnt anathematd adJhruiiiitis.Sedrurfut,videtutncquidqtiidadfalutempr<£(ifictedttu,fperatu faiiune- ctJfariitmeH.nottfolum, quattntu verumesl ,fed ettamqitdtenusfic neccjfarium tfi, tam clare Scripturis probart dcbtre , vtiotmes , ettam indccla plebs y quot- quot legis & confcmtitt fua pradKationc demipriafuaconutitiJalHtemftiatn auide

(ittrc

DEDICATORIA. j

fthe hiccpemnty mox Hlito id inttlltgm.adfcquiyAtque mAnibtis quafipxlpare poftnt, idr' ''luChriflmfuuipfiHfmetvcrl/iicitriomnemomninoobfiuritatemenuntid' «a .. li aiucm dogmatk mcefttas ad falutem !iquido,perJ}n(ue atque irrefutabili' ttr inter tpfofmet Chriflianos probari nonpofity dteoautnoti videricontendenium, aut cum magna placiditate conftrtnium citra lafiontm pacit , qua commune Ecclefie (ontinerur r maxtmecum parsalterutra pra tencritudini confcientia altquo vfqueyl- terius fcntentiam fuam protnouere non audet.periculi confcia fbi a littore longius rtct- ditur f Qiu ctrte buiusgenerit funt,nimquam in vUo iHa Cbrijliana concilio aut in du- biumxocari.aut determinari primum debuerunt.cum anteomniaconciliaexploratif- finijyimo otnnibus conciliu priora hacfuiJfedebuerint.Hacitrte ratio compontndorum dijiidtorum fi adhtbita iam olimfuiffctypauciorafchifmjtum nofaremus tempora.ftn- ttniitfqut atit prxpeditndii aut terininandualiter obuiam itum fuiffet. Pratirea vtde- turne iure merito difquiri polfe y vtrum.quodpropemodumfttale Tbeolof^i^eilyqiMlit ptraccuratMatqueindcf rheolegtamprojitentium in Acadt) c fcbolis

aig^-:<<3«V, (quaprainjiu (^iinibug nihil non fciendi /ibidinc nullii.init.uin fibi po- nunt ) S.Theolog:.iveltnuttapropemodumejfeiogitur,fiholaflica nenipe atq^ fe^s^'"» immenfamperplexijiimarumconcluftonumexfeniutuopuUulafcentium atque dcpen- dentmm fcgetem catenamque complexa ; talem etiam neceffe fit religtontm ejfe , qua «- mnium (ommunis Jiatui debet ejft eorum , quos ferttare per tam atqutfibi inptculium fanHumajfcrere yjinemacuU &ruga Deo Optimo Maximo vifum esl ? ac prtmde v- trum cumfubaniftmt ludicii atque perjpica(il?imicaptusTbeologf indiluta alicuius quafiionis dtcifioae, ( in cuius dttudtcationtm haHdfacile admitterent,nifiinttr mille» imo millta aliquot multa vttum) conitenire inter fe non poffunt/ed potiusfefe a fe tnut' cem dirimtrt atqut dtfitpar.tr e dtprebenduntur \ Ecclejia quoqut illico , qua lefu Chri- fio coUiguntUTyatque maximaex partttxfimplidorehominum gtntreconflantyquo- rum pr^tertanon paui,! praoccupMtonum fuTiimq{iotidi.tnarummoleyetiamquam habent acitmatquteiy^voiit* mentii\tdjbfirufa* bafit dtjquifitionesconuertere nou pojfunt y& tamen mmo hotnmomnium in falutefua periditaretur Itbenter vel mini- mum;vtrum vnqitani fuostllt Magifiros atque Anttftgnanos mox illico ftquijibi inui- ctm libtliumrtpudiimittcrtdebtanf , frjtrumquefibi inuuemrenunciare iiisiqui- bttfcum quotidie tundcm tpfum tn folo kju Chrifi« Patron inuocant , atque eodem ipfo baptifmateablHta , fiib eadem Jjtjn eodem ipfo fidiiobfcquio ambutare , quantum per Deigratiampojfiint^fttjgunt f Tandem vtro videturne etiam hoc inre mcrito quari foffeyqHoufquetnintimosatq-.ieptnit fiinicsS.Scriptura fenfm ad.tphorifmos in Reli- gione conflitucndot. pcneir.vclu jt , aiqiie vtrum non altcnbi mtdtcari debeamus illud •Af' 0 iei (Jic*^*oiii,ii^^oteinet('aa'u^^omvyatquequa-

rendi uiuu, re, maxime cum res Scriptara dtumafinty nos

autembonnihsii ::u,^ij/uD>:ijU ,/ t ' imoccultababereProu.iyfimplicitas fapefeextricetyVndenoncxtricetfefuLi , . : <arttasiuxtaApofiolumadtJicetyfcien- tiainfiet,ferequebodieeiufcimodi(ontroiicrfiistraflemus, vndeexttivnonpateatynifi Dm ipfe i (atlo verborumfuorum inttrprctem fe edat , vt olim per Vrim & Tummim

A j faffum

^ EPISTOLA

f4^um:quodtdmtnipfum/ijieret,tontraqiunon rnultopojl hdberemus ^ujt ohmcrt- mm aUjpoflaUa. Mirumverofinonm TbeoUgta quoquequmplurimafmt^adt]UA quumfuper iif ccfifuitmur aquuni fn f^luo nielior-: iudiiio^&fua iuxtaScrif -o- pbeundtlikrttttecuiquereltcla f.fpenumerofenteniiamnos dicercfindeqHqu^A. . .uf- fentiut.tHum placide ferreatque perpett : qutdqud autemnmando tx tugi f*cr4rur» Scripturarttm leclioneeruim^Myidomnecttracontentioncm ad noflraniyCr quam ma- xitii f muUorum altorum pietattm promouendum refer rc non magu expediat. Credi- mus.Jieodcni Spiritu duceremur.facile idem fenfuroinos^atqtueodcmmodoanimaios tdatth.iL. fore.AKana Jehouapatefiunt timentibm ipfum Pfal. if. Myjferia Kegm Catlorum far- uulnreueUmur^optimaque Deicognnioyimo totum hominu.rimorcrobi 'leutta /f- houafunt.Eccl. 1 1. ContendtreftpUcet , ui hoc contendamiUyVtalter altero picntior» ftmus.

Exhocgtntrecogitatwnesquamplurtma , cum praterUchrymas quasfapeeiexcu- ttebant rParentis no^ri .tutmumyfupraquam quidifuam altudmirifice cxercertnt.pro juaincredtbili fagacitate dtfiidia amicorutn, tpfarum di^endia^boflium (ompcHdid ejfeiudtcant» ( qutomniatnfuahacdereelucHbratifimxorationeyOinntno tr.tcluuit tpfeaccuratifinv.e :) atqueboc tmdo Edlefiu faltem qua minimum tnterfedifiident, ad cffenfioncm 4f fadariun tn Chrifiianifmo repurgato auerrumationemy& regni Anti- cbrijiui defirudionem , interfecoadunandis { veritate qua aut flamus^aut cadimue^ femperillafa ) cum bono DeopUcideyMtquefarto teSofuoqutbufqutquorum intertffet nominefgnauitcrfeduloque profuomoduloincumberet , viam potiiuadhanc rem per tranfennam , quo aliorum Uudi fiudertt,parce prtmonfiraturm , qiiam ipfiu eam froteritefuifyquibus feltbentcrfu(;iiiiel>jt,magi/Irti atque Jjmmyfiu in Domiiio^ qua- Jipropru Ltudi velificunSypr.ifcripturm ,fedcontra qnam opiuabutur , quoruiidam for- taJfeuimiozjlujnpArtesrjperetnr ; ecce failumcjl, vt Deoficresbumanas adwtni- /hantetbiobiltfiimi atque Amplt(iimi Viri , Academia noftra antiftttes honorandi : SchoU vefira, lccleftii , ea , cut ille mcumbebat , opera grautter Uboramtbm, nobifque priuatimnouemtpjius Itberuetiam ipfiSytriflifima vtiquecaUmitatefupremum fuum diem (Uudnet.Atque Acadcmia quulem & Ecclefu quas dtxi,qiud damni ex reueren- di atque colendipmi Parentunoflri obitupaffa fint ,vtvt fententu cxccUtntium ali- quot VirorumnosminimeUteantyrcilttutamcnhoKeflo quodam filentio modejie ms praterimittynempe quod m nofha ipforum caufu tefttmontum duerevidereinur , qut in vefiris Amplifimu iudiciiSyquamultit argumentit luculentercomprobauiftuyquam li- bentifitme nobu acqmefcimm.

Quod vero ncspriuatim attinet.qua calamitM nobispotuit accidere luiluoftor} euiii amtjimm Parentem , qut decus atque cobntienfamilia noftra fiitt. Eaillum atate * amifimmyquaetiamnumfiorentc nequeprouecla vfquc adeo vtcbatur, qumfiDeotfa vifumfuijfet,vt vulgo viuitur.miiUo longtore vtipotutffet , nofirum vero quotquot Jw nm,nemodectmumoilauum adbuc atatis annum excefiu , vtrebmnofiru quifquam noftrum per nos tpfemct , vel minimum projpicere pofitt. Tunc qutdem , cuius Um foli Deo dcbttur,quidnam tdndtm omnium nobis deerat, quodoptare maxime poteramm?

ftm-

DEDICATORIA. 7

fimffitutione opm habeamm.ille »« iugiter inflttuebat, iUc dnmos nojlns timwt Dq- nitm ommqueptetate mibucbdt.iUewortsnoftrosformabst. Si *b officto difceiebamuh illenos in ^yrum reuocab^t. Siconfelationc mdigebamm , $Ue nos omm confoUdonum genertconfolabatur. Atqttefi quidem diutius tUumnolisfupcrftitcm perDeipatiam kabuiftcmm/ubtUodomefticontftroforwaterein qualesarboresDer benuluitone fu(- creutjfimm ierepto feroeonunc nobu, omnes noftra nebisJpesvnaconiu{crunt,fortif- qut humana pita(ulum]prdbemm , atque infeliciftim i mortaUum euaderemm ( vt vt falicestaliparemejatiycuius mtmerianonpoteftnonptr omntmvttamcaUarnobu ad omnempietatemaddert)ttificlemenii^tm»atque benigntftimo Dcovifum fuifftt ve- ftr4iA.A.nobupat7onosfuccenturtaret!li,vobifquenosinitientelamveJiramfufcipere. AtqutbocqutdtmnominegratosnosviJhtsA.A.peromnemvitamnoftrampoUtcemur, vique non intrafela verba poUicttatto hac noftra conftfiat , ecce boc tpfo iam tUico tem- pere aliquodgratttudtnu noftrattfttHienttm A.A. yeftrii txbibemm : Lucubrationts ntmptaliquot Kcuerendipartntu noftri , quatfub Amplif^mis vtftrts ,iujptciis tn Aja- demiaveftraelucubrauit,cupartimDocteratM tttulupoft aierrtmapromcridiana & pomtridiana di/putationefisfteptnrm erat, prefeftionemcjjuam auft>i(aturm,parttm' quecum Hcilons Magnifici munm depofiturm ejfet , bonorificteoperfunclm : Sed ma- xtmedeclarationem iUam.m quafuam de Pradeflinatione ceterifqite idgenm articulie fcntentiam inter ipfos prefejitonisfua labores apiid lUuftrifttmes D. D. Ordines luculen- ufnmcprofeftmen,lattnequantumfitripotuit , fidelifitmertdditam.Dtm vtronobis toncedat vt Jicuti deuotijiimts animis hdc nunc vobis qualtactinqtie ofttrtmm , ita quo- que benigntqitdfetdanobis acctpiatis. Interea vereDeum Opt.Maximitmprtcamur, vt vtftrat A.A .abomntbm vndecunqut malis tutatur ai dtfendat, vobtfijjprottxe in eo omni ,quod lUuftriJitmorumDominorumOrdinumnomtnetnftttuttts.quodque vew ttiam priuatim ynquam fufcipieits ,preitxijitmebentdicat .

VcftrisA.A.acididiiHmi

D. Iacobi ARMiNrt Vctcraquinacis Libcri orphani Boucm.

INDEX

INDEX EORVM,Q^ViE HOC libro contincntur.

Ordtio de Sdcerdotio Jefu ChriJliM^itd cum Att^orDo^orS. Theo- legidcrearetur.

Orationes tres

/. J)€ Obie£foTheobgid :

II. De Au^ore & fne T heologtA :

III. De Certitttdine SS. Theologtd.

Oratio de Comfonendo Religionis dijftdio tnter Chrifiianos.

■Dechratio,quaAttBor fententiam ftiamfroftetur de Prddeflina- sioncy Vrouidentia VeiMhero Arhitrioy Gratia Dety Perfeueran- tiaSan^orum , Certttudinefaltttis, Pcrfeciionejideltum tn hac ^tta.DiuinitateFiliiDei.a-delttfttficationehomtniscoramDeo, apud Kob. & Prdpotent. Ordines HoUandts dr ^eft-Prtftd.

Repnftoad XXXI. ArticuUs invidgttsfparfos.

QuJftiones nouem cttm rejponftonibm dr anterotematis Att^oris Aliis.

ORATIO

i4

OR A tlO

DE

SACERDOTIO

CHRISTI

habtta d

D. Iacobo Arminio, cum publiccDoftoi S.TheologicEcrcaretur.

^agnifce D. '^[ier ^ClanJfimiyKeuerendi , Confulttjjimiy Verttijfmty DoBtffimtqueytn^ Celeherrim^hutM Acade- mi<iiVatreSy yosreltqut omnium ordintm B ojpttes dtgnif- JimiytuqueNobtltfftma ^ Jludtofa juuentus ,feminarium Retj'ub!tca Ecclejk magis magifque iJidieseJflorefcens,

I vllus ordo cfl , quem

fiatum ticceac honnrcs i'iius muodi , prxfirrcim <];:os pompa & adplau- /i:s comitJniur. .iffedtarci isicrte cft Ecclcfiaflicusi corum . quos & Dci ipHus & apud Dcum oluiticndr glarix zc^us totos occupatc dcbct. Intcrca taraco . C|uum laudabili ma- ioiuminftitut j iixcin omiiibusbcDccon- Aitutis Acadcmiis obtiouciitcoafuctudo, vtad munus tti illis doccndi iion admittan- tur, oiiiqiiipublicoaliquo & fuicmni te- ftimonio ptobitatis & fricQtix fuot infi> oDitiiaoQicfpuicjiAelaaAusoido bxciu-

diciapublica, modofanilc, decore&fc- cunJum Dcum vfurpcutur : imo vnicc il- lorum obfcruationcm , unquam Ecclc- fix Chtith inptimis ncceflaiiam, cxpctic & dcfidcrat. Mcmorcnim cft dicfli Apo- Aolici : 'Stcuidtonmnmimponito. &altc- rius : Qporttt Vm^oTtm f^VoaoTttn Kccltfu Mpnm tjft ad JocenJum . ttn/utm fidtlu ftr- menii, qni ad doflrintunfacit , vtfojfit tti/tnt txhertari ftrUcclrin^mftmam .i^eorutAdi- cttiitsconiumtre. Ncmtocm itaquc iacclc- beriimo hoc conlcflu tam iguatum acbi- trorpublicorummuumhuius Acadcmix, aut tam laiquum eoruudcmxftimatorcm, vtprxfcasioftitutumooftium vdadmiia- B lipof-

f D.IAC. ARM

ri pofiit i vel finiArius iQCcrprcfari vcUc. Cxcerutn quum ic lioc in morc poncuvi Gt, YC inhuiuirnodi fcdiuicatibus Acadc- micisthcniaahquocadDcigloriam &au- dicotum hudlum piamquc obccllatioocm iaDoroiQOcraAccur , iccgo caulamoul- bm vidcam, curifli mori morem gcrcrc cxconfcicncia aoo dcbcam ( quamquam ' %d coofpctSlum Ampliirimi & Do^ftilFimi huius coafciras infaiiCiZ mcx mihi coa- fcius noQ parumcxcimclcam ) fumH ctiam inihi cbema aliquod profcineai conucni- easpcrttaftandum.grandc. fublimc &'ad- orandxplcnum Maicftacis.tuhii vcritusc- diflumHoratiaDum:

SMmitemiUtrtMvefirii, quifcribitii.ttjun Viribm, ^jrvtrf*ttdiH,qHitiftrre rctujtnt, G)uid vnUant humeri. Cui iQ Thcologicismatctiis locus ciTc non poce{l,quz omncs dignicate & grauicace fiiaommumhominum , quin Sc Angclo- lum, capcum& vircscxfupcranc, coiquc. ^c Apoilolum Paulum , qui in ccrcium cx- lumraptus vctbaincffabiliaaudiuetac , in hanc cxclamationcm ctumpcrc cocgciuc:

pfofcliionts mecam vaganduro mihi cric>

3uod indccotumcft , auc omnino caccn- um,ficdidiii\iusauthoritatcradcfugcrc nonliccat.Scdlicct & fas cil.

Qux enim Deo gloriofa funt 8d homi- nibuslalutatia , incoctibus fapdorumpia mcntccclcbrandafunc, &gracavocc prx- dicanda. Propofui itaquc dc Saccrdotio Chiiib rftcerc > aon quod mihi pcrfua- dcam , dc illo a mc cnunciari polic , qux vclrcfdignitasvclhuius cz:us amplitudo cxigit ( fulfcccric cnim & abundc mcofun- ihim mc officio aibicrabor , li pro ncccili- tatc ad communcm v tilitatcm aiiquid pro- culcto: ) ied vcgratiam aliquam fosnctcr orationi a m.ntctix prxflancia , quam illi diclionis cleganiia prxilarc non rofrum. Vctum enimucio quta dc tam fubhmi my - ftcf io qux vcra & faoda i'unt,Qcquc meni c concipcrc ncquc voccprofcrteroilumus, mii ptuptcium Dei Nurocn mcntibus & Iinguis noilasadfuciit,huiusprxfcnsau-

ziitum fuppli cc piccc < ia neouAc S acciti o -

INII ORATIO,

tisaoilrilcfuChriiliimpIoremus. Tuica^ qucfaowtc &miicricors Dcus, PaterDo- mioi noilri lcfuChtiili.Fons omnisgratix &vcricacis,dignatcnosficqucntihocca:cu in noroinc iandto cuo coogrcgacos fauo- ris cuiprxicncia; immcnfx fantfiiratiscux gcatioiillimo rorc auimas fi^iiicus & coi- potanoilra adipergc , vc grata tibi incer iandliiicacos cuos iic conucriacioi Spiricus rui fan(fli gracia adiinc, qui mcnccs no- iltas vciatui & Filiitui cognicionc imbu- tasmagismagiiqueUIumincc , corda no- i\ra fynccio glorix cux zclo acccodaca os mcum apcriac , linguam dirigac , vr quxvcra , iuila& iandlafunt dcSaceido- cio Filii cui diccrc poilim ad nomiois tui gloriam, & otnniumnoiltumaggtcgatio- acmiaDomino,AmcQ.

lam vccodcbiiis iodituto uoftro voiis- dcccQccrprxmiins , tcm propoficam cum boQO Dco aggrcdiar,vbi camcn& vos o- mncs, quifolenQcmhuQca«^um noflrum vcflra prxclara . crudita&graciiliinaao- bisprxfcQtia cohoucibre voluiflis>obfe- craueto,vcdctcgrau»llima diduro att«n- cioncm,quammjccria mcictur , & fuuo- rcm bcncuolcnciamquc > qux mihipror- fusnccciTaiiacil.prolblica vcflrabcnigni-» uccpr.rflctisifpondco, ncpaticncia vcflta abutar,brcuitaci,quautumrcs paticcut, o- pcramdaturum. lllaautcm aprimordn& Sacerdotii dcduccnda clt, vt indc ad Chri» fti,dcquoagimus*SacciiHoritim commo- dcdccurracoracio. *

Primus omnium , qut intcr Dcum & Homincsrcfpcduscft , dati& acccptico- ftactacionibus ; hic altecum fibifucccda- ncum poilulac, qui ab hominibus ioicium fumac,in Dcumdefinac, agnttiontfinfcili- cec bcDcficii acccpti ad munitici datoiis honotcm:dcbitum quidcmobbcacficium iam collatum , fcd qoq prxftaodum nifi cx poftulaco & prxfcripco dacoris : Cuius & illa fcmpcr nicns iuicvicrcacur^ arbittium mcafiiiaro honoris fui cifc ooluctici&: can- ca cft bcnignicasi vca bcnciictaiiis fuis gra- cam bcncficii ptimitus communicati rcco- goitioQcm poiiularc nolic, niii alccro infu- pci ioogc ouioic munix fxdciauonis tU

nE SfACERnOTTO CHRISTf:

lot (Ibi (]eu!nxertt,&qaxbentgoitatis ez- trcma lioca c(l . fe quoquc iifdcm ad bcnc - ficia inHaitispaitibus ci ccilcQtiora confc- rcodu/n obAcinzcrit > & qaidem hoc ordt- ncvtfc prias illis,quam illos fibi oMi^atos vclit. ConftatcnimfVEdus omuc Dcicum hominibasinitam duabuspartibus , pro- iriflioneDfi priorc , quafc hominibusad oHictuni jliquod & omciiadus cooucni- entcs obftringit , & pratfcnptionc poftc- TioreofHcii , quod abbominibus vicinTm ftipulatur , & dcquo homincs Dconm- ruum refpondcot: pollicciut fc illis Rcgem ii Dcum fbrc > omniaquc icgis boDi inu- niactgaillos obiiurum , icftipulaus vt:lli populus ipfiusnat , idcoquc cz prxfcri- -ptoipnns viuaot , & abiluusbooitaieo- «nia bona pctant Sc czfpcdent : quilJus duobusa^ibus homin«im crgaDcuniof- 6ciuin cot^ibt , cx iadcre cuiaiilispri- mumioiio.

Duo itaqucfuntia vaiuetfum munera iotet Dcum Si homtncs tpli focdcratos ob- £uad.i:voum Rcqium & auchontatis fu- prcmx,altcrum rcligiofum & dcuotx fub- miirionis. Illiusviuscft inboaorumnc- ccnaiioiumcommumcationclegilqacla- tionc,fubquoprophctiam complcifliraur, ^ux Dihil eu aliud quam voluntatis Rcgix adounciatio vd ab ipfo Deovclabaliquo tpii u^oundatario &: lcgato ceu foBdcns ia- zeiDUncio fa^a *. nequis arbitrctur iftud «nuatis.cuius crcbcttima in Scriptaris cft tncatio, inlupcrhabitam a oobis circ . lo- 'CiimilUfuumadrignainus fub iftoaichitc- donico facccaturiatam. Sed Rcgio iu prxfeotiarum omido i adRcli^iod pcni- riorcm inicium progrcdicinur : Caius ori- ^iocmcx fflcdcratiooc dcduzimus , debi- taminRcgii vfurpationcpoluimus.atlio- ncm propriamio gratiatum adtooc & prc- cationc collocamus. Hxc adlio omoi- but lu voiucifum focdccatiscz vocaiionc commuoi icligiofc prxftanda incumbu, & hor um verbo fadeiis landltHcati fuot & couftituti omues Deo Sairctdotcs vt ^otiaiia &pieccs oftciautaliiinmo.Cxte- fum quia ordiois amaus cft Dcua , ipfe vaIcus & nuus oiio » -roluit cx Qadli-

ficarorum numcro Toum alit^Hem pCcu" hanter fibifccrcgari , & ad Sjcetdodi ioOdus fiiiguun vocatiooc inftpii , qui familianus adthroiium eiusacccdcns,pio coofortibus ciufdcm fcrdcris lc rcligio* ois cuiarcf quzapud ipfiim eraatilJoruni caula pciagcnda. Atquc liinc czi^ft Sa- cetdoiii luunusapud Dcum pro aliispb- cuodum, ingcntislanc dignitatis 6c pix» cipui honons inrcr homines. Erquam- quara cx hominibos llt allumcndus Sc pio homioibus couftitucndus , ume» penes homincs ipfos non cft dcfiqnafe qucm velint ifti muncii prxftituni', non cnam cuiufpiam cft baoorcm illam fibi vfurptrc » (ed vt muous jpfum diuioi cftatbitrii , ira quoquc pcrfoiixadc- lus jdmiaiftracioticin delciflas peocs i- pfum cft , voluitquc ab illo obiii , qai lufta aliqua dccau(a ptimas tcncbat iotcc confangmncos. Is ciat patcrfaroilias. qucm czcipicbar primogenttus. Huiuf czcmphim habenius in laodis patiibus tuman«c tum poft diluuium : in Noa- cho , Abrahamoj loboczpteiTe id vidc- mus. Suot ctiam nou imi fubfcllti , qui Cainum & Abclura fua facnficia ad pa- trcm Adamum adtulifle dicuot , vi ipfc i|. laDco ofFcrrct , id colligcntes ez verbo KUn ibidcm vfurpato.Hxc qaaioquam ez dclctiptiooc tcmporis , quo pcccaiais lam ia mundum iogrdlum crat , dcfu- mantur , canicn vcritatcm fuam obti- nent io piiaixva gcncris humaoi iofti- tucionc , dc quaiamagiraus. llliusenim rcmporis proprium cft , vt tocum Saccr- dotium lolius Euchariftici facrificii 8c prccum oblatione ciicumfciibatur. HiC- cc crgo muncribus ritc fuoiftus Saccrdos fuoium confortium nomiac , in fami- iiarem cum Dcocommunicarionem abc- nigno numine eft admiflus . obtinuit- quc ab ilio munus ipfius Dei uominc a- pudconfanguincDsfuosadmioiftrandum, velut AngcTus Ichoux czercituum. Vo- luntaccm ciiim fuam ilh Dcu» apcruit, <loo illam poiro ad fuos a commcrcio Dei rcucrfus cnuncitrct : camquc dupli- ccm.cuin quam fuis facdciatis cxplcii to- B t icbac

11 D. lAC. ARM

lebatDeas t rumquam iprcillorum bono pciHccrc : ioquo prophctix fiuclladmi- oiAratio , cuius caufa Lcx dicitur ab oic Sacerdocis rcquircada: qaumqi pofVciior illa rx ccria fiducia dc vcriiatc diuioorum prorainorum , & fandlo crga congcncrcs adfenuproQUDtianda cflcr, bioc quoquc ipiibcnediccodi partcs impofitx (unt. At- quc koc modo dupIicifuDgcDslcgationc» homiQum ad Dcuni, &Dci ad homiocs. velni Mcdiator fccderis miti fiiic vtrio- que. Vcrum cnimvero non contcnius munificus DcusiRo hooorc ruumljndt- ficaium affcLille , inRfgiiquoqacmunc- lis vic.iiiam dignirairm ilium cucxir , vc iamDciirr-. ^ iiitcr (uosgcrcns, illius nomincius.^ . .vcrct,&communcillo- xum procuraict.

Ex hocfootc orta cflSaccrdotii & Rc- gii muoctis vclut natiua coniundlio , qux ctiam portpcccaium obtiiniit ia (andis patribus , &ioMclc! hocxprcflc c(It ' Qnod & a I ur^ha laco-

bo^ ;m (igniiicatumcft, quum Ru-

bcoapTimogcottoruo dignitatis& robo- riscxccllcntiam proptcr lus primogcnitu- rx debitam ptonunciat. Vctum poftca ccrtis dc caulis Rccium a Giceidorali fc- paraiam cflcx voluoiatcDci , qui topo- pulofuo Rcgiumraunosin Iudam> & Sa- cerdotMlm io Leui , vrlnc biparticns, ttanftuht. Dccuitautcm iltum ad Dcum accctl:im pcrlacrificu Eucbarillici &pre- cam oblatioocm Hcri pura mcntc . lan- SU) .if'fc'du , & manibusrciiquifquc cor- I cmbtis incootaminatts. Obtinuit cmin illud -.rc pcccatum : Ssacli-

f^'- "tujunt: DtH4 peccn-

>dAtu offrrrt f/urif.- csii; m vtjir* fltnc fun%fA«gui'

nt. b'i c i. conn.ans & pcipctua h.Tc Dci Toluntjs. Ca-tciupnmusHoxno& iaccr- dosAt-lamiic' diu ilhld munus vt dccuit a<i- - lUif :inobcdicas cnim 1 as .:t :. . wtii arborisvctiixcomcdu,^.. ui.v.ti- firat.mi Deo animam & corpus turpi in- obcdicntix & dcfcdlioois ciimioe com- jit. Qtto fafto & iure Saccrdotii . : , & codcmrcipfapcrdiuioamrcn-

INII ORATIO,

tcntiam cil ptiuaius , quod per cici^ioncm cxita Paradifum , vbicoramDco com- parcbai intypo habiiaculiipnusiclaiccll (ignificatum .* iuxta immoiam regulam iu- ftitix diuinx : Ablit a mc vt Saccrdotio i.Sam. x. j. fungatis mihi.honorantcscaimme>hono- rabc,& cooicmococcsmc , cootcmQca- tur. Ncquc ipfc lantum cxcidit!, fcd & u- mocs , quotum tuncpcifooam gcxcbar» caufamque agebat , liccc oondum cxi- ftcottum, voa cumipfodctaoix dignita- tis faftigio funidcic^li. Ncquc Saccrdo- tio tainum, fcd & focdcrc , cuius Mcdia- tor & tatcrnunciuscratSaccrdos, cxcidc- ruot i dcfticque Deus hominum Rcx Sc Dcus clfc , & ipH populus ipHus- dcfiic ipfum quoquc Saccrdotium , ncminccxi- ilcnicquiidobirepc (lct cxfocdcris idius lationc : d lificium Eucharilhcum:

dcHit inuuv...; I uominis diuini : dcdic communicatio gratiofa intct Dcum & homincs. Mifcra prorfus & mifcraoda Humani gcocris coodiiio fuit lilo rerum Aatu : (t bcara illa gcns rcdlc pixdicatur, cuiusDeuscAIchoua. Et incumbct hxc inclubtabihs milcria nollro gcncri in x- tcrnum , nifi mifcricors & mifcratox Ic- hou.i illos in grariam rccipcrc digncrur, &fcciiusahud,non fccunduid.quodcranf- grcfli craat » quodqoc iam inucicrauc- rat , imo abolitum crar. (*cd uouum gra- tix , cuo) iifdcm inire flaruat. Veram hoc obAantc i rc oon po-

teft, nififcqudui ,x o.-.io. :ntcrucniar, qui Mcdiatoris partcs intcr Dcum offcn- (um& pcccacorcs obcat ; non iam acceO farus adDcum cura (iciificio fittchari(U- co pro beocficiis humano gcneri co!iaiis» ncquccum prccibus quxtoiundcm con- ciouatioocm & augmeorum cantummci- do impctrcut : fcd olFcren ^i (aciificii cauia ptocnalcficto, quod Dco iQtulciarpixcc- ptum ilUus tt4o(gredicndo , & prccium pro impcrranda tcmifliooc pcccatoium. Hiaccxflicitncccnfiuslacrificiicxptaro/ti* & proprcrca aliud fuii Sacordotium con- Aitucoduns , cuiusfiiodliooe peccatuad- miffum cxpiarctur & homini pcccaiuti ac- ccITus ad graiix Dci chionuni ficrcc > quod

ciUo.

l

fc

0 \ (tm.i i

DE SACERDO

cftfolius ChiiflinoQri Saccrdocionn. Ac QoluitDcusccmpotum difpcnfatotrapicn- tiflTimus , vtidudSaccrdocm Aatimabiai tto muodi & pcccatt obirctur. Voluit piius ncccllicatcm illius rcdc ihtclligi pcrcon- ' :umdcpcccatorummultituduic&

:c coDUitlioncra : volutt antmos

{lominum fctio illius denderio caogi , fic tamcojvcioccica ccrrafpc Saccrdociiillius aliquandu obcundi fulcireocuc aductdis dclpcracioncm cx pcccaconim coofcien- ua , qux nid pcr iuud Saccrdocium colli non poccr^nt. Hxc omniaobtinn r D ^ inlhruco ail ccmpus Sacccdotiu quodhomtncsinhrmi & pcccacotcsci ic- gc caroalis mandati pcr aniroaliam ad id Ijniftificacotum immolanoncm. primuus rpaifirapcicocumtettatumo!' k- in

populoIiraclitico,pcculiacitc: . ...Jo-

LtM. 14. 17. taIercgnumc!cdlo,obiucrut. Quumcnim animaTiumlanguis fuodcrccur, inquo vica illorumcrac , fuum mcricum iu moctcillo- mm cootcmplabancur: ncquc cntm pecca- ucrancilla, vcmoitcfua pcccatumlucicnr. Quodipfumdiligcuiiusioctcnccs lUa^qua iudicii laoce peofiraoccs , intcllczcruDC» peccatafua pcr illa facriBcia aliena oempc 6c humanis longc viliora, cxpiari ooo po(^ fe.Vnde coocludi necclTc cracquum nihil- omiousiAa oiVctrenc , nihilahud quara chirograpliil fc Deocradcre , quo ipft pec- caca ma coram illo obftgoabanc . & dcbi- tum conHcebancur. Atcameo quoniam in- nituraaDcociant,>-fqucilIa vcl" ni o- doris inceola cz illorura /c rct, iode fpcm gi4ti7 &: Tenix couciptc- baot , ratiftciuantcs apud fc c iv. me Samfonis:!! Ichouanosoccid' .n6 fufcipcrctdc ' ..iii(n&

oblationcin - . .... ....... ..m laba-

r.cntv:m fulcicbanc Scatacntcdcfidcrioia tidcpromtrnooisdiuinx I adnn niS Sjccrdotii qiiodpcrillumtypik . j,'ira- batur; czfpcd^abaot,fcrarantcs in quem aut cuiufmodi lemporis articulum prx- ountius ille, qui in ipHscrat Spiritus Chti- Hi dcclararer, quxad Chriilumipailioncs. &gl()nam illascoofcquucutam. AtiAius SacciJotii dulcillxmara coofidcrationcm

TIO CHRISTI. 15

qui anbclacaoimus > feflinat oiatio , huias ptolizioii naftatu, tcmporis & vcftri ra- lioncm habcoccs, fupctfedcbimus.

Trtbus auccm partibus illius craclacum ciicumlctibcmus i &piimamdcmaQcris impoGtionr . iudc dc eius f .xfccationc Se admioifliacionc, dcoiquedc ttuflibusad- miaiflratimuQeris&vcilicacc.quxindead oos rcduadar,3gcmus:Si camco.quod fpc- to & opco.cadcm qua cccpillis bcocuolcn- cia &acccnuooc dtccnccmpcofcquamioi. DcimpofuioDc cria nobisrcsipfacx ordi- c c rraiilanda offcrt : de impoucotc» dc lUo i :mponiiur vel dcmaodacur.de iaiuo- >.uonis Sc fufceptionis modo.

PcrfbnaimponcnscrtDcus, ParerDo- mininollri Icfu Chiifti.QuumcDimid o- pus ad a-cooomiam & difpcnladoncmla- luus nufttx- pcniocac, pcifooz»^ux vna mooaichia coatincotui, diftia^im coDfi- dciandx fiinc cx Sciipcurxritcprxciintis amuiri,& Paciumoithodozoiumadftif u- laoccprxfctipto IllccftlchouaquiMelltx fuojttuftta nngeottbus piincipibustenc- btanim.dicic. FtliuttntM titn.cgohodtegt' nui te, pttiMmttyiUbogtTittthArtditMttm titxm pojfijfiontm tnam ttrrr.inos lem. llle.qui McHix ad dciccram fuam adfidcrc iuilu, vcncrandum fuurafcimonem cum tutjxcnco: imt : THttSnetrdQiin

tternMm Jt\ . . cr.Uncm MeUhizidec. \\\z cft qui fmponii.& iute mciicillimo. Cum illo cniirt<>obi5 cft ncgocium, illc lu- ccin habitans inacccirampcipctimioftdc Mait ftatis fux con fidct ; illc auchoihatcm fibi fujm farcam ccclsm ci- pctfoDX condcfc- -! f'! - vr quicur,fcruac,c cacotciniuriaruin (1. quo cooccderc vcl i |H vjfum noo fuir, proprcrir.flcz--i>ilciniuftiui ri- gurem, fccundu m qi"'" iuiquitatcm odro iubcc, & impiun. cotam fc habicaie noa pcftmittit. llleitaqueeft.pcntsquemim- ponr ndi ius fuit & potcftas. A n cciain vo- luuMStid fa^a dcclaiat munciis impcficio. Scdcaufaciusioquiicnda , qaamDonniii in iufticix & gi.uiofx mifccicotdix pii- mumcouflidlu, dcindcamicopcxfapi;n- B j tix

fua.*

;ra>pcc- iiunijdc

U E). lAC. ARMI

ttaeconciliatricein opcram conrcnru,tmo, & coocutruinucnicmus. Po(luUuiriu(li- tia paaim acrcacurapeccachccnbi dcbi- tam &i uow rigidius quancu illam dc- nunciaraczquius , & vcnus pronunciarac. Mtlaicordia gratioia Tifccca mifcratio- cam , piz marris inftar , apcricns > panam illam, in quacxtrcma ctcaturarmilctu po- fita crac > auctccre dcfidcrauic, atb ctaca,li- cec caufx id ooa dcbcrecur , fibi camcn x- ^uiilimo luce id cribucndam» cuius pro- priun\ (ic aducrfus iudiciumgtoriari. Ex- ccpit tuAiciaccaaz propolici » faceci fe qui- «Icm gracix doaum iuditiz cnbunali ciTc fubiimiorcm ; ac zquaaimirer fcrrc non pode , TCnuIlafui ratio habcatur, auchoti- eacc cociusrci gcceadx mifcricordix crans- icripra : conccdcrc camco ipd , quia fuum cuiquc cribucrc iic dcuoca , li modus muc- oiri qucac.quo fua dcclarccucinilcxibili- cas,fic odii aducrfus peccacum macnicudo. Scdillamifcticordix opcranonmir. Ad- ilocauda fuic (apicatia , qux tantam litcm componerer,& duas idas iliprcmas inDco ^mnis X(|ui& bompra-ndcsamiceconci- liarcc. Vocaca vcnic& fimulmoduminuc- nicfuumquc vcriquccribui poflrcaiTcuera- oicjfi pana peccaco dcbica,iufticix dcftdc- raca,inifcricordi; cxofa,ia lacriHcium vcr- Ccrccur cxpiaconum;cuius oblacio propccr mortis,pacax pcccaro debitac » volunta- liarapccpcirioncm, ' ^tuftitiam,& mifcricordix locum . -i ipfi dcfidcra- cum. Adnuic cxccmplo vrraquc, & cxCt- ficDcix arbicrio decrccum fccic. Acqux- rcndus fuic oftcccndo faciiBcio Sacerdos. I^xc cium ronc^io ccac Saccrdotii, vc ad fccaQdiiin vcniamut > im6 Sc (acrificium r , & haclcgc vciJcmcIlcc

'j^.^i .V . w lawiUcium : quod ratio vcri poftulat Saccrdocii & (acrihcii ,a quo rccc- <lic cypicum 8c (>rnbo!icum« In ordinc creacuratum jicquc hoc inucntri pocuic, ncque illc. Aagclus SacciJos cllc non po- cuic. £x bominibus cnim aiTumcndus fuic, quiprohomiaibus.iohisquxapudDcum agcada craoc,conRicuetctur.Ncquc facrt- ftaum cfTc pocuic Aogclus, quia fas noo fait y c moisAogcU ciicc cxpiatto ccimiaisi

Nn ORATia;

quod homopcrpecraratineqaeftdecuiircC maxime, adduci potuiflcc homo, vc crcdc- rcc, Aageltcum ab Ahgclo pro fe factiii- cium impeofjmeirc, & profuiiTc impen- fum.Adhomincscrgoabcundumfuic. Ar ncqueinccrillosioucniri potuicqucmdc- ccrccqui poflccqui vellcc.Saccrdotiofun- gi. Omacscoimcriacpcccacorcs, omncs dclidi coofcicncia tcrrcbancur, omncs fub peccati & Cicaox ryrannidc capciui dectne- bantur. Pcccatoci ad Dcum , qui pura lux clti acccdcrc fas ooocracotlcrcndicaulai deli^i coofcieocia cerricus itaci Dei vul- cum iuHincrc ooopotcrac.coramquoca- mca crac compatcndum i fub domioio peccaci&Iathaox cooAirucusoiHciumcx amore pro aliis prx(Vaodum obirc oec vo- luir, occvcllcpocuic. Badcm racio cciaft\ humaaumomne(acn(Ictumrcpudiac.Fuic tameo cx homioibus aflumcndus Saccr- dos , & humana hodia licaodum. Echuc igicur fapicntia vocandafuitiacoalilium. Illa homiocm cx homioibus procicaoduin dixit.qui oacnrx cum alits commuoioocnt habcrcc qMidcm, v t tcotatus (imtltccr io o- mnibus compaci rcliquis poUctifcd ncc ic- liquocum ordioc ceofctccur , nec iuzta pnmxux crcarionis 8c bcncdi^ioois lc- gcm homo ficrcc , & qui iub dominio pcc- caci non cflcc , io quu (athanas xiihil ioue- Dtrec damnabtlc , qui confcicotia pcccact oon vrgcrecur.tmo quipcccatum non aoC- fct, boc qut in ftmilitudinc carnis pcc- caci oafccrctur, (ioe tamen pcccato. Talis eoim dcccbat oos Pootifcx , ptus, fanclusa inaoccns.fcparatus a pcccacoribus. Vc au- ccm cum hominibus nacurx commuoio- ocm habcrcc, oafci dcbuiccx homioe: vr ooo habcrct communioucm ciiminis, fcd fandus cilcc , quum (aofliHcacio lic pro- prtumopusSp (ao^i , cx illo concipidc- ouit : quooatiuitas, quxeratfupraoacura» fcd pronatuia , miraculi cxccllcotia natu- ramfupcrans, candcm viitutc myflciiirc- pararcc.Ctccril mator fiiit Saccrdotit illius dignit.is ,funflio giauior, qua vt puroho- mioi coQUCoircti bcocHcia pcr tllud impe- traoda puri homiois prctium ioBoicc czce- dcbafiC.Dcbuit crgo fcnno ipfc Dci,quiab

mici*

DE SACERDOTIO CHRI5TL

initio apad Detim eracjpcr qucm munduS) fccuU > viHbilia tauiubiliacoaditafunt, caro ficti,& Saccrdotii munus fufcipcrci (tiamqi carncm DcoiaCiciiHciam pro vita inunaioffirnc. Habcmusitaq; iam pcrfo- ■am, cui dcmandatum cH. .Saccrdotium,& cai daix partes cuinuoisctimiaiscxpian- Ji.Icfum Ciuillum Dci & hominis filium, cantarexccltcotix Saccrdotcm, vtfclix vi- deti culpa pofTit.qux taotum meruit habe- tc rcdcmtorcm. AdimpoCtioais&rufce- piiomsraodumptogTcdiamur.

llle cft ex pa£lo, & quidcm cz parre Dct pcriuramcoTam confirmato. Quodcxpa- ^o. idrolcmoe c/l Ueo.Sacc[dotiumim- poneati. Nam & Leui fuum Lcuiticum ez paflo e(l impofitum , diccotc Deo apud

Malachiam : Paflum mtHm tjlcum iHo -jit*. turi^ ipflus conft.intilTima vctaciiasdccco

fcd cx paflo cuni Sacerdofe noflroagere voIuitiMagnaSaccrdotis noftti picras,qui arduum & moieftiz mifcrixque picnum munus obirc ooftia cau(a ooti detrcAauit. Eugc Chrifte optinie, Sacerdosnnaxime> madlc ifVa picfatc rua, pcigc ifta viagrafTa- ri ad gioriam , ad faluiis oofttx conlecra- tioncm pcrfcc^am '. Voluit nempc Dcus vc ex voluntaiio& puto puto crgafuam glo- liam zclo pcccatorum (alutcm aftcdu mu- nus adminiftraretcr,& dccuit illius am- plambcDigoitatc, vt tam promta^ voiuo- tatem ingcnti prxmio rcmuneiaretut. Ad- diii; - * ' '■'irandum , tamilliconfir-

itatiquc Qjiara-

quam cnim lUi i.iui j uu ui.<.c Hiijrcm oa-

mau

innrabilinti di".

SacetdoMi i:

CffAtu. Quodpadlumiuramcntoconfir- matum.id huic Saccrdotio cftpccuiiarc. Dc vtroqi ftridim vidcamus.Ca^um Dci cuin Sacerdute noftro Icfu Chrifto confti- citczpartc Deipoftulationea<5lu$, &im- menrx rcmunerationis proirilTione : ex partc Chtifti Sacerdotis, acccptionepro-

tcr rcmoueat , hominum tamcn morcm ia firmanJis padis (ccutus iutjmenro illud confirmarevoluit:vtSacerdofcaoftcrcetta fpe , duplici aochora immotapromifrionis & iuramentiiunizus, ignomioumcootc* mncrct & cruccmfuftiucrct.

Jmmutabiliras & xrernitas Saccrdotii

minioniSi& ad* polticitJtionc. Poftulauic iftius pcr iuiamcntum pado additum cil Dcus abillovtaatmamluampoocrctho- commooftrata Qajdquideniroiuramca- ftiani pro pcccato > vt caincm foam daicr to oonfirmar Deus . id steioum cft & im«

ro mundi vita> vtprctiumredcmptionis blucrct pro humani gcocris peccatis &ca- ptiuiratc:promi(it,(iid faccrct,vifuFumfe-

fc

muiabilc. Sed an noo omoia Dcivcrba, promilfa , padla , eriam citra iuramcotum didb.facbi,initafuntciufdcm naturx? Li-

^ j- , .

mcn loogxuum, tuturum xtcrnam Saccr- ' ceat mihi dilaimcn io iis poncrc.idq; gra- dotcm,&quidcmfccudumoidiucmMcl- ] uinimocxemplocomprobare. Quumdu- chizcdcc.id cft.adRcgiamdtgoitatempcr plcz fitratio &modus ,quohorooiuftitia Saccrdotiifundlioocmcuc^umiti. Acce- apndDeum & vitamabilloadiptfcipotcft. pitSaccrdosooftctCbtiftusconditionrm, ' vnus fccundum iuftitiara pctlcgcm. pec

&partcs cxpiandi nbfttt criniinisd pafluscftidiccns: Eccc adluinDcus ci.iravoIunratcm tuam ; (cJ haclcqcvteo fadloMcIchizcdcciinfi 'lono- rcin ctcioii potitciut,&.ui .i. j ..-lo col- locatus populosdbi lubditosin iuftiria ad- nitoiftrjrct, (iiifquepacem procurarct , vc S.cxiuftitij;& 1'nnccpspacis. Suftiuuite- own eruccm , & ignomioiam contcmfir, priigaudio fibi propofirocoofcqncDdo, vt vnttu^ Iripra con(bites fuosolco ixritix in ^io xquitaris ad dextciamthroniDciia atteVpum coaiidetet.MagQa ccitc dignatio ptxpotcotis Dci> quiaooczauthoritatc.

opcra, exdcbito:aIter((:cunv!umil*cricor- diam pct Euangclium •• ' m cx graria: quimodiitafuiitcom; : iimuTobti-

octc ooopolTint , lcd vtuiuota^^opriorc altciilocuscllcqucat: voluit Dcnsinitio piiorcm illum homici prxfciiberc>iicpo« ftulantc ipfius iulhtia & hominis prim.x'ua ioilituttonc:fcd vifun- illi non fuitcx illta& Icgalisfa:dcfisformuIa.(bicltcum homi- ncagcre , &pcicmioriamdcillofcntcntia cz lcgis rigorc pronuotiarc : quapropter iurameocam illi pa^flooon adpofiiit , oe co ipfo immutaliiliras iihus oftcodcrcruc « quam lUt locflc ooluic- Hioc fadura, vc

dlo

i6 D. lAC. ARMI

illo pcr pcccitum icnco fjdotaltcii mclio - ti locus fucm cx Dci bcucpUcico . in cuius pa:cfa(flionc,quiaiIludpoft'.cmum i: pci- cmroiium cdct fucucum >(ic iuditia &; vica (7f». 1T.17. obttncnda.iuraracntumadlubuit. Pcrmc- 18. mccipfum iorauiiquod bcacdiccntur iJi fc -

miactuoomncsgcntcsccrrx. "Euch. iS. Viuo cgo dicjc Dommns : Nolomor- Htlr.) tcmpcccacoriSifcd viconucitacur&viuat: 1 : lui io iia mca , (\ incrot bunt in icquu m 'in:quibusaurem iurauicJioningullu- ; > la u-C)|iicmriijm : uili iisqui non obc- dicranci& vidtnius oon pocuin'cin^rcdi piopccr incrcdiilitatcm , quadccaul.) ira Dci, aqua pci iidcmin Cniifluin libctaii potuciuoc pcccacorcs , fupcr incrcdulos mancrcdicitur. Eodcm modo rcs habcc Saccrdotii. Lcuiticumcnimad ccmpus nT- quc corrc(f^iolus impoficum iuraincnto nonconiirmauic . hoc vcroquiaxcctnuiti clTc voluitjiurciurandofjnrit. Quan. to- t.im rcm Apoftolus ad Hcbrxos cx P(jl- mo ccorcnmo dccimo acruofiHimc dc- monftiat. F squoiumcaufaDcus iutarc voluK , .....^iusli nciuraociquidcm crcdimus. Dii;nicasciumifti Sjccrdotio periuramcnci adpofitionem coociliaca cft maxinia,longe fupra Lcuicici SacctJocii hooorcm. Lcxconn mandaticatnalisho tnmcs iofitmos & pcccatores confticuic Saccrdoccs ad oficicndum 1

non potcranc io coQf.ico:i.^

cultorcm,pcccacum abolcrc, & coBlcllia booaadfcrrc. Acfcrmoiurifiutadi poft Ic- gcm I Filium confticuit Saccrdotcm in x* tcroum fandincacum , quicx vi ladillolu- bilis vitx & pcr Spihtum xtcroum fc- if fum Dco inculpatum oftciat, & vnica oblatiooe io peipccuum confccrcc qui fan- dificaucur, putg.uis confcicaciis illoium adfcruicudum Dcoviuo > uoroprxftao- tius fcsdus co conBrmarc debuic quod prxftaotioiibuspiomiiliscft fancicum i & magni omoiuo mnmcnti cnedcbcc , quod Dcus iuian gionccftdignacus. Dc imj .ji. [:>/..- •'.r\}% cv'iutum

cemporis pciniific L. lus de

cxccucioQc, in qua parccs obcuodas&in illis affcAum ftacumqi cxfcqococis conli-

NII ORATIO,

dcrarc habemus.Muoia obcBnda faor ob* latiofacrificii cxpiatorii, & prccatio. Ob- lationcm prxccmt prxparacio pcr cxioani* cioncm piofuadiinmam, obcdicnciam dc- uotillimam , fupplicationcs vchcmcntifO- mas , 9c humanarum infirmicacum cxpe- ricnciam cxquilittlTiinam , dc quibus mq' gulis dicerc non cftocccirc. Oblatioifta duabos partibus cooftac libi lucccdcori- bus. rtiorcftimmolactocorporis Chtifti pcr fatiguints in ara crucis cftuiioncm , quam mois cft iufccuca, prcciumrcdcm- pcioois pro pcccatis,per paoq pcccacis dc- bitx pcrpcfTioDCm. Altcracftoblatio cot- poris rcdiuiui & fanguioc cifufoadlpctfi, io CGclis, fymbolum prcciifoluct&: impc- cracx rcdcmpcionis. Ptior iftaexcrafao- (flum fjodorum pcr.igcnda fuic,ia tcrra ncmpe,quiainca:loclRinofjnguinisfieri ocquit, qux mortcm habec nccefTariofub- icqucotcm. Mois cnim noo magis ia ccclo coram Maicftacis Dci veti con- fped^u locum habet, quam ipfum pecca- cum morcis in fc tticritumconcincos.vc illa po:nain r y- Sic cnim dicic Sctiprura : FiltK: / nii , vt mmijlraret , daret'

qnt anii 1 w fretitim redtmptionUpro

ir.ultti UKlu-.Hccl ■' "-^oMumTt- jlanjentum m mto J.. ^ . , ^ :pro mHltU j g^unditur itt remiffivtitm peecMtcrHm. Itcm:

redemption^pretium

I /' .;,,;,. o tn calo iu finiflo fanifloru fuic pc .j. Nacorpusillud

lam pocuam monis pcrpc(rum& in vicam rcuocatum , dcbuit coroparcrc coram Ma- icftatc Dci , fanguinc ptopiio ad'" ■\':rn, vt illius contioua apud Dcum < :}, . cllct cxpiatio pcrpctiia. Dc liv . •• •• A' n, ' '• ecuudum

auttin .itiiSActr- doi : 'r, noaJiueJan^Htat ifuem offert

pro f Opuh erran'.. A ' •m

\ Chrr.. . .. ^urorum h.iioy , :

per [anguintm hircortim ' 'rum.ftd

I perpropriuin nelin

' Jacr " ', ' :

, P" t . ,-..■• . ■■•'>• (nm & ipd adlpcrlum , vtcum co coram

Dcocompatcrcpoflcc llUfcmclfadaeft >

&: dcfitt

DE SACERDOT

ac dcGit ficri. Nam quod mortuus eft.pec- caco mortuus ctl fcmtl. H xc autcm pcr- Rttn.i.\o. pciuacft;njm ti^ quod in dttrnmarnanex, Heyr.-j.iJ^. ferpttuum hithct SMcerdolinm: \\\»n\ pcrcgit agaus madandus i iflain mjcljtus & a mortcin vitamrcfuicitatus : iliaminlbcu mfim.r liumiUationis>luDC in Aatu glo- rizj vtramquc cx fummo adfc^^u crga glo- liam Dii & pcccaioium (aiutcm. Illam pcrfccit faD<ftificatus vnilionc Spiiitus, liaDC coufecratus infupcr pci pafTioncs 5c vniflusfanguinc proptio > adcuquepcril- lain fc lani^tificautc & vdutprzparauic in tcrra , vc buius fun^iooem ia coslo ubirc pofTcc

Aitcra-pars cft prccatio &: inicrcefllo i iftj iQttens. Piccano quam profc

ipfu ^ i cic iaccccctriuquapioiiilclibus:

quae vtraquc nobis a loannc cap. 17. lucu- Icntinimc licfcribitur. Continct enim il- luii caput petpctuum canoncm prccum & intctccmonis.quas CbiiAus Patii of- fcrc in coclis ; quamquam cnim Chtiftus adhuc in ccicaexifteusillamprccacioDcm rccitauciit. tamcn ad ftacum ilUus fubli- mcm in ca:!isp<itinctpropri<} j atdcfciibi Toluic, vt pcrpccuo nobis cflctin tertisfo- latio. Piccationcni oficit Chciftus Pacri pro fcipfo, iuxta mandatum & promsfrum Pjrris: Pett a mt d»l>ogen4eih€redtiatem iHihn.iA quodpromi(ruml'acrisie(ptcicos ' s dixic : ParerglortficA Filit4m,vt (y>

i . . ^ l. t ijicet te tficut dediftnUi nuilorttn- Itm m omntm tArntm, vf qHOtqHotdtdifii ei. dei eU vitAmttemam. Abhacptecacionc diftingQcndx fuot fupplicatinr s 'ii\x, quas cum Uchrymii ^ tUm )Pa- tii ubruUc in diebus cnrnis Jum. . pci illas c- nitnlibcrati pL-rtirabaogorc, pcrhancpo- ftulat HXfemtH longtiium vidcat, vtqucaro- lunt. t4 Dcminiper mAnNm funmfrof^eretur. IntcucfTio iic pto fiJciibus , dequa .^po- Uolus : e^u ejt ijut condemHttf Chrtjim cjl, qui mcriMM eft . i ijtiieriArn exctia-

tmtjl.quitiik^a.i .t .: nm Psitrii cjl.qHt et- iam interjielUt fro tJctU: & ad Hcbrxos: VMdeeiumfrarJtuferiiHrefetefieei , quiper ifjMmaceedMniad Detim, Jemperiitttnivt iti/crpellei frtillh. Dicitui autcm pio fi- (lcUous locciccdcrc cxdufc tnundo , quu

10 CHRISTI. 17

poftfaciificiiifufEciensfolIcndjs omnium hominum pcccaris obiarum , confecratus cft . Sacerdos Mapiui, vifiif^r^ftilui domui Dei,qMA domits illi fu nr,qu i fidutiam glo' riam Jpei ad Jtnem vfque firmam tctincnt. TotamhaacfunClionisfua^pattcminca:- lisobiccoramfacie Maicftatisdiuina: :ibt ctiam thronus,& folium Dcicft.quoac nos mcatcs & oculos atcollcrc iubcmut prccaturi. Obit autcm non petanguftias (prtcus & humilcmgcnuficxioncm, rduc l'atiisgcnibusaduolutus. fcd in fiducia

cf-

fufilaDguiaisrui.qucmcorpotiadfpcrfuni Patri pcipctuo intucndum prxbct , ("cmpcr ilUuslacto(aDdoa(i(pcdluipbucr(^ns : cu- lusctiam fanguiuis fuii & corponadrpcrd dignitatc & prctio, totahuius T: \%

cthcacia uicitur, \tp6tepcrquc;i

(ibi in fanBa fanBortim ad inieriora veli pa- tcfcccrit. Vndc ccrto ccrtius concludcte nobis Uccc , illius prcces nunquam icic- dlumiri , 8c nos . (i illius nominc quidpiam pcticriraus , vi il^ius intcrcclllonis cxaudi- tum iri.

Sacerdotii munits ita peraflis , Dcus Paccr padti fui&: iuramcncifandi mcmor, non modo Sjccrdoiium ipfi in zteinum cootinuauit,(cdilluraadRcgiamctijmdi- gnicatcm eucxii, daciipn omni potcftatc lu calo & io tcrra , authoritatcio oranctn carncm , nominc collato quod cft fupra omncm potcftjrcm, impciium & nomcn, quod ia hoc & fucurolcculoDominicur, (ubicdtis illi omnibus principatibus &Ma- giftratibos, vreiTcc Chtiftus& Domiaas totius IfiacUs,Rcx regum, Sc Duminns domininttura. Mirabilicfqofccdcrcduo ilta fumma muncia Saccjj^otalc & Rc- gium in vno lcfu ChtiftocoTiiuaxic, Ac Uc promido fe cxfoluic ; quoiuraucrai illura Saccxdotcm futurum ztcrnumiccundum ordiucra Mclchizcdcchi, qui Rcs (imul & Saccrdosfuit, & hucvlquccitratcmporis ioitium &: fiocm , quiaitUusgenciilogia in Sanpruris typo {eiuicntibusnoudck; : inf. Hxcconiumf^ioomniumopcru: uinorum fuprcmus apcx cft & cxcrcau claufula, fymbolutn tcrapctatx ! fi^ iris noftrxocconomiamiuftiitx & ' dix JDci ouoquam mcccmortcuruui ,

C > A

D. lAC. ARTvlfNri ORATIO,

iS

ciumglori» Dci glorion^.nijciuculehtif- fimum . «£CCrmii/^,nisdcQ|aj „hiinc Rcgmm 5ac;-^jdotcnj obtiDcnda firma- mentum ,nimotum. Si homo cxtrcmus .onii coiophoni proptercorporis& *''«imz coaiuoilioDem microcofmuSjEpi- ^omc totius mundi & yniucrli Hymcnzus xcdlc adpcllaturiquid dc bac coniuoillionc ccDfcbimus t ia qua totius Ecclefiz fidchu & Dci ipfius luccmioacccnam habitautis Toiu vnitifrima Sc ounquam fcparanda coofiAit! qua rominis ainphtudineinius diuinitatcm indigctabtn^ys^Nomca habei illa fupra omnc nomco quod oomioari potcfl. Incffjbihs cA, inimaginabilisi in- comprebcofibilis , fi dixcro huiuspotini- ji^iam refpcAu Chriftumfpleodorcmglo- tut patcfu.T. charadcrcm hypof^afeos il- tius St imjgincm Dci inconrpuui appclla- ri , quaotum potell , illius exccUcociam e- nuociauero.

Quod potefl illudrius elTc documeo- tum lullitiae & mifcricordix tempcratx» quam quod ipG; Filius Dci cxiaanitut,fot- ma fctui alfumu. Rcx ficri nob potuit, aifi pci Saccrdotii runiStioocm,quodquc booa illa qu^; vt Rcx fubditisluisimpartiri ha- buittooo oifi pcr Saccrdotium impctrari potuerioti & impctrataa Dcoi oon nifi in* cctucoicntc hoc Rcgc Mcdiatorio.com- municari per vtcariam illias fubDeo diflri- butioocm?quod falutis pcrChriftum ccno obiiorndzcertiusiudicium , quamquod canJem hominibus , Sacerdotio pio illis fungcns, impctraait) &per Saccrdotium Rcx conlhtutus illis dandam a Patrc accc- pii?Atquc io bifccgloiixDci fumma con- fiftir. Vcium> vt vidco, hzcconftdcrario aosvltroad tetiium& podrcmumrraif^a- t.is nuftuthcmadcducic,qnodcfiU(Hibus admioiliratimuoeris Saccrdotalisaduros reccpimus; quosiicctiooumeros, omocs umco ad quaruor fumma capiu rcducc- mus, & brciiitcr,quia ad fioempropcra- fnus,pcrftiingcmu»» lAafuat:Noui focde- ris padtio & coofitmatio : Omoium booo- tuin ad falutcm humaoi gcocris occcfla* riotumiinpctiatio, ■dcptio.dc adplicatio : Saccrducu aoui fiuchaiillici; imo & Kcgii

in Airurio : Deoiqi fumma & exttema rce* dcratorumad Dcumaddudio.

Prima vtihtas ell noui focdcris pa^io Sc coofitmatio , io qua dircdum cu adfoh- dam foci citaccmcompcodium.

Hanc petadlom Saccrdotio Chiidi Sc gaudcmus&glotiamur.Quumcoim prius hxdus imbecilic fidum clfct pcr pecca- tum 8i carnemiiuflitiamqi & Yitatn adfcr> rcnoDpoHet, ahud occclfario ineundum fuit^aur nos ia xtcrouiYiaconrpc«.')uDci abarceodi.Ioiri ioterDcum loAum Sc ho- mincspeccatorcs oon pocuicoifi recooci- liatiooc fa<fla. Vifutnautcm cll Dcoparti cffeofxiVt illa pct Sacctdotis oo(ltifiiB- guincminaracruciscffuodcodum , pcrtt« ccrctur.ElRiditiilcSaccrdosfimul&agous fanguincmfuum.&rcconciliationcmapud Dcum tmpctranit. Hoc pcraCio ftrdus ioiri poierat iotcr rccoociliatos. lodc placuit Dco I vt idcm Succrdos , qui rc- concili^itionis Mcdiaror fuerat 2c »eqac- I^cr > codcm, quo lilam pctfecerac, tao- guioe , medius& velutfccialismterucoi- rcc : fanguincquofocdcratorum confcitn' tid, adlpcrlx a mcrtn cpen6i4ffur»iicDt\iT 6c (aotnificarentur : fanguiocquoipfead- (perfus incoofpcdlu Dci fcmpcr compare- rct : faogaiocquoomoia ccclcfliaadfpcr- gcteocui & puiificarcntur Hoc iraquc io- teraeoieocc fiioguioc focdus iancituro e(l aitud : OOD opexvm, fcd fidci ; fed lcgisifcd gratixjnonvetusifcdnouum ,&BouBm nou ob idquodpriorcpolieriuscirct,(cd quod uunquam effct antiqAJandum , qnia io pcrpetuum vis & vigor illius r(fct dura- CU rU s. N0m quod mnt iqummr ^fen tfeit ,fr(h- fe tfl latHsntfettt. Taic fi rurlus inirctur. mulris fibi (ucccdentihus (i;culis crcbrx Fxdcns muuuonesiocidcrc debcbaot , & aotiquatis pnotibus pollcriora fucccdere. Atfuiccaodemin aliquocoofiflcnduin.& fcmel talc iocuodum , t^uod io xternum durarcr.Etlahguinr fuiclaiicicBdum Qup autcm ptctio(iorcUngutBccoDfiimatipo- tuit, quam Saccrdotisiihus, qui Dci fimal & homioisfiliuscnct ; Hocaucem,dcquo acioilts I ino(aacicumc(^UBguifle.*taquc Notum & UUfiquan^aatiquaaUum.Taoti

CBion

SACERDOTIO CHRISTI. 9

CDim S.icer<Ion3 propnoruofjnginncad- | adoprionctn accipercmat. Periiccx rtua- fpciil pcrpcruoprxrcn&intuirasoon paric- daro Pariis vr Ccorcsnbi daccnrur la hx> xut iMtcraam incatem iininemorcin(ieri> i reditatem. Hifce ergu fDisadlibusSacec' raitcitiprrilljmfaedcris I aucpiumpefius -

cius poeaiccntta duct Quoaliquc^iaDgui- DepoteruncfaedcrarorumconKicDtia; » Ci poi\ farJus gr«rix iaitum aliquo fecom- niaculcntciiminc, mundan & Dcofandli- iiLliri > KuUMfroficcatitrehquMeJiht/liii.fx ^uit liunc Saccrdorcm concuicauctit. & janguinim fatderH^jjntfiutStfitntm e/l,j)ro fniHm iuxcm. tocdusergoquodhocin- terucaiearcfjnguine & Sjccrdorccd pcr- cufrum,aouum cli Sc io fcculaduraturum.

AlrcT fiuflus e(l bonorum omnium. qu* ra;dccacis ad falutem anirax corpo- cis funt necenaria , impe(caiiu,adcprio, 8c adphcaiio.Quum eoim fosdus omnc ccrtis promifris fir tanciendum , &: hoc bona fua nabcrc dcbuir, quibus Sc faucirctutipfum, & focderati bcatcacur. Incccfaxcprimo fe offcrcpcccacotum icmiflio , iurcafocdcris ooui formuiam EroprcfMim tniqHii»tibm ilUrum. Haocaurcm Chrilhim(angaine fue impctranc rcflis c(l Scriprura , diccns : Hoc ejifanguii NoHiTt/lMm*nti,^Mipromul tit effutiditur im rimtjfionem fetcMJorum. Oc «dcftioae pcr ciufdcm muocris fuadio« Dcm rcflarur Scriptura^adcm hisvcrbis: ChriJliM p*rfropriumfMnguiMem ingrtjfiu ijl femelin Jmh^m fM»8orMmMernMm redemtto- nem mdipttn. Adphcationi ccftimonium perfaibec,dicea$:/nCAri/?()^4^rmMrr<ifw- tianifcrjMniMiniipfitu , nemferemijjionem fttcMtorumexdiMitiipJimgrMtiM. Hoc BC- ceilarium boDUmrxccpitadopcio infihos & iushairediratis coeleitis , cutus impccra- lionem , adoprioncm , Sc commuoicatio- ncm rtiam SaccrdotioChrilii oodn dcbc- miis. Ille eoim Filim Dtifroprim & •vnige- >iff«Mcxillens>folushxres bonorum paier- aoium , taorts boois folus pociri noluir» confortcs habcre voluic « quoi ileo UtittM, fuz perfundcrct, & ia participationc ilHns hxiedwacisafrumcrct. Obtulit itat^ueaoi- mam fujm pro deli^o> Tteza^oaoimae fuz laborc , fcmen loogxuum viderct , fc- tneo Dci.quod la oomiois fui & hxrcdita- tiscoafortiumTcniret. Fa^teflfub Le- £c, TC Uloc qui fub Lcge fuat» ledincrcCTC

ducio propriis ius illud fidclibusfuis tmpe- trauic » & cum lis communioandu adepruB eil t imo & reipfj dcdic ^luotquot enim im nome» eim creJiderMnt , dedit hnnc dignitM- tem utfilit Detfitrent.Vzi illum &. iUms rc- fpcdu adoptauit oos Deus iA Filiot , dile' dtos io Filio dile(fliooisfuz. lilc iraqucefl: vQicus hxics, per cuiusmortcnr: hxicdica» vcoic ad alios ; qaod perfidi agricolx . quamquam ignari raoti myflcrii.vcraci ca- mcoorc,quuSaccrdorcs& SciibxeraBr» ptxdixcriinc. Cxrerum quia bosa canca uon oifi in vBienccuaipfb Sjcerdoteob- tiaciipoiruot , Spi iicus quoqiic fant^i do- nufh , vinculuuiiflius voioois.impecrare» adipifci^ iofuos clfuodcre debtiir.Impe- ciarcautcm,quiajpiiicusg[.^cixefl,Iodcx, & Tcdis amoris Dci crga oos&arrhaba hxrcditati&oollcx, noo potuii,BiO cccoa- ciliationc fada.&i hoc crat Sacerdotis. Fa- vero recoDcilucioaepeciicaPatrepro fuis alium paraclecum,Sc impetrauic. £ue- dusaddcxccramDci. cuodcexpaAoSa- ceidotii promifrum, a Deo adcprus e(l,ac- ccptumque effudit ia fuos copiofifnme» S c r I p t ura d icc n tc : / r«f«« </f X/ r«I7ri (M(j9m« typromiJfumSpiritumfMnHum Mdiptm.effu- dit,qM4>dvidttti. Hoium vcro bouorum o- moium impccrationcm , adoptiooem tc commuaicatioocmczSaceidotiifuniflio- ne profluxiffc , figillo quodam (jciofandlo coDtedacQscfl Dcus , quumillomTcfta- corero coodituit eoiuodem booorum. quod moous picoam boootumTeflamcn- co lcgandorum poiI'elTioacm,& abfolucaiB difliibucodi «uihoiicarcm iunclini com- pleditur.

TcrriusfruAuscflooui Saccrdotii Eu- chariflici, imo & R^cgii ioflitucio,ooflriqi adilladobeuadumfandificario . nouoc- Dimfaedereinito, houum Saccrdotiil Eu- chariflicum, quiavctusinrcrcidcrar , fiuc iaftiiucDdum , & Saccidotcs ad illudob- cundcmfandificaodi. Chnltusillud infli» tuit pei fuam Saccidotium,& nos (andiii- cauicpcreiufdemfuo^oaem.fithocqut- dcm ordioc iD(lirait.rriaHunc6(liruit nos C » pioptec

c

10 D. lAC ARMI

proptcr iDgcoiubcncficia Sacctdocio fuo Dobis impctraca & doaau, gratiarum a- gcodarum dcbitorcs. Indcfacnficiis Dco •tFcrcadisin(lruxiCiaQimabus& corpoii- busnodrisranguinisruiajrperfionc & Sp. CiofH vnflionc Gnilificatis & confcciatts, yt Dco gtara cllc pnfllnt facuficia li offc- tantur. la coclis coram throno gratix alra- rccuramrcriii>»^uodfanguincfuoadfpcr- fumDcoconTccrauit , vtHdcltumfuorum ficrificia iQi impu(>u ceram facie Maic- fl^cis jlcThrono iluus pcrpecitn adpatcauc. Dcniqi altari tgocmzccroum & oun- quam iotcnturum iinpofuit, Dci immcn- fum fauoicm, quo fjcrificiaaltari itnpon- ci acccodantur & lu cincicm rcdigantur. Scdconfcciandicrant Saccrdotcs: confc- crauinllc vt Saccrdc^ fummuspcr&ngui- sciniuum : tllcdilcxitaos&Uuitapccca- cis noflris pcr fanguiocmfuum ,fecitquc nos Sacctdotcs Dco & I'atri fuo: illcnos rcdcmit Dco pcr fanguincm fiuumcxo- mtiicnl u, lingua, populo , nationc : & fc- cicn ' ' litloannci in

Apvj . . .. . - .....icusfuithabc-

rcou .rcsin participationc hzrcdi-

catisfuar, voluitvrciufdcm quoqucdigni* tatis "scfTcmus. Vcriimitanosfibi'

conli. -- --^.itiltiUsdigQitacis, vt incciea piimas fcnr.pcr tcocac> ccuiapurcorporis F .;cnitas inrc ' fra-

1. Cui nos lccuudogcniti,(acrifi-

cia Doiira tradcrc deb«mu5, vcpcripfum poiroDc inturgratofactinciiipfius cipiatoii >; pcrfufii, vt Deoacccpta fir.tp' ; i'l ; n Hac de caula ioquitApofto-

I 'CofA'

conti ioom:oicius. Sumusquidcm >

bcDcficio Saccrdotium fanflum ad urtcrcndumj^»r/Vw4/f ' ' '

acccr."*" ■'"1 runtiDili :.v '

r i.ttisrarr i & xtcroita-

ti$ in SacctJ' ce participcsclfc

' r no^ u Lundum ordtncm

A. .dcchi Saccrdotio fijngamur ,

quod iuramcnro fandlo confccratum cA immorcaliHci.QuamquamcoimSaccido-

NII ORATIO,

tio expiacotio pofl hacc fccula tcmporaiia noQ hi fundurus amp)ius,Saccrdoni ta- mcn Hucharidjci muucrc ptonobisioz- rcinum fungciur,ac nos inillo,& pcril- lum.niu vcTimus io media boootumpec illum acccptocum funflionr.memoriafn iotcrdirerc ) quod pcrillum ca obtiuucci- mustPcrquo tllum cf^ccli fimusSaccrdo- tcs ad gratias coadignas > prxcipuo o- mnium datori Dco rcddcndas. Verum cnim vcro quia dcbica^crificia , quamdiu in hoc mortali corpore vet(amur. Deo of- fcrrc non pofluanus , oifi pcr Hicnuam lu- ^tamaducrfus Sathanam , mtiodum , pec- catum, carncmquc propriam.& pcr viclo- riam .ib iUis rcporucam ,quod vttumquc t cgium cft j iiuumquc poft nauc viram Sa- ccrdotiofuodluri finius clcuati cum illo ia fol ium patrisjfubiedlis nobisomnibus bo- fttbusooftris, fccit JiRegttScSM- ctrdotiumregnieDcQ r,>.itiu, ncquidpiam intjpico MclchizcdcchiSaccrdotioinuc- niatur « cuius oobis communioncm ooa impartiatur.

Quartus atquc poftrcmus Saccidotii Chrmi fruAus a nobis propoficus cdto- rius Hcclcnz fidclium addutSiu ad Dcum: 'qui cti.im vclut finis cft & coinp(cmcn- cuin crtum przc^dcntium. Horfumcnim focdus iaitum iotcr Deum & homincs» horfumrcniiniopcccatorum , adopcio ia Filios,Spiritusgratiz collata in Ecclefiam, hac fini Saccrdotium nouum HachatiAt- cum & Re^iamiDftitatum,Saccrdoccs2c Rcgcs fiidli -, vt ad Dcum adduccrcnttzr focdcraci. Hunc ftuif^um Apoflolus Pe^ crusdilcrcis vcrbis SaccrdouoCbriftiad- fcribic his vcrbis , Chrijlm ftmelpropf P*fft4* tfi , iHftm prc iniuflU , vt noi MciLu.,,,. aJduceret. Dc lUacadcniaddudiouc vcr- ba funt Apoftoli : E/ »«»c errt fi*>i«,poft- ^HamtrndiieritRegnum r Li-

ccac in oic adducenti». ( ..trcm

allcquentis hzc verba blaiai collocarc:£c- ee ego pueri quosJedit mtki DtHs, ooU v C portcotum fioc populo . (cd pcculiura Do- mino. Adduccccrgo Chrillus Hcclcfiam fuam quam fanguine fuo icdcmicfibi» vc caicdcmbxicdtuccm mouc iplias parra.

DE SACERDOTIO CHRrSTI. n

tcrboprominam , Spjntufan^oobdgna- tani>cx bcnigniifimi Patris manu accipiafi atquc firuatur pcrpctim. Adduccr Sjccr- dotcs fuos 1 quos fanguiae fuo fandificauitDco , vcipntcruianc nii.vU» luiD. AdducctRcgcs fuos,in quibus vtt- tute Spititus fu||(an<fti Sathanam ptioci- pcm,&mjnipularcmeiusmundam > catum , carncrrquc ipfotum pfop

ti & glotiofi xtcrnum cum illo fcculnm cxigamus i Quum itaque Saccrdotium lioca Ucoipfb, cum quonobis ctlncgo* ttum , impofitum f\t Chrtllo Icfu Dci & h if .f^ Filio, Fratri ncftro ptimogcnito, i >(ibusquondam circumdato , tco-

tatom Dijinibus > mifericordi , pto,fidcli, f V. (i "!\;g.uoapcccatoiibus ; &qai- ro laniflo, quod icuocari nc-

quiu 5c mortcm, hoQium poflrcmam dc- I i >$cU,impolitumfit,rccumbamusccrtafi

bcllauit 6c fupcrair.t , vt rcgno cum Dco poiiantutinxtcrnuiu. AJducct Chridus. &cxcipict Dcus&I'atcr. Bzcipict Ecdc Cara Chtifli , illamcjuc vdut agni fpcn- £im , iu ihalamum cxlc-llcm intto({uct.iin perpctuumcum agoofdlumcclcbrarciu- Dcbit , vtplcnogaudiofiuaturantccon- Ipct^umthiuni alonxfux. Excipict Sacct- aotesjillofquc decons pccfcdx fjndlitatis vcnimcntisinduct, rccanticum Euchati- /licum Sc nouum Dco caaant in fccula. Excipiet dcnique Rcgcs , ii ia folio Maie- AatisHixcollocabit cos , vt regnum cum Dco&agnoobtincant , & domincututin Kicrnum.

Atquc hi funt frucliis , quos Cluiftus Sacerdotii fui adminilhatiooc impcttauit, adcptutcfl &oobifcum communicat. In- gentisfancdignitatis& vtilitatis. Quid c- nim abalieaatis a vita Dci. extrancts tcfla- tncntoium,gfatiutaccidcrcp<uc(l , quam io fixdus gratix a Dco tccipi , 8c ia populo Dciccnfcti.' Qh' ' "nfcicntiisoncrepec- catorumiBtolc: ilis, &: iiibitx Dci

pondcrcdc' ns , omoium

dcliftoruni..j. .. . ' i- O 1

hoDiioibus, tcrixc . : confccratis, acccp:: iiaLicoinii- hosaduprari&cxlu . ...^1? QuiJ.fub domiuto ^kthaox & pcccati cyranmdc la rcntibQStobucniicpotcfliucundiuSjquam ab Hla tctetrima 5c mifcnimafcruitutc li- bcrariiSc inveramaircnhbcrtatcm ? QQid glorioiius qiiam la partcm Sjccrdorii 8c legoi adfcilci,& DeoinSaccrdctes & Rc- ges,imo in Sacci dotcs Rcgios & Rcgcs Sa- ccrdotales confccrari?Qutd dcniquc opta- bilius , quam ad Deumlumfnum bonum &foatcai omQisbcatitatisadduci, vcbca-

deioilludSaccrdotiurn Chrifli, nihildu- birantcs quinomnia, qux Saccrdoscx no- lumtus & pro Qobis apud Dcum ipfo L^oailumcntc conflitutus , nofttacaula peiegit , pcragit , & vfquc adcon&mma- tioncm (ccuU huius pcragec,rata&Rrn-,a Dcushabuerit, habeat, & habirarutfitia .vrcrnum. Quumquc idcm Chriftus Saccr- dotiifui adminiAratioDC pvccatorum pcr- pttuam obtinuetitcxpiationc & purpatfo- ncm, xtcrnamrcdcmtioQcm aa^nus Itt, & tbroQum gratix nobis in czlo crexctii: cccdamus ad throuum gratiz cum veto cordc & immoraanin ibducia , adfpcifis cordibus acoofcicQtia mala . puigatifqae conicicntiis ab opcribus mortuis , ccrto (latucotcs quod mifcricoidiam iimus con- recatufi & gratiamtQucoturi ad auxilium oportUQum.

Quumdcoiquetot &tampfxclarabe- oeficia Qobis admioidrationc iftius Saccr- dutii impcttata fint & paiaca, quorumpar- temiamccuprimitiasacccpimus , partem potifttmam & totam vclut maiTam eam* quc complctifTimainin cxlocxlpcdlamusi quid icddcmus Dco ooflro pro ranta di- goatione , quas p/atiasSaceidoti noftro Cht:l ^niU5?CaliccrafaIu- tarcni u^ti^ i .. ^ncnDomini inuo- L.bimus. Vitul. lUin aolYrorum

Dcouftercmus. coipora,animas &Spiri- tus noflros ipfihoftias viuas, fandlas, & placcntcs (Ifttmus. Caoticum hoc cxle- hc Deo & Patri omnium , ctiam io hifcc tenispofiii , Yoacum viginti quatuor lc- nioiibus throao adliflentibus cancmus: dignai es Domine qui accipias gloriami hooorem& viitutf , quiatucrcaitiomoia & pcr vohintaicm tuam funt & crcara iunt.

C j $acct-

it D.IAC. ARM

•^accrdoti ooHco ChhAo ic Agno , cum iirdcm fcQioiibus accincnius : Digous ct Domme quiaccipiis Uoium 8t apcti^sii- giIlaeius,(]uouiam ma£tatuscs& icdcini- itioos Dco pccCiDt^uiDcmtuum cx omni cribn Jiogua, oationc, populo: Ec fccifli nos Dco Rcgcs & Saccrdotcs , & rcguabi- mus fupci teriam ; Tiriquc iuodim cum o- mni crcacara cantabimus : Scflori Throni & AgQobcucdiAio Si honpT &: gloiia cobuciafcculalcculoram. DlXi.

Vod Promptionis adum.

fiicmm & mirium eJlaDecftu ejl vr in ilh «mnit ((UoqHe allto nojhti dijinar. ii*- queJtuiHitiUiM clemintiM ben>r>utit' pU- cidofut lumine noi hucufquerfj . ©•

fucciffumTlftabiUm nojlro buic*: . «/ co/ictjfe- ru.griuiiu iUifirotmt» btmMoleMut MgMmm, ^Uudei facrofatulo if>/im nemini iicamm

Omnipottir ■fter Oomini

lefu Chrijit , .„ .^, . , t ; . . mfrro injinitis tuii in fuumifermfecuUortscoUMtu hneficui Imprimu 'vero qucH Filium tMumUfumChri' fium hojlitm & redemriormpretinmfro pec- ciuie mijiritejfe voluijli.tjuok tibifer verium tuum ^SfiritumJanflum EcclejUm ixtoto humMrM gentre coUegiJli.quodnei quoijf ex re- gno rtnebrarutn ^ SMthane ertftes , in regni lucu ^Filii rui trmnfiulip:qucdHoUMndiMm dHUiJjtmMmfMtriMmneJlrMm nd Mgniiionem ^eommunionim Filiitui vocnjli ; quodiMH- dem huc vJq^Mduerfui mMchtnationes ni- fultm fctittjjimi hoJliifMrtMm tiUam confer- UMjii. quod AcMdtmiMmhancvere. fmfieiuU, f iirMtu, iuJlifiMfeminarium , ieihac inclytM vrbt injlitfiijli.-quodhec qnoq, fchoUJiicM ex- treiliM fMUort ruo huc vfq, esfrofecutut. Ro- fMmui tt fancie dr berugne Dem . vt hac bt- nefidMnobuferfetuMejjevtlit : ntfatiarevt iugrMtitudine noJlrM mtreMmur illu Mbs tefri' UMri,quin MdMUge iBM fetimff^efm quod c<r- fijii fonfirmM.FMe vt ifiM fsmftr memori mi- tirtcoUmm , <5* Mterntu fmitijftm» nomini tufifro iUu Uudts dicamm,fer Domenum ue- ftrum lefumChrifium, Atntn.

Tibietiitm , Francifce Gommart, vhrcU- rijfimi tromctor D»&ijjimi , gratiMt Mge yi^eqHt mMximMifro ingtmihecbtntfitip.

[NII ORATIO,

quc immerentem Mffecifti:jpeHde» mt U ifftlB grMte jemfer Muime Mgniturum j^oferMm dM - turum , vt te i^ensru iftim mihi eoUMii num~ quMm lurefaniterefojfir.

Tibi quoque, idMgnif D. ReHor, ^ Am- ftijf.Sinatui AcMdtmice, nifi meingrMti Mni- mi cnmine commaculart yflim.gratioi diht0 mMteres quMit. . '^um , fro heuefto quod

demtftcifth iu.r.. lo, Ubtrali , qued nnUa meofatlomeritmfum , ttfttmonie : fromitft aiit cr tecifio mefro virtli enixurum , vt ijh non frorfm indignm aliquaudo cttt^tritu^ qsioUji ^ecer:. fcn ^u.ihUim irt pUmigilUMlW Uebirt

Advosvenio Vin SobilijJimt.AmflijfimL CUrtjfitni. ffmihm cinnibm fingulu fluri' miimme tUbeiefrofiteor ebfrolixam vtjlrMm erga mt ieneuelentiMm.quMm loiffocommen- ftrMfiu Mbunde,quod buiu ovftrum Mnum ve- ftra NobilijfimM , AmflijJimM, CUrijftmM ^ Dignijfima frtfentiM coheiufiMrt voluiftit: foUicertrgrariMi MliquMndo rtUturum , mfi verbi iftim M/npiituditum virium mcM- rtiin ttnuitat rejfueret , 0> condirio viftrH eminentior refeUeret.

Veque vos mihiin hoc graiiArurn agtndS' rum quo fMngorifficio pretertuvdiefiu, Sa^ biliff^SrudiofijfimiadoUfcenttttitMM.mere- rurfrofifumveftrum irga me ftudium , qued honefta ^ modeftafrAjtnriM , quehuiencjlr» Miiui inrerfjfiftu,farujtif<rqi decUraftu; fre^ mitto fMnHt rtcifio.Jioccafio, qutdjpere ofto,btnedt vobu merendi ojfertuuriomnibm ofticiit viftrum id fiudiMm mt eemffnfatM- rum iffi.

SEQVVNTVR ORA- tioncs tres dc Thcologia, quas ordinehabuit AuSror cum Ledioncs fuas aurpi* carctur;

De

Obif^a TheologU^

QVum Deo Opc. Maz. peoct ^nem tM fc arbiciium auiociatoncumlde

■obic

OBIECTO

BobU HaniCBdiividim (ucric mc iadi^nam (arattluin luam ab BcclcCatlica fun^iooe, <]uamio EccIcfiaFiliiipfius apudficqucn- ti^nmum Amflcldamcolium populum ali <]uor iain anoos obiui , ad piorcfltoois Thcologicx io haccclcberrtma Acadcmia Oiuaus TOcaiCioBicii mcicilc putaai voca< riooi ifti ao nimium rcludati, '^uamquam •leimparcin caoco muocn ptobe cogao- rccicm.arqie(umBum,(iuod libeos& (io- cere proficeor , agnofcam. Soadcbac faoe propria:iorufficicocixcoofcicaua , autem Tocacioni oc prxbcrem,cuiut mcx coofci- «oriz ccilcmcicarcpoQumiofpc^orcm & iudiccm iilius Dcum , ic. ooonulios viios

Itrobos & doAos.quimihi primi authorcs iicrunc capcflrcod^ilhusfunAionis.fiqui- dcmlcgicimoordioeAc Tia ofrcrcccur: fcd quuin illi ipd fuggeieiear & czpericocia ip(a m«crcbrodocuin'cc, tcmpericuli ple- ■amelfc , pioprtoiudiciopcrtiaacicerna- KCtiL fux de fc ieocciiiix plufculum tribuc- tc, eo quodiii proptiisuegi ciisptciiqicx- cutimus omnc* , illorum aaiotuatc & lu diciopallusfum.nK- pccnoucci ad diffici- lemhanc & oncrofant (>iouinciam fufcipi- cndam, quod vtioam cumboBO Dcc fic & Numioc propicio.

Dcqao camcu ipfo (quamqaam fupra modom ad folam fundlionis iuius recot- dacinnempcrcclbr&caacum uou cobot- ccfcam;dubitare vix pollum.quuinapudi- Bimammcumaircute c6njcio ,quibos Jc caufisdcctccafii vocacio , quomudorxfc- cutioQtmandata , quibus n.cdiis& ra- tionibuiad finem pcrdudajvndc mihi pci* fuadro diniuiius illam ioftitucam cflc & pcifcdljin.

Quapropccr de perpccua diuini .luxilii prarfi.-iuia fpemcticam concipio , 8c cum dcbita aoimi fubmiiru nc munus illud in iacrofinflo ipnu» oonv pio&ad- grcilioiivos on nes & Imguiui cordicicus oblccia!is,iino,ftidpcf 1'eaeuolcncum vc- Acami qu.imhuc vfquc mihtcxporitinima i tnuicKindiciis cogDoui liccat, obrcAjns: ( quin &,nccc(1ica(c mea prxfcocc (ic pollu - i laacc,aJiuran$,TCacdcncibusvoris & pce I «ibus apud Dcum , lumiitum PMi«m, |

THEOLOGIi«. i|

mccamdccercecis.quo denii ad faa&io- ocmoeceirariis famaiumfuumiveihisvfi- buscx puio aiFc<flu fciauc paiacum, gn> ctolc iofliu«c,dc io coco vocatioois cuifii bcoeuolo fuo fauorc profequi, dirigcrc) 9c tucri dignecur.

Cxccrum no abt rc fadutus videor. C ta raodioois ioitio ooaulta gcoeracim de iplk facrofkoda Thcologia prooemii iudar pr^- mitcain,& de illius amplicudiocdigoitace» & prxflanria czpliccm. Scruiet uadUcui idcfludiofoiumaBimis. qui fc coofccra- neos diuibx illius iapicDCix proficcocur, magts magifqi inciuodis , vc io fufccpco curriculo animo(c progrcdiaocur . pcofc- Aui fuos diligcoccr vrgcaoc . & ad ftoem cuniUarcrconccodant ; vtaliquandofaJii- t^ria Dci organa iu Eccleita fiodlorum cl> fepofliot. apcjadnominis diuioi (andlifi- cacioocm.Ac conformataad corporis Chri-' fti cxxdificaciooem lo Spintu. Quod ii ef- fccero,arbitrabor cum Socrarc , mc lu ipfo munerisingrcHu bonailliusparce ooo la- ucilire^^dctuotflumcirc. DiccrccDimSapi- enciflimusille Gcnrilium foicbar, fefuutn docf di munus puli hre abfoIuilFc , vbi mo- du audico. unn animos ad ardcAtcm difccdi cnpiJitaccm impuIilFct. Ncquc immctico. Volcncicoini nihil cHdifliciic : prxfcitim Ipondcote Dco ciaiiflimam feciccnrum iuoium reucUtioiicm iis , qui in /e^etpfnii nant.Utejqutme.liiiibuntMr Q«» Uci pro- milfioemcic, vt& luhtlcc capcum buma- □X mcntis longc fupcraatibus Ifocracicum ijlud vlurp.<ic liccar , iattcr ^^«^^Jjif if^nXv^. Jtii : iifuciis cupidus difccndi, plutimadifccs. I Mihi qi.rjquc ipfi oon parum feruictex- plicatioiUa.^ocotmipfo , quod Uudium illud r.incopcrccommcndo .lcgciii mihi Sc icj,uIampixfciibo, (ccuodumquam in II- lius piofclfiooc ioccdere dcbeOiquin &oe- ccfTitiicm mthi impono in eo fjndc , mo- dcflc, oniuibouacoofcicntiavctfandii oe fi alicubi(quod Deus bonus aucrut Jcx- orbitcm , f^uilii iHius camfolcmnisconi- racndacio io (acicm mihi ad igaomioum mcam obiiciatur Dumbaactcmago , doo aibitrormihi

pto-'

14 D.IAC. ARM

protcflationc vtcDdum apud confulcini- mos Iutirprutlcnti.v , pcntifllmos Mcdici- nar.fubiiliflimos ; ' ''o^ipliix fic lircratiiri- moslinguanjm ; rcsjquafuljijcio- ncm a rnc amoliar Uuiiti > (]Uoii colunt /in- guli.ncglcfliautinfupcrlubiti. Suum c- uim it hoacllum hnguhs (ludii gcncti- bus in auguiliflimo uicntiaium thcauo dcccntcr atctibuo iocum : quo contcntai ln!;-,^cqua in pixlcntiaium a"o,rcicnox ; ;umconccduntlubcntimmc.

Nudoacftmplici otationisgcncrc vtar. qiiilcTcntatis propiium cfTc docet Buiipi- (ics:non quod ncfciain cognatioucm ali* quam oratiom & lis rcbus qux oratione tratilanturintcrccdcrc oportcrc , icpro- ptcrca,adtcs diuiuasprodignitatc trada- dum diuinum quoddam orationis gcnus rcqutriifcdquia tcsipiaoinatinouiudiga, contcnta doccn cft , fc cgo ncconaium quidcm ad didiuncm rci conucnicntcm conquircndamadhibciepon'um.

Dcdignitatc icaquc & prxftantiafacrx- TbeoIogiza<f^urus . quatuoi iUam tituhs circumicribam : fcqucns motcm iu huma nis dtfciplinis vfurparum , quzcx obiccli, authoiis, finifqucpra:llauiia . &cxiatio- num.quibus quzquc fcicutia nicicur, pon - dcrc zilimantur. £adcmcgo iniidens iia primum dc TheobgU obitHo , wJe Je am- thore , tumdt fint , dcm<]uc de ctrtitudint ciufdcm dicam.

Precoi Dcum vt mihi diccnti Spiritus (ui (an^i gratia adclFc vcHi , & mcntcm, os.linguamqucmcamitadiiigat , vt qpz vcra,uuAa&: ipfudigna funt,vobifqucfa- lutaria , profcrrc poflim , ad nominis ipdus gloriam & Hcclcliz zdificacioncm.

Vos ctiam , AudtcorcsClariflimi &Hu- maniflimijoto. vtmihi rcs grauilfimascx- plicaturo czigui icmporis attcncioncm bcnignc conccdatis , 8c rcm potius io qua vciiabor,quam quo iailla pciuaiftanda ar- tificio vtar, lufpiciatis.

Dco^(W/0ptimum & hac quidcm hoia difpicicmus i lurci natura poltulante. In- timum cnim id c(l fcicnciis , atquc adco «ixNcr, vt iadc ctiam ouacupauoncmruani loniaocur.

INII ORATIO,

TheologU autcm ohuliMm e(l ipicDfM. Indicathoc voxipfa: Thcoiogia enimfcr- moncm fiucracioncm dcDcofoaat. ludi- catidcn. dcHnitio huius fcicntizab Apo- (tolo vfurpata,quum dcfcnbitillam, quod fit l eriiiu fecHndiim pittMtm , qua; iilic ^W^#»«diciiui, foli UcodcbitumcuUum . ' (igaificans.quod iplum clarius Apoilotus indicat , quum haoc pictatcm ilrifliorc JH«rt/S««* voccappelljt. Habcnt ahzo- mncs fcicDtiz fua obic£la, oobilia certe& digna tn quibus humaua mcns coniidcrao- distempus , otium & diligcnriam adhi- beat. MttnphyfKit generAlu cus qua cns, Jpecialis intclligcntias & mcntcs amortali contagionc fccrctas : Phy/icit coipoii , qua prtncipium motus in fchabcntia: Matht' m<tri£« quantitatcs : Mtdicina corpus hu- manum , qua capax fanitatis : Jnrifprudtn- //«luilitiam cum focictatc humana : Ethi- ca virtutcs: aeonomica Familiarc rcgimcn: ?o//fiV4ciuitatf. Acomnia lilaihfia Deum coniVituta , imo abtllo origincmfortita, abillo vnodepcodcotia , 3: vicifltm iuil- lumretro commcaotia & tcodentia. Hzc vna cii ca cns cntium & caufam caufatum, circa principium njcuiz , & gratiz in na- turacxfiAcnci$,nacurzadfiiU-ntis , & na- turam circumfiilcntis vcrfjtur. Dignifll- mum luqucliuc cdoaitclum ti plcnum vcncraodx Mauftjcis , coufquc prxtcl- Icns tcliquis , vt quum ncmiui , quam- quam omotumii\ai< umcctrif- umt cognitiooc inlt' . . > , ^ ^ tantillum gloriattias ftti huius vnir.s notitia fctio& lolidcgloiiati poflicquii*quistilaincilade- > ptus , ipfo Dco illud vctantc , hoc praci- . picotcapudHicrcmiam.his vcrbis: Nf/«- "'""•J* Htt fefe Japitni in fnfiir.iiajHit , ftd in hoc f$ iafjet, qni gloriaiHr , quodtne inttUigat (ff* cognofcat.

ScH cooditioncf, qu.Tobie^flum alicu- iusfcicotiz comir!CPd.i : , iocuca-

mur. Obten: cirtimum, quodtolcc/: immuta- htle cfl.quod relatiooe ad incntcm Incidif- y7w;«/«clt, & mcnticxp iim:quod attiouc luainmeuwcm, . nplcic po- cclt,ciufquc inliuiiuai dcndctium cxplcre.

Trcf

I

01

DE OBIECTO THEOLOCI^.

Tres ift* conditioncs ia Deo > Thcologici ^ftudii fubicfto,maxifrc, jmo & folo inuc- niuntur. Illc <>*//m«*cft:iIIc prtmurn fum- mMm &i ipfum bonum cfJ , & /o/m bonHs:tan- Tumhutu, ijuantum Lonum , titnpromptus corntrtHHicnrt , quam commttnicari potttts; tMntA liierAlitatis ijHMn/af halet opei, injini' tie4 vtrol-tque.fola circHmfcriptit4 recipienti* capaeitate.c^uxBactn 8c modum ponit na- turx bonitati & commuoicationi ipfius.ll- lc w//»Jf/w«fcft.& fcUdfrmgnHs, (ubigcic fi bi potcns Dthilum ipruin, vccapax Itc booi diuini pcr communicationcm ipfiusi f»- ^om. 4.17. „^,„ fMnttanquam fi fint , & co i-

pfoiacncium numcro illacotiflitucns , li- . . cccex tcncbiis cmcrgctc & criftcte iuflai

EJatijo. (uius comparatione omnes

nihitum fnnt , habitatoret n i i x \ : . -iji*, principes purainanitaf Totum loco cocli & tcrra; fyllcma viz puodli ioAar fc habet coram co , cuius ccntrum vbiquc eft, pcri- F/al. 101. phcrianurquam.lllcimmutabiliscft.fcm- pcridcm.io artcrnitarc fua pcrftans : iUii** /4^.1.17. anninenconfMmuntf*r:i\li oihil acccdcre, nihil dcccdcrc potcftjapud tllum nnllM tH tranfmutatio, netfjConuerfioKU obiimbratip: abillo mutuaniri& precarioaccipit, quid- quid vclmomcnri vniusobtinet llabilita- izrR.lucunda crgo &am<rna illius confi- dcratio clbprpprcr hcnitatem ; ghriofa pro- ftctimmu:

Ule cfl luciuiiliuius, imo Iiix ipfa; iUe rnenticxpoiitiilimus ,iuxtadichim Apo- flioli : 'Vt qHirerrnt Deum , fiforte ^ .ilpando CHm inueniter. rnquam perfeHo nen

Urtgeahtfiabvr.v qii 'pien«jlrur > enimvittsmus , rii<)uemHt,^j pfita^pregeirits fttmtit : & atio loco .• Dem nonefJpafjMsfcexpcrter " )ui lene

•frucli'

A^OT. 17.

AQor.i^.

.1 .,,-'f.- '■'fttipl..

rt

tiz Aacufque fiii nafla CiM principium. ocquc prius quod funtiqaam quod ab alio fuDt.ciiUBcijnt , iuxta Kcgiiprophcta: di- (katt\.CxlienarrantgL>i.imDEI , ^opus^J*^'^^' manitum eituannuntiatfirmamentHni, hoc e(l,Hrmamentumebuccinat, quod fic opus dcxtert excelfi.V\nt2 enim 8; mulro plura ia rcbas crcacis figna inucnias iniiicintiA, quodabaliohjbcancquidquid polliJcnr» quam quod ipfr fintiucntium numc;o& ordinc. Ncqucmitum ,quum aihilo fcm- )er propinquiorcsfincquamcrcatoii fuo, aquoiofiQicis dtfFcruoc fpatiis, fioitistan» tumpropiictatibusa nihiK' tricc fua, diftinCla;, ttpoi, 1, . >

dcicpoflunt, nuuquamautem Dco xqui-

paraii.RcAccrgodidumabantiquisjii»»»* omniaplena.

Illcdcciquc folusmeotemimplcrc po- Cc(l,&: dendcrium ciusaliasnificiabilc ex* pIcicKlb cnim elpntia/ua.fapienfia. pcten- tia,ici>onitate snfiniius: ci\ vcntas piima &fumma , & ipfum vcrum, mcns autcm oaturamatcria fuacAfioira, &hoctao- tum nomiociDfinitaiisp3rticcps,quod in- fiuitum cns & futnmum veium adprchcn- dit,quamquam comptchendcte non va- icar.ldeoquc Dauid i. tionc gratu-

laluindapabir : lumDei ppf rf.ii~ ^.H.

/r,//'.;;/; C pcr ! 'nflidtrur 5c

amorcni rum ejfe Ju,

quicns,fn r ur.ii ; ij^ttcnm noii, . » terrM.

Cartcra (I norisomnia , hunc vnmni. gnorcs , Itmpcr tcndis vlrctius , cicfcitque

Icicndi irrcquicrusai)'or , qo.irr fcicntiacicfv.jr. Huncquinouitv . rusrcliquorum , conquicfcir, & vcliit 1:1-

u

faeien.i

ftra, t' j" Utitia corJa ncfita, Au

lim diccrc , fuftiagantc mihi vcio ipfo, oi- biliovlh i & vcrc fcitf polVc , oifi

aotca 10 iii. 1 «Qoucrinius

iplum

i.vu^ c'.: co-

Eotitasipfapiimumcflcfiicuui , quod intcllcduicoqnolccndumfc offctt. At cla- Tilibilia & imiifibilia,

mantomm.n.niia ,

■■■■

bi^tarolatur, & :

Facit ergoobiccli itbc/>rf/ji) , vr cuo- quamiuuciliffctur ucniaiui. iicup^M:. quam nifi cura vbcmni lur.

\ Vcrum cnim icclum no!ns tll . .

quin in-

.X-

corpoica&iDcorpoica,quodabaLocllctt- ' cuimJc liioquatcoi

lccua-

2(J D. lAC. ARMI^

fccuotiam quamDcuin in bac vita Doui- inus,c(l obicdum. Inquc modo quociam & formalijvilo^uuotur, rationc vcfticn- dum cfi , atquc (ic nollrz fcicDtix fubf^cr- aeodum. Cuius rci tripfe.x(c ofttrt rntio. P>r///iicil.quo(! illud obu dtum m infinita- cc 03tui2 luxcafcir oon poHumus ; vode Aofttanccc/Iitaspofluiat > vt propooacuc inodo cnpacitatc ooUrx accommodato. SecMrnU, (^aod ncquc fascft, vtprimo rc- uclatiooismomcato tanra mcnfura pate fiat lumincgratia: , quanu capi potcftab humaoamcntc(;loriz luminc coUuflrata, &pcrillud ipfum ad rrjiorcm capacita- icmampliata: pcrrcdum comi vfum fci- tntixgiatiofx ad (ublimiorcm illam glo- tiofam,cz norma iuflitix dtuiux , cfl pro- gtcdicodumiiuztadi^lum : HMbenti d»bu- tur.Tertiaefl , qaod obicdum illud non obiiciacarnodrx Theologix vt cognofca- tuttantum,fcdcriam vticognitum cola- CurtEftcDim ^rd^/rAhuius lcculi Thco- logia,& pct fidem; attcrius fcculi Thepreti- (Acft , &puraclaraque vifiooc condaos, i.Cor.^.y. iuztaillud Apoftoli : ^fryWwn inctdimw^ i.l»an.'y non perndjpefiHtn : & altciiut Apoftoli ;

Tunrfmilcs ei ep:mus,<juoni*m vitiebtmut eumfiruti eji. Quaproptcr obied^um no- fhrxTbeoIogixtali vetitcDdumclt modo.

3ui Dobis cultum Dci (uadcar , &: pctfua- crc queat.Atquchxc pollicmaratiOiDor- inaeir& amujrisformalisratioois ,recuD- dumquamDcus ooftrx Tbcologix fub- iicitur.

Cxterum vt homo ad cultum Dco , ez voluntauaaoimi obedicat:a& fubmifrto- ae prxftandum, adduratur, uccclfi- cft vt ccrta cordispciluanone crcdat. i. Dcum ColiTclle St dcberci i cultom ipdusftu- ftrancum non forc , fcd prarnautillimo rc- munc: "^" i' ; rr.T-^i io. j. cuUus modum tzpr.'. !r inftitucndumiqui-

bavacccucte dcbet & ip(a modi prxfctipti nontia.Tr/4ii.-iquevthoifum DecclTaiu & fufficicDtia , dc iioc obic<fto tradit cogoo- fccndaThcologia ocftra. rrtm$>m cti fic U/lturaDei,altcrMm

de'Jo!untate et»s. Et . - . . :

(^uodfi digoacQliproptcriulhciatn jquod

11 ORATIO,

fit idoDca de culcu iudicare,ob fapicnciair , quod prompca & potcos rr irt , ob

boaitaccm & pctfcclioncNi . . . ^.acisfux. A^Jicnet dax codcin fini Dco (uoc actri- bucodx : Cicatio 5c Ptouidcntia. Ctcacta omuium rerum , & pra.fcirim hominis ad imagiocm ipfius , cui ionicitur domioium inhomiocm, &propccrcaius& poccftas culcum abillopoftulandi & obcdicntiam pixlcribcndi , luzuDci iuftilTimjmapud Malachium qucrcbm : Si ttitertge fumvhi ^ eli hcnor mei,(^fi: . . vbi eH ti-

tnormei r Prouidcniiu ii.a..viiviibcnda>qua omaiagubcrnacfccundum qu.am dc ho- mineipib , dcquc tis quxad tUumpeici- Dcnt, & potiflimom dc cultu & obcdicu- tia,quam Dco fuo ptsftarc tcnctur,fjn£tcr iuftcSc fapicntcrcurat.Trai^at dtnit^uedc voiuntMte Dci ccitofadcre cum homioc ituto czptcfia : qux duplexcd. Fna, qua , dcclarat fccoli ab homiue vcllc & nmul modum cultus prxfirribic, cz obedicocia c- nim coli vulr non cz homiois arbirracu. ./f/;rr4,quafcculcumipfius abuode poUi- cccuc compcnijcurum : poftulao( culcunt ooo untum ob bcncficia iam io homincm . colIaca,adgracitud!nisczperimcn(um,fc<^ ctiam, vt infiDUc niaiora cum il!o commu- nicarc queac ad fclicitatis ipfius comple- meDtum.QttcmadmodumD.primasiobe- ocfacicodo partcsoccupauic, & occupaie debait,fiquidemhomo io ereaturatu oa- ircro cflcc cxftitucus : ita quoqucpoftrc- masfibifiuztainfinitambooicacis & bca- cicatis fux pctfcdiunera , cupicrc(cruacas; ipfcfonsbcni & claufulabeacicat!^ : craa- tor (imul & glonficator cultorum fuotiim. Sccundum quam poftrcmam luam aflio- nem a ooonullis obic^um Thcologix di- ciiur,nou inconcinnc . quatcuus in polhc- moantcccdcntia omoia ltiacinclu(a.

Acque bac via cofnpcndio mooftrataio- I fioitx Scholjfticoium dc tacioAcformali, c]'! I <; obic^tnmThcoIogixcft.difcc- pi . , conipoM &. dccidijinto quidcin ludiciopoirunt dcquibus, quia pacirnDa vcftraabutiocf4sarbiaor,pluiadtccrcfa- pctfcdcbo.

ImpriaiisAUtcGcagicfaciofiuKflaThco-

lo^ia-

DE OBIECTO

logiaooflra , vcattriburaifl:a.Natara,ia ^uami A^iooc$,& voluntas , dc quibus c- gimus,voi vero Dco tnbuaotiiT,illi cui fo li vcrc compcruQt.Ncquccniin fuftiirit fci- rccflcaliquam Naturam fimpliccm,infi- nuamifapicotcm,bonam,iuftam,omnipo- tcDrcm,(cipla bcatam , conditriccm Sc ga- beruatriccm omnium , qua: coli digna fit, coli vclit,& cultorcs fuos bcai c pomt: Ac- ccdatoportctccrtus conccptus ,fixusin il- lud DUmcn.& ftnd^calligarusilli (n,3«V/<jx.- 7f*cui vni & foli vcrciila conucoiuot Hioc caimeftilludni - inculcatuminfacra pagina : Ego Uh. ::.* ^ ■nn Deuj tuus , Ego ftonalius. lade illud Hchx.- Silehoua efl Dtui. colite illum , fia B«*l efi Deus , ftruite illi. Et hoc quidcm taoto inculcat diligcn- tiusScriptura, quanto piocliuius cfta vc- raDcitatisrationcdcuiarc. Gcntilcscnim, qui vtcunquc probam diuinitaiis ootio- ncm mcnte ctant complcxi,io hocpriraum impcgincvidcntur.qnodiJlara non cuidc- bcbaDt>adtnbucruni,kd vel vcl indiaiduo vago , qucmaJmodum illc apud Poijtam, Tu lupittrfiuecoelnm ts,fiut<ther,fiueterrA: ▼cl commcntitio alicui numioi , fiue illud fitiorebuscreatis, fiucpurumputum cc- rebri tfSmfnt , quod ncquc diuin^: , ncquc vlliusnatota: lit pariiccps.qucirudmoduin Apoftolas ad Romanos & Coriothios Gcntilibotcxprobiat: fiuc deniquc igruto J)r<7.ig«oti titulo ab ipfis cultoiibus fuo eifinrn9.'U adfcripto, quod dc At'icDicufi- bus narrat Apoftolus : atioqui dc omnibus omniooa vcro numincaberrantibiis,& ta- mcQ oamen aliquod colcntibus dici po- tcftiquod ChriKus Sjtnatitanx obiicit: Fos coJitis quoJntfcttu.

Q^! - u"; .i.graui errorc «ncaoturqtii hicin. : , adco vr a Scriptura mciiro

•(appcklcarur,tamc intolcrabtlius mul- to infiniunt, qui cxtrema impic ratiscranf picirilncam , nulIaNuminis vlliiis con- fcicnriatcncntur : quosctiam pcculattta uonc ":itprifk3gco- ti]itJs..'LuAi ^ont-.ia'. i.initatcni gta- dum occupant illi ,qui iofcitia fux fibi iunt coofcii.Vnan. tantam cura lilis inftruen- discftadhibcoda , dcdudiquippc falfiu-

THEOLOGI.C. i:

tem.folumdoccodifuocvcticaccm : quam taoto cupidiusarripicnt commooftracam, quanto dolcnrius fcrunr, quod crrorc pcr- niriofologisannoiufcculis fuerint obiclli .

Sed vc conccptus noltros* de quibus pa - diximus , fi;;.irin illud Nuractt qu.-v . -lumtftj&afilfisNuminibus c6- mioifccodisfingcndifqucaucrcaiTheplo- giaj^Kii/wormihi potiffimum facerc vide- tm. Frimo.ipCam Dciracisrarioncm clc^ao- rcr &: copiolc cxplica:,nc quid iplius aatu- Cxcxoricumtribuamus,aucpropciiim adi- maraus Hinc iHiiii fedim»- ^'••^- "

ginemnuUatnviiiij. . . . '^j ^^Xj^ ter Animabus^jeHrts ne vllam "^gftKf^ eiAtis. De: > voias veti Dciae-

fctibit. tu;i: . i.ij.i.alcs, tumfpcciaics.vc /^y.ig pcr illas verum Numcn a fal(is f- crn.ir Hinc iUud : Dit tjiti nonfeceru ^ terrHm.erMtitctntuniefubcalis.HiaciQaxi'. yf^g^'. EgoIehoUMmDtumcctlitimeo,qMiftcitmare ' '^' (^Artsiam: Itcin. ProgenttsergoDei quut?: fimttf.non debemus exifitmareauro^argen- te.aut iapidtfcul/iciliartificii aut commentto- His homtnum Sumen ejfe fimile .• Et , Ego It- Deut. j. 6. houa.fum DemtUHs,qui tduxitttx ^gypto: Gen )i. Ego Dius qui af>f>aruitilninBtthtl Et alibi: /f i J'7- Ecctdtts vtniunt.dixif lehoua.drnon dietnt vltra.-viutt tchouaijuiadfcenderefecit Ifrail deterraA ' JviuitlehoHa,ifutaddu-

xitfemeniUimiis Ijraelis deterra Jiquilopis, (3»c.r«7w,facdcri$, quod verumnumco cum fuis culcoribosiniit , cieberrimam in iicir menrionem , vt illius rccordationc mcns Kominis fiftaruriniHo Dco.cum quo focdusiniuir.Hiucillud •.Stcdicesfiiiislfra- EAW.j.tf. elis, leltoua Deusfatrum vtfirtrum.Dtus A- brahami.Dtusifaaci , Dcut lacoii mifit mt advos: H«c nomen meum in generMionem Gen.p.u. 0>get:iratioKtm. Hmc !acobctin» L.ibano focciofocdusioiturusiurat^rr^,f»ar»ni pa- . HincfcruusAl i hlio

i i . .. , ..mquxfiturusita i , ; .nuo- ^'"-i^-'! cm:Q Ithoua Deut heri mei Abrahasn, ^artt, vclmaximc piopria & indioidua notaveram numcn infi£;nir,qnura p ' oairum,qiixdiiiiair.iris iiiDcciufdcm ; , cipcs , mcntione inic^a, meotcm colcntis figit 10 Dcia lilii > qui VattrefiDomminefiri

X) t lefu

ftS

If?. } 14.

/»4

ItjH

Ifftt Chrlflit^XXoSi obfcu r Ihmcoio , cLridlmc Xo cft patcfadum. Hin. nir'. ^

Chi ^.. «iaTl.i luiT»-

matimcon r , quiimHicunr,//

lum D( cttvaum.quijt -jttlif/uoma-

.:n > (^ux hur vfquc ilcOlitnc ThcoU c'X' nobisdiflalunti ad Thcolo- gi. ' ' . ^ quxpri-

nia.c . liiiiniodata.

Quum cnim homo ioprtmigcaia fua in- tcgt itarc (iib boni & iu rti Dci f.iuorc & bc- ucuolti;fi -. -.lit Uco fuocuhumt qucmciii . . ..snorma (qux dicirj Jiecfscc!* viu c / ) prx l"c n ti fcr a i D cu s, ». x h 1 - bcrc; potuii il!' flum rv/o/o

iordc ^anin.c .

D. lAC.ARMINII ORATIO,

[iVetcKTc- I tcgritatcpdr lc<;i% inolcdicnriam dccidlT- "^vflsrren- , fct,rcqtn; ir<yj7*<*jw & condcmnationis co- Iccrancumfeciirer ».Donpotuic ida boni- tas luftitix K frnli mixta,non iU.i ctcatio &

iu illo bono lcicntia intcgritatis

sorac anin.c .. . ... .

& iufto fiduciam > conU ruZjCoUocarc; potuitilii , vi tali.Hiialcm limorcmipfigratum St dcbitum.vt fciuus Domino , impcndctc : potuit Dcus vicif (im>citra iuflitix fuxlxftoocmi cxprx- fctiptn iuAitix lcgalis , cum tali hominc ai gcrc,illiusculrum cx iullitia rcnumcrari, vitamillicx pa^>oIcpis,atquc ficex dcbi- to » cocfcrrciiuxta rouitatcm fuamqur promifll foluiioncm r- ' r NwIIaali.i naturz ipfius propi !•.[.. icanda fuit, qux optram fuam huifcm confcttctl nul la^vlrciii.r bonitatis progrcfTus fuit nc- cciraiins , qu .m cj^ux bonum rcpcndcrct ■pro bcno , bonun- klicitatispcrfccTx, pro booo intcgrac obcdicntix : nulla ;ilia a^io prxtcriftamcr .m, quxiam tumpa- tratacrat, & fi' .itiam confctuantcm &gubcto3otcmcx confortnitatc flatusi- ftiusrfqoircbatur: nulla alia volitio Dci, qaamqua & pcrfcdlam lcgis obcdicntiam icquiicict & Mram cidcm rcpcndcret x- tcroam , podulabatur. Qaarc , illorcrum li< ,iilanaiurzcxillispro- pn...u.. . tz, i(tarum adionum,

& ill.us vi .s cognitio fola,acccdcn- tc aumiotsootiria.cai idavcrc coropctc- baot.ad cultum Dco prxdaadutnncccilii- riacrat.& folafuHicicbat.

AflquumbomoabiAapiimxua fuaiu-

prouidcnti^i.rioa di voIuur..Si&: pioptcr* ca non iHa lcg.tlis Theologu fciuando ho- mioi fuiiicctc.Pcccatumcnim , quodron- dcmuaudumcrat.li homoabfolucictur./^r legem{\i .iit ApoftoIusRoni.8. ) condtmn^- rtnonpMiiiK Homo loUiHcandus ciatiat pctlcgc,qux pcccati indcx cft & vittus, irxquc conciliatrix . ludificati nou potuic

Nulliitaqucfalutati vfui,tumrcmporis, fciuirc potuit ifla Thcolo";a i horicndz taotum fuitcfVicacix ad nomincm pcc- caricoouinccndum ic. cciix moitiadJi- dum .Infclix fanc permutatio , & infau- llx rcrum viccs culpa & vitio pcc- cati iotcoduiQz : quofaifVumcil , vt lcx i.\\ix «J'jit»m 4t dccus dA$A ctat morttfti- Rom 7. la fttgcnctinoflro, &ztctnz piocuiatiix ignominiz. .Mixergodiuinx naturz pro- piicr.ircs adhibcndxfuciuut ; omnc Dci ijonumfiiitcxplicandumjprofcfcndzfuc- runt cx bonicaiis pi imigeniz matricc nnfe- ricordia,li>ngMniniitm,m»nfHerHdo , f*iten- tia,elementiA .3X<^uc illarum vfurpanda o- pcrj,(iquidcm lioroo pcccator Dco rccoo- ciliari , &ii. '''"is pooi ' r

Fucruntcriatii .. ... . j.odurc .l.

N^MA rrr«/ <i7 infliiucndafuic ; .m- dentia,6c quidcm nouxiAi acacioni ac- commod.i- ^ 'pandafuit.Rf ' pcr- agcnda i. prrcatorum .. . ,.dj, itfJ}ttiMMmtjfincpat3n(.h,/pirit.\3^rAtu im- pctrandus./j/ m, icflitucn Ja. Qj.iin

& dccrctum u. hcm.-r Talutc U-

cicndumfuit, aliud & .iMt cum

homincincundum; non fecundtlm ptiui il- /f«/, quiain eoiion pcrrtitcrant focdrrati, alia & gratiofiorc vtiumati fMn£lific»ndi fucrunt , qui cenftcrMrentur. Atquc hzc o- mnia vcfuti i nta pizdtucoda c-

lantNouz puiu... ..oni.

Altacrgo reuclatio , & atiufmodi Theo- logia Qcccirana fuit, qiiz iflas pioprirtatcs natuix diuinx, fipicntiirimcad falutis no- ftrx tcparationcm adli]bitas,dcclaiaict; a* ^ioDcsillas rfurpataspizdicarct, & in de-

cicto

DEOBIECTO THEOLOGr.£. 29

Kcco iflo & Doao rocdcrc czplicancio oc cuparciur.

Vctumcnimuero quumDeus. I pccca- toiumvindcx& vlcot iuiiiOimus, ilias lu- as pcopnecatcs cxplicarc , ifbs adioucs producerc ,hoc dccrecumhiccic, velao- lucnciveli obnilcotc iufluia & ▼eritate prtmitus in lcge ratefiLla , noa potucrir. oin iDCcrucntu Mcduioiis.iuquo circa Ix- fioac iuihtix 8c vcritatis lua-, proprictatcs idasfuascxplicarct. adtioncsiUaspcrftcc- rct. boaaq; neccirjiia pcr illas ^duccrcc. 8c dccrctum lilud gratiolitlirnum conciii<Ie- recj hinc AI ediMtor oxdio^ndus (iiic>qui ftn- guiaedio pro pcccatonbusli:arcr. pecca- tum humani generis moitcfua cxpiarcc» impiosDcoicconcili.irct.Jcabiraeiusfcr- uarct) mi(eiicotdiam, long.iniii-ii;accm, Sc paticntiam Dci expoiiram rcddcrct, re- dtmptiontm aernAm adipifccrctur i rtmif- fionemfeccatcrum obtiacrer. injlitinm ficu- /(?r«»»rcpararct,fpiritiim gratiar impcrra- rct.dccreiumgrjtioljcmiliriicordix iirma- xtt.foedus Tuiium cruorc fuo fjociicr , fiiu- tcmartcinam tccupcr.nct , &Deutn tan- 4cmlaIuandosadduccrcr.

Confliiuit crgo Deus iti(lus&: milcri cors Mcdi.uorcm Fi ^/ndtleHHr/j le-

fumChriJlum. lUc niuiiu>.i l'ar!c iiinxifi- tum obcdicnicrru(ccpir,& joimofc ril cx- fccutustqumetiatnnum cxfcquitur. Ihc crgoaDco ordiiiatuscft Rcdcr.ipiur, Sal- uaior, Rcx, & Caput fjl 1 1 ' rum . fji> Dco.Porro,iniquumh: rantisdc- fuoftum ljL>r»ribu$& nv rarur" - .. uh, tanta no^. :n

bcii .)gloriura& igne. .re

iatcr aos.iDbooocacuma oobisdimicci i^- quifnmumfuit . vt viciffimatrobis -iguo kctctur, colf rv:! . muocarctur & dcbiia: illigratixag

Ai quomodo iilumadorare»coIcre, io- uocarcpoccrimus,«//i'/>j/iZMw ■'' nf quomodo frc/^t-rf poUimusm ill ^ ./<

ifjosiudismui t ouomodo audirc de ipfo, ntli pcr vcrbum nobis rcuclctur Hinc cr- go cxiftit rcuclacioois de IcfuChriilo fa- cieudx Dccc(ri£a$,& proptcreaThcologix, qux pcccacorum liluu iauict & liifficict;

duplcxrhieclum , fubfterncDQum , T)tHS ^ Chrifiuseius , '\\xxi.\ di£lum iplius Saluato- ns noftri Cluilbi : Hac tflvit*tttm* , vt te fo/um cognofcant verum Deum,^qiiem mi- i^l^^i - fifii lefumChrifijim. Et obicdum quidcm dupicx, aoquoium voumab aitcro (it dif- feparatum , aut voumalccri collatcralitcr adiUD^lum ; fcd quorum poftcrius prioii dcccntct cft fubordiaatura. Atquc hic ha- htrauiTheolo^iam.qwxahol/ienofMOiChri- y?<?,mcritiirimo iure Chrijlinna appcllatur; patctac^amwflw/r^gf.fedptimis tcrnporibus T^imyfiAm , nouilfimisEK/iw^f/^^^.quod /ry« C/>ri/7i dicitui i quamquam voccs ift» oonnunquam coofuaduocur. Scd dc v- triulqucobicdi coniundionc & fubordi- oacione vidcamus. Quxim Chri/iijn* no" finTheologit obitclHm hnbeamtisD< Chrifiumtiiu , cerrc modus,quoi-^..... .

Theologia aobis Dcum cxplicat, vchc- mencex cft hoc additamcntoamplificatus, & noftraThcoIugiap:xiftalcgaU,io&oi- tcnobilitata.

Omnc coimbooumfuumDeasinChri' ftoctj'Iicuit; Voliiit 'XJt in iUoomrM flenitu- ^ . ^ dohaliit^rettSi plcnitudo qiiidcm Diitatii " ■''** '^* non fccundum ymhnm.feii corporAliter \n- hjbitjret.HincilIc dicitur imngo tnconjpi- ^ eiti Dei , IplendorghriAfiaterni. ^ chAracler fiuetxfrejfatfiigtesh^fofiafeos ipfiuSy io quo nobis I'arcr infinuam (iram maicftatcmi imracnlam bouitatcm , mifcricordiam , 8c 9i^»*JfMinu« ccrvr" t-Iandam , fpcilao» dam . &palp3ii ; bct i adco vt ip(e

Chriftusdic.icPhijippo:y«/»»*Wr/,"j/</f/ j^^^ - ^Vatremmeum ^ la- jul'atrc,vclutin figiliu. lacusLi . . .icoofpicua, illa itx Chriftotanquam ebtirafftre, cut iigillum pcr chjrajflciifmum eft iniprenum.exftanc &cIaiilTimc vidcri putrunt. Inhac Thco- logia Dcusvcic & in fummogradufl/«ii« mus Scm^ximus adparec. Optimut, qui ooa raotum.vtin priori Theologia,fehomioi- busolHcio fuogcotibus commuoicare ad illoium bcacicudioem velitiverum peccata- rcs,impios,iniittlts, tnimictsia gratiam rcci- pcce (ibiqucrccoociliare , Sc rcliplfccaccs vicaxccroa doDare,Af4A7/nMi,quiooQtao- tumdciuhiloproduzicomDia,peraoQihi- D j lacioacm

D. lAC. ARMINII ORATIO,

JticifrA.t.

laiiooem ttlius i & boru creattODcm; fed dc pcccato, (jjjpfo ntliilo pdus dl , crium- phauic pcr cratiofjm condon. - "i , & potciucm aoolitioocm tlltus, :n(]^; fempiccrnara produxicfpcr crtAttoni' jecim- 'liam&.legaltiWtSgi/lri vcc>

dcntc:' '. "(nerationeii. - - ^-liti-

M..C«r. 1.14. fhis/^T, 3* potcntia Dei dicitar; 1od{^c illu(liioi qui fapicocia porcctia, qux in orimimundi crcationccildcciarata.In luc Thcologia Dcuioobis vtomai modo//«- piHtMbilis dcfcribicur , oon tantu oatura: t- pftus.fcd &: voIicionisrcfpcclu,quz vt Eu- angelio patcfad^a cfhpcrcmptoria cfl & o- moium po(lremj,nulla alia voliciooc cor- Mthr.iyt' rigcnda. cnim Cbriftus htricrhodiei- iiemtjl,fy>in feeutA .f^t'

loctitMsifiDtus\a\z^^^.-^..

magno oodcoboao.Si enim voluncas Dci legc cxplicatafjtalis nobis 4: extrenia fuif- fct,mifctiimt in artcrnom ab ipfo Dco pro- ptcrhaocciusvoluntatc, & afalutenoftra «fularcdcbuiflcmus. Ncq; velimproptc- rca vidcri mutabilicatc vlbm Dci volunta- tiadfcribcrc.Volitioni tancii.vclpotius vo- litoalicuiilHusfincm pono » quc ipfcztcr- no & pcrcmptotio dccrctoillt p:a-tirit tc prxdctcrminauit, vt/n#/x<»»'», ^pnfantio- rtbiis proiniffts fAncito, factierilocus ^Tci. Hxc Theolo^ia tamclarc & hquido Dcum nobisin Cbrifto vidcndum & cognofcci.- dum propooit,xi/r#//<^/Jjf /ff^/fr;,,} Domini tn illo zelut in Jpeculo wtnentf\,in tandtm t- jnagtnemtrMisfortnar. :a tn

gloriam.ficut a Domin/jj i » .L u. j ^ i algo ris&glorix vclut ptarcmincniis & fuper- aniisrcfpcftu ,lcxipGncc/«^iV<<j ncc glo- rfoyifuiflcdicitur. Fuitquidcm Driyi- j r»w i 1 6 P''^''* * ttmporibns Atcr' -- nlta, myjiertii ' hoc magnMmen icivci\ ahilc; fcdin

Chrifto lcfutanta claritate cxhibitum . vt Dtus ip fe in earnt manifeflatir ' . n o n fccusacftcjctra carocuc maoj. . qui- dcm fuifl*cr,vtT/iM*/Cr«ii, qiuapndpatrcm trat.fyfermo^Jitt. , qua abinitiotrat apjid Deum,aurHttt nojJrit audtatur.oculis nofrts Mudiatur,oculuno/lris Jpecletur , m.inibili nojlriscoittreiittur. Hocmodo vcnicu ob- iciflumThcologix noftix,ta abuodc mcn- tcmimplct, Ik dcfidcuuincxplct, vt Apo- Ooluk apcicc diCJC: St tuhtlirtttrCoiinfhioi

SStb.y.xi.

t.Cor. 3.

i.Cor.z. Rom.i6.

i.iuan. i.

t'C£r. 1 1- Phuip. I .

ter.f.

Deut 4.14. Cor.r.jr.

fcirevoluifftqitam lefuMChriJfum tumirue

erucijj.tiim:id I'hilippcufcs:y*f »;« : - mno dnxiffe propter iminenttM cognitu >, : > . ij n Chrijit.tmo omniltts ftipfum multnf^e.^t-ro Jiercoribushabuifftemnia vt cogiUf

Jlum,(yi' nwu/iia-

ntiffperptjj. ..... <.: : ^..;cioncob-

ic^ki Tbcologia: noftrx.hocpaclo mo J:h- caci, omoisvcraAc iuflagloriatio colilbr, qacidmodu locus aotca cx I Iicrcmi.i iio bis citatus.Sc acinmodjtio cjulJcm a I'au Iofailapra*fcfciuntpl3nifrimc. Ita n.ille habcr 'tedintel- // " .'. c. I : .,^^ytu,i..:ia factens

1.. ., tudtciii tjf^KlfKKfnn in ttrra.

Vbi milcricordix mcucioocatidis , i. ^iito Chtifliii; r uc dcbc5,cx- 1 Dcusigniscor.j. .^ . ;;?,jdpetiicQ'i . ^ . catores.ccrrx.Accomodatio Paulina ita cil: facitisejl nobisaDeofr ficatto redcmptio, '01. j , . , / , . . , , ,^ gloriofurin Domtnoglorietur. Ncq; mi; ^ntrs oihil prxtcctllufcircdefiderccfcic- diiofitiabilisalio^ ''ra$,in illo co-

quicfcat.quu/«/- . >^ipJius.omats Col.3^^.

Jatientit ac cogni/tonisthejaitrifnt itbfcoditi.

Dc cooiuoiftionc cgimus . ad fubordina- cionc vrriufq; obic^li vcniamas , inq> 1 primo ciusaatura,iadcocccnitatcm 1,. ciamus. Naturailliusin co coodflic, q> o- mnis.quxD- 'cum cft , aiunobts cu Dco,falucisct .. . ..ino,Chiiftt mediom

ccrucoiu pciagirur. Ec Dei quidc c6muni- catiooobifcum,aucitiaflc<nuciusbcacuo- locrtergann« ngiatiofo dccrc nobis» auri., . (!i!')rifj:o to u Vbique Chttftus .<cctcedir. c

lii.t ; i. .. . . . ., ... . .1. . - . . . i . 1. . . . i

I'u u i n t u c ! o dtltclo not ft i 1 'gratiofet

|uod boniratisS:

j^i-tiuium H " ' icict, ■•rn : 'TiT^x^M . . ... otim nem. Quuni

aliquod bonumct ih

tugtaciofumfuij.r ' ^ 1...^;...,: . u tnccrucoit» oiii: ^capitc ooftio o>

moia ifta bona rcpoiuit l'jccr,& oobit ooa oifipcr illum , imo ab illocaoqua vicario rattiSjtila cumaUihoi![.uc.i.!m:niftraacc,

&prouc

habetO'

w.' (

priui

Eph.z.

Htbr.io .

DE OBIECTO

2c proac yuIc diAribucocc , coatinguoc Nobis vcio cum Deo cdmHmeaito qux c(l> ccChnllo inccrurnicDcepcihcicur.Illa cii bas conilacguiiibusjacccilioncad Dcuni. iohxfionc io iilo,4c fiuicionc illia&iqu^ tria bic coafldcraoda Ycoiuac> vttnhxc tcm- pora fccularia incidcrc poflu nt,ac prr fidu, lpcm,chai icatcmqi cx hdc tfla prognacam, vfurpaoiur Adacccillimtria (uotaccclla- Tia:vt Deuf locontacccHibilt , vtviamu- ciira,quaad illum poilitacccdi, vthbcrras coacclVa& tiduciaacccdcodi. Omniaifta ChriAo mcdiaocc func comparata. Ilic n.a Patic, qui luccm habicac iaaccc(ram>& cx- tiaipfum throQO ioitdcc iuditix tigida:, pcccatotibusD^misformidabili , cooUitu- tuscl^, viCu prppitiatorium ptrfidemiufgn guine iffius, ^fdo atca obtcdta, & lcgc accu- laotc , conuioccntc, & condcmoante, quz ioijlacoacin' batur,vcIut uodam vclami- ncab ocutis diuin:;: maicAatis pra:rcpta, thronusgracix c(lcon(htutus,cuiDcus iq- (idcar,cum q^uo nobis io Chri(lo c(l ucgO' tium:atq;hc tCv&nl^ uobisfaclus cll Paccria Ftlio Idem tllc ChiiHusoon mo- Aoviam quaad Pattcm cundum cft nobis ViUAm(^ rcr er.tf litdtcituit ptrcnrv. fcd&ipf: - ' iccnsicda a<ii j:i>.in.

Accf dcn ; , imo iiigiedicodi in

t p fu m faernrium , & q u i d e m «n/r^ velum , li 'aMguintm Chrifii : qut cium

V : . . Ap:HS , Sc prdfiiiHi damtit Dei

co pro oobis ingiciluscll pctus, vc oos eum "vtroccrde . & (jnfla (idct plcrophoria, rcr-

•'■ r- ■•

liic ^accidos eit qui Hacri idas propooat,

ii! ' cui impolitx grati odoiis inccn-

1 1 it Dco &. Pacii oodro. Sacrificia

£uchart(tica Deo cffercnda > Per lilum of-

fcrri ofoilci,[ccusacceptaru^nhMbel>/tDeut

demanibHi noflris. Opcrabooa prjcftanda?

pct fpiiicu Chr:(b ilU fieri opotccc, vc hoc

au:horccommeDdcmuri& (angijiDc ciuf-

dcm cingcnd.1 tcr dcfccrum a fatic

rcpcllantur. . ....wJcrc non lufiicit,in-

hzicrc Dco nobisboou c(^ ? !ohzfio,fi fir-

mafutuTacQ,natuizcumunioncioDict dc-

bct ^ ' fis illam cum Dcoood habcmus.

Ci. .iabcr,& noscu Chn(to Mr»/>c?'

JaniHttutnt>/lrif/tciop^rti{tpc.Hlcc»2\KU(i-

THEOLOGI^, 51

ftrumfadlusdc Spiritu fuo nobtidonaCYt j^^^^^ DOS caro dde came ^ os de offthtu eius y clu C mcmbra ipfius cRcc>i , ipfi tnlixrcotcsjvoil cumillo,& pcrillu cu Pacrc, •v»/</Jjcurav- troqi Spirttus fimus.Rcftat fiuitiO>qua:ve- rus,foltdus.& durabths diuiax bootcatis & duiccdiois to hac vicaguftus cft, noa mcce tancii & ioccllcdtu , fcd cc a coidc omoium fcdcaffccluumpcrcepcus. Hzc ctoo oift in Chiiilo nobiscofltingit, pcr cuius Spiritu 10 nobis Kabitantc,p/onuutiaturio coidi- busoofttis ccftimoDiuillud diutuiirimu q> filijDeifnmus,f3>hArtdeivtUAterni.tCXC\X- _ msauditu intcrno incffabilcgaudium c6- cipicntcs,i>n//7;4/ nofirtti injpt(^ fmticntin- poJfttiemtu.Dtuin Abb» CT tatrem in omni> busanguftiis inclamantcs.ciiattcDta croe-* Aatiooc acccifus oofta ad Dcum finalis, cofQmmaca^iuhxfioois > pcrt^habebirous omni-i 11) omaibus,&: bc.iti(rin.qfiuitionis, quzcUiaipfiusDci vifiooecooftabit. Dc quibus io ccrtia huius aoHii tradatus par- tc proprtus crit diceodi locus

^ubordtaattooe ipiam vttiulqi obic£ti Thoologijc Chrtftiaoi' vidtmus, dc occcf- ficacc cius paucis pciftriogamus.Illa cx no- rtta: cootagioois & vicioficacisad Dct iu- conraminabtlc fancflitatc & tnflcxibilciu- (licii- rigorf copaiaiiooe ottii ducit , qux canco hucu vcloc iaTociabili iQtcruallo oos a Dro ii;(rcperat,vc traoCtus ad illu ficri no poiliciiili 112 Dci coiculaicalcaueric Chii- ftus,& faogutoisfui pretiofidimiiiuis, ex copicifis & difiuptis corpoits vcois tatgc r: •^ ! ;uibus,hiatumiftum compleuctic: :^ft},noflrai eode fanguinefuo adffer ja4 a mortutsopenbm purgauerit,viCxnCtif\' '• ' ^** catt Dco viuo ad;Ppioquaic &yi'r«/r#pof- ^'•^- (imuijinemetu^cumiujiiria JanCiitJite in ipfiiu con^tiiH,cundosdiet^tt4 ncftn.

Taotaa ifttusfubordioatiouiscft i* /ltas,vtipGhdcsooftrJ ' 'f '

Dcum cllc Dcqucat "et.x.xs*

ftolus Pctrus,< redtmus Doo, tjut excitMuit eii smortitii.^gl/^riiieidedit , vtfides a- nofiratnDeoeJla.\^i^xo^x.tiilii fiJcs - , ^Dcohabcmus, noo lcgc fcd Euao^clio giaciaf Domiui ooftti Ic(u Chii(h eft ; .1. iciipta . q uod proptic verl/ii fidti efi, U j « »^ mo prcmiJftonH.

IltlUS

51 D. lAC. ARM

Itliasrei conndcradoiDfiaitz cfl vtili- tatiSitum ad fiduciam iDgeneTandam con- r(:icncii$&clcliuro,ad pcccacotuin fuoium incuitum coatccniifceatibus , vc cx iis q uz ditla funt Iiqucc planinimc ; tum ad Chii- ftianx Rrtigioais ncccllicatcm adArucn- dam. Dc qua rcquia & przfcntis inflituti, Sc ipliuk Chtidianz Rcligionis ratio fxc puflulac, Donnulla diccrejncccnc habco. Dicoitaqiic , non Chrifli tantum inccr- ucDCum ueccflariuni eirc,adfalutcmiiDco impctrandam Sc hominibus impanicndjn^ rcd& Ciiridi liJcmad caodcm cx ipfius manibusaccipicndam. Ec Hdcm Chrifli oonfub gencr^ih fjpicntiz, poccatix,bo- Ditatis,mifc(icordiz Dcinotionc adprz- hcafi , fedqucmadmodum illc ab ApoUo- liscflptzdicatus, &fidesillius ab iifdcm annu«ciaca,& htcris confignara.Non mo- ueorarguincto,quo nonnulh in hanc fco- ccnciam adduci fc pro6ccncuc,quod ncquc cummifcricordizDci amplitudinc, ncq} cumiuflitix ipfius racionibus conucniat, ram pczcifa fidci in Chrillum ab omnibus Gluandispoflulatio , quum malta homiou iTjilliacx hac vit.icxccdaiic,aQCcquam vcl fama Euangchi Chtifl: ad iilospciucneiic. Namde iuuitiz & mifcticordiz diuinz xationibiiStDOo cx tnodulo ingcnii aut ad- fcclus noflriefllbtucndum, ItdDcoifta- rumfuarum proprictatum & libcra adrni- ptflrjTio,& iutla dcfcofiorcIinquenda.Ac- ciderauccm ,quomodocuaquc ipfi vjfum fucric illasadminiflrare,vt lcmpcr vinc/tt t^uando iudicabitur . Nobiscx vcrboipfius lapicadumcfl.llladprimis fccundifoi cer- tjsfidciin Chriflum necclfitatem dcfcri- blc-cx ordinationciuflz mifcrico:>1i.T,mi- fericordts iufliti.T Dci.6^» cttdtt tt: Tilium hnbitiitMn ttcrr.ajn , qui no» credjt Filio nonvhctifvitami/tdirADeimMntffujer il- lum. Non incipitiraDci acccndi aducifus illum.fcd quam lam promciitus crat prz- cedcncibus peccatisaductfus lcgcmcom- miiris,manct fupcr illum proptcr incrcdu- licarcm , quia Iibcrariab p-ucrat pcrii- dcm in filiiim Dci.Iteni credidentu rietniniitifcccaiu veftris. Et A.i .j . - . * i . -tt* *t4rn» , vt tt folum m^w-

INII ORATIO,

fcMt virum Deum , t^ qutm mififli lefuim ChriftMin. Et Apoflolns.- PlACUtt Dio per JlulttttAmfiridicatio»itfji!uareeredttitet.UU przdicario cl\ ftrmodecruee.geiitibus Jlulti- iia.Iuditsofcndiculum.-vec.'

Iud4,is,tumGrxrr r!-^iit»}L.

pottnti». Non : Sc potcntia , qua

Deus niunduro cuQtiidic, ab illa coim pcr- fpicuc Chtil^ushic diflinguitur ; fed fa- picntia &: potcocia rcuclaca Euangclio. quod cilpotentiA Dei sd faiutem omnicre- denu. Non ergo cmxipfa cantum Chrifbi ncccllatiaad impctrandu rcdcmptioncm, lcd & fidcscrucisadcandcmobctncndam. Ncquequia pioponitur fcrmo crucisho- miuibus,lidcsilliuscflnccc(Iiiria:fcdquia ncccllaria cft fidcs iu Chnflum ex dccrcto Dci,fcrmo dccrucc ypponitur,vccredenrQS iUi lalucncur.Ncqi cx dccrcto caatu Dci fi- dcsiailluaecclTatiacil , fcdcc cx promif^ lione Chriftoi Pattc tadlajimo & cx paifla iutcr vcrumquc ioito. Promirttonis lcrmo hic cfl ; Vo^hIam mc ^ dAlotibi gtnta ht.- reduatemtuam. Hzrcditas auccmChnfli ^o^pvi^yxi&dcWum populusqutiffi ! rr- ctiHiipfiHsJpcnianeus aderitin Jf ^hs fanHitatu.ltc.Benedieenturinte omnesgtn- tes.itaque .jut exfidc . dtcuntur cum

Jidelijtbraha/f). Apua i.i.,;am.- fo- fueritpro delufo animam Juam.vt.i cn UngAuum , Ct»voluuta* lehoutinmaau eimi

dil- . . .//.quai

clilidcsiDiWu.tuJitJicabittuJlut/eniHsmeuf niultos,^iniquitAte:ipjoTui! Pa- dliiciiPatrc inituailcgac Ciu . . - diccos: Paterglorifica Filium tuu, vt Filiut tuus tegloriji

.///.4 «trrrfljt, & qux lcquuo- tur. COlhiucascitcrgo Chriflus dcctero, promMlo 8c pa«.^o Patris Saluator omuiuni 10 iplum crcdeotiii.dicciitcApolloIo;^? ed- fieratutfacluseflanthor falutit omntbusqui ipji aujc u lt.Vi t \ ny\c i !i-

cuntur « r<'/';<' ..la

pa£iis promiffionH jpem nonhabentts Deiex- pertetinmundi.^tenehrx : perfidea.C

dicuawt fropinjiiifaiii fjfluxin Doi>

Ncccirc

i.Cer.i,tf, '4-

Rom.\.\^.

PftUm. x.U Pfalm. XI».

Joart.xj.x.

Hcb.s. ^(•ft.f. 8.

DE OBIECTO

NcccQc eft icaque , vt pro RcligionisChri- ftianz necclTitate i xaoquam pio faluns sra &aachora,«Jcpugocmu$,nc, Ci Filium no- bis aut DoAix Hdci patiamuradimi , ipio quoque Pacrc dctUtuatnut qni enim Fi- l.ZtfM.k.i j. iiHm ncn hahtt , ne PMtrem quiJem hahtSi vcro ad idius necciTitatis diminucioncm Tcl circumfcriptioDcm tantillum conni- DeamuSt Cbriftusipreapudnios Chiidia- DosincoQCcmrum adduceiur > & tandcm invDiucrfum abocgabitur. Procliuceomi t(k fjlutis mciitum , Sc cfHcaciam faluan- di illiadimerc» in cuius Sturamentivtrlm iwr^r* Qulla necenitatc compcllimur. Quis credit bcncficium ab illo prxflitum eilc, cui grariasagerenon fitDCCcdc ? imo quis noDpalam&pleno orc profitebitur,falu- cis authotcm noo cflc.qucm falutis aucho- rcm agnofccrc non lit nccciFc ? f ortitcr er- go vrgcudacflvtriufq; obicifliiftius , Pf/

C^r/y^/jConiUDiflio, ioThcologiaChri- Aiaoa nollra; ncqucfcrcodum vt vllo pra; tcxtu a fc iouiccm dillcparcntur,nin ipfum a nobisdinungt Chriflum,& cum Chrtdo falutcro nobis aulfcrri vclimus.

RcquircTCC pixfcns crj(flacus vt partcs omncs 8e n(igulas,qoib. coofideraiio iflius obie<Slicon{tarcdcbec , ordincmquc iJa- rum btcuitcr oculis obiifcrcmus i fcdno- lo clatiflimum & ccIeberrinTum hoc audi- tori ' xiorcorationc detincrc.

(jj^.u. i^jquctiota fit Thcologias > & pt«kitim Chi:lliaiix noftrx ab obie^o iplius , Dco & Ch> lilojdigoitas^ maic(las> clai' ' ' :uJo:xquumcft vxoinncs quii. iinagiiicm Dcicoodito-

rum.imo CbiitluDOium.&adrniagiocm Dci & Chufti rcgenirorum longe augu- fliorc titulo ^Ii.>iuniut , (crio & ardeoci ftudio in ilims cogniti ni. m incumbaof; cxil^tmiotes feoulTaiarc .ii^oius, iucuu- dius, vtiliuCf opcram funin ponerc pofTe, Quid cnim imagine Dci diguius , quan) pcrpctuo fc in atchctypon luum rcflcdc* rc.>Qutd iucuodias,qnam cxcmpljrisfui ladtis falucaribus continuo ari &

coIluArari ? Quid vctlius qn.. i col-

ludiationem roagis mag \^\>v: auiKtypo a/CmilAU ? Nullius (aoc tu cogtuuo vti*

THEOLOGT^. 35

iius quxricur , aucfradaonus loUcDitur* Quid crcaturx , fcruo , filio conucDieoB magis & honcduni , quam in Dci itcaco-» tis, Domioi, Patiisuii cogniiioncm oo- (ftcs dicfque incumbcre ? QuiJ fatiguinc Chrifti redcmpcis &Spiritu cius findifi- catis magis dccorum, quam Chriftumaf^ Hduc meditaij, illum io incncc.aaiir.o,imo & lingua fcmpcr circumgcflarc.

Scioqmdcm vitam haocanimalcm va- rias fuu^ioocs poflularc , & (logulis prx- ficicndos qui illas ad communcm rcipu- blicx vtihutcm obcaoc , fcicotiaroquead- mioidtandi illas multt rcmporis fludio & laborc acauircndam efrc. AtiIIiipfi,qui- busez ofncio aliistebus adeffe & prxcflc roandatum cfl , agnofccores , p: quxrcnda clfc qux ad rtgnum Dei c Mnttk.S- lism tim /tfr//»frt/, fatcbuntuti: huicllu- dio fuum otium , luas mcditationcs,3c cu- ras enccoocedeodas. Dauidipfc,Rez nu- mcrod populi , & variisbcUis iropltcitus, tamcn oondcflitit hocfhidium prx cxte- ris omoibus colerc & ttadate: cuius etiam bcncficio fatfluro dicit , vtnon modo ho- ftibmfutik^Sc magijirisf/ipitntior eunferit. ^yiAiij. QuancopercSaIorooo,&: ipfc ciufdcro po- puliio fblio pateTooadmioiflrator. indi- ■OinarumrerumcoEpirioocprofccerit, te- flaotut tiia oobihiUroa fcripta illius.qux cnarooum cumadmiiationc & gratiatum adionc lcgit Ecdcfia. Quumautcm ni- hildiBicihus ficquarobcnc impcrarc, ex Romani Imperatotis fentcncia ; qux po- tcric iufla prxcendi caufa ocgIc(fli tludii, cui cciam Rcgcs fua ccmpora pocacruoc iropcodere } Ncc miruro \ Dco cotm ia* ' beocc idfacicbaot , & oobisciufdcm Dci iuflum orooibus & fiogulis cft impoflium. Dicebat Plato , lum dtmum Re/puUic/ufa- I rt bt/UM, quum autprincifts iQarum rr»' I dirMtffris phii fpf>hMrcntrir,aut Phihfphiil- { UuadminiftrMrtnt. Nosid'iongc iuA:usaJ j Thcologiamtraosfcrrcpofrumus,qnx vc- ra cfl fola reruro diuioaturo fapicntia. Scd vos r'^' '. «.onccrnijchf crouuita oo- , fua^L.:. crudiitiuucoes , qui pa-

Teotam aut roeckoaruro , & veflca ipfo- I TiuD c:i«mTolaauue>iflt fladio dicari, de-

£ uocif

i.Thn.).

54 D. lAC ARMINII OR'ATIO,'

tioti&COtifccratiedisjDon vctlludpropriq agirc , mcntcintentainid, quo(!vobi'$cx tantum falutis ptomoucncl* caulj fctlulo fcopocftpropofiium. Hoc tacictis.cxi- cxcolatis, fcd vtaliquandoipli fjniflorum i guucmporisfpatiouon pocnircadum vo- Ecc\cCix,qutteTpn«Chrijlttft,fiyf>knUMdo j bis.&aliisvtilcm.rni/Mrr/nrWe^fM Domi- iUitn ^uicmnia imfltt in omnihut J occudr, iDflrucndar.xdiHcaniix.clcgantcm & Dco 1

tiatiffinum operam ptxllarcpollitis. Vo- is ccrtc petpctuo ob oculos obucrfeiur

amplitudo ft: maicfljs obic^i , quodiurc mericonos occupatos tcncti&: cxiltimate Bihitc^re gloriofius , quamin DcoChri- (loqucciuscognofccndo , nodVcsdicf [uc incumbcrc , quum vcra glotiatio in Dci Chriftique cius notitia confillat.Cogitatc quanta iint ifla , in qux & Angrli dcfide- rantinf^-iccrc, adquorum nominis com- niunioncm & vos adiium iam vobisfaci- ti$> & Dcus vosaliquando (quod opio& lpcro)cft vocaturus. Imitandumvobisproponite ,qucmlu- bcntcs aguofcitis ptxccptorcm , clcdtum Chrif^i organum, Paulum Apoflolum,qui taoto dcddctio Chnfti cognofccndi ac- ceofumfc profitctur, vtnonmcytfqitomnia mundaoa ipfius cognitioni poflpofucrit, fcd & omnibHi fcipfu m muUaM*rit,vt Chri- fiinotitiam lnrrifacertt. lotucmini difci- pulum eius Timothcum,qucm co nominc fcliccm prardicac , ^uod mfttero ftttrtulttc ratedoHitifutrtt i in cuiu&fclicitatispar- tcm & Tos vcoiflis , & porro vcnictis vl- tcrius , fiquxidcmP^r7<7rGf«/i«»» Timo- thcum fuum moDet,vobis ctiam capcfTcn - Ha& cxfcqucnda cjiflimabitis, Vcrum, noii diligciitiam modo hoc lludium po- llulat, (cd & {andtmooiam , &:fyncerum Dcoplaccndi afKritum. Saniflum cnim clk . ' m , irro(an(fVunifanfloiumquod i . .,quodintucmini,quodcofinofcc- reltudctis.San^a poHui non dccct.iDcon- ' ' ierant fui vfurpationcm.

i - : i rcnrilitas lacTificaiurj,

procu!hinc,praci< ani. Id vobis lU*

Aini c caufj ! .nioaodum, vbi facnfi -

cacuriitisaltu.ia.o iJco , & Cbtiflo ctus: cuittum laodtos Angclotum choiusfao- fium ttirapionacdamar. Ncquc patiami- aiiVtdumifli fludiotncambitis, indiuct- ias partcsaoirouscrahnur. Hocagitcboc

m piDj^rtiruni liacictis. Secrttum enimfHttm PfnJ.tf.lf. Domi-: eniibus fe impartifur, Imoeo ipfo . .71 vobt* ipji fartem pridezilTe dccIatabitiSj^M (oli avobunonmodo . retur , fcd maius indics incicmcntum iu- niciiincni;bus v . ftiis ita pci cognitinncm Dci & Chiifticiusdilatatis , vt amplidl- mum Dco 6i t^hnno habiiaculum in ^pt- ritufiQifutarz.

DIXI,

ORATIO SECVNDA, De

Authorc dr fine Theologu.

QVl in dcmonflratiuo vcrfaorur dicca- digcQcrc, & laudaadum aliquid vcl vitupcradum fibifumuDC, oeccircplcrum- quc habcot fufpicioncm , qua; fjcilimc au- ditoTumanimosinuadit.aleamuiiiii quod ooncx.tfrc(ftuamoris vcl odii imraodcra- tiorcaddiccndum fintimpulfl , fedcctto aninii iudicioaddudtt i quoil nou ardeo- icm fuac volaotatis flammaro » fcd claram nicntis fux luccm , i ei ipfius , dc qua adturi funt , aaturaeconucnicntQm, fuot fccuti. Mihi veroidncctflanumuon cft. Rcs c- iiim ipfa , quam tumfi commcQdandani» fufpiciooc iltam a mcfacilcdcpellir. Not» dtmicormc hic ctiam amori(, affcifluico- ccdrre : vcrumincarc, quam qui nona- ma: . odit,& vitamanimxfuxper-

lidc^ ; ai.;uit. Sacrofandla Thcologiaeft, cuiuspia-ftantiam & dignitatcro tcnui o- ratiooc cclcbto . quam fcio vobis omoi- bus cfTc commcodaiifrimam : ftudeo ca- mcnillam jfificripoflit , commcndacio- rem vobis reddcrc. Hoc lauc poftulac meritum tpfius , hoc officii mci cxigic ratio. Ncquc id ftudco , vc dignitatcm cius cxargcrcmaliUBdc adfciiisoroAinca-

cis:

DE AVCT. ET FIN. THEOLOC.

ris: Pctrcc^ccnim huius pulchtitudioi oi liil iddi poccil cxrraQcum , quod ilLam noii dcdccoict : Explicutancum illa>quz ipfam per fc commcndaoc afFjrim. Itla funt ooitBHm c\\Xi,0Uthor,finu, Qi^certttu- do. De obitilo diximus quaotum dcdic Dominas : MmAc nHihore (^fineclnidcm dicrmus. raxic Dcus vtip/ius Thcolo- gix duilum fcquar io omoibus i nihil- que uifi quod ipfi conucniens . Dco di- gnum , 3t vobis vcilc profcram , ad no- mioisipilus olociam , noit.tquc omaium aggrcgJtioncnn ia Dumuio. Vos ctiam, AuJicurcs cUiiiiimi (c humaoifnmi , oro, &obfccto t vcquabcncnolcntia &attca- tiooe dc ObieHo Tlicoiugia; diflctentem audiui(hs,cadcm dcciuldcm Anshore ^ ^editflurumaudiaus.

Dc Auihore aclurus , noQ coacczam laudum iplius longa prxconij , qux illc quiJcm mciccur , fcd apud vos oon c(l opus:dicamc3ncum^Mi4 Auihorfn , cum /juo refpeclM confiderAndus , qutkus fuit fro^ prietMibui vfui fit aU ThcjlogiAm rtiultm- 4Atn,(^ qMo modo illMtn ftateffcerit.

QucmadmodumaiJicmoiM^wwTheo- logia: bifariam couhdciauimus . ica cius Authorem quoqoc fccundum duplicem, legAlu Qimuum ic Euangelici, Theflegu ic rpcctum,habcmusiutucri i vtnngula; tra- ^atus oodripartcs (ibi aptc & czamuflim rcfpondcaot. Vttobiquc idcm Muthor ejl, qai obitclum , duLltiua; ccuclacoc idcm, qui eiufdem nuteii* 8c argumcotum. Quod cxfcicaciaium numeco nulli com- pciic »lii. Quamquam cnim omacs au- cborc Dco . qui lcieociacum Dcus cll, gloriari poiruuc , obicdum camen ;Uiud nabcncaDco, vcvidtmus, & quidcma- Iic^uid 1 Dco pro.iudum. Scd & in ipfo ^tlicicQCc Qou paiicci parcuipanc cumhjc Uoillciua > qu2 pcculiaii quadam racio- Qc . & multum ab aliis fcicuuis diftindla Dci juthucitatcm pixtcndic. LegnUi its- 4jMe TheJogit Author eft Deus , kuatjgtU- ca , Dtui (j^ Chrifitis eiut ,■ vcl Dcus tn Chrifio, (s^/erChrifium. Iticuimtcftatut ScTiptura , iu pollulat ipltas obicAi ra- , Uo i quod porco rcorruQ ia Ycraquccom»

h n ,11

liiuin cum im cuius inlliuctu a

inonftrabimus. Theologiz UgaVu Autho- rrmoobis dcfignat Scripcara ancc lapfum hifce vccbis : frtccpit lehouah Dtus homi- Gen.t. ni ilictnii»,T.xoniTiiarbore horti ' rtdo

camedts , at de arborc fcttntin t, _

lun cornedc: ; addiu comminationc ver- br 'ts , ptxuaricaictur homo j ac

pt ^uc 10 ty^o aiboris vitx , li qui.

dcm lcgi obfcqucrctur. Scdduo qux- dam harc Icgiilationcm vt ptxcc(C|wnt» ita quoquc ab hominc praxognollpilc- butrunci NaturaDci fapicns , bona, iu- na,4>otcns;iSi: iubcadi autoricas.qnxcrca- tiotic nitltiir. Piii oguita unt ni , & cx pacciaclioiK ari- iti ipfo coiiuci(jnris, &: .im ommun ix.i ,i:'nc os cx ..jj.-j,^ Gf».i.z|, tr.ett (^CArodccArncme». Vtriufqnc huius tci notitiam fidti uibuit Apoflolus , & ptopcecca paccfa<lioni Dci. Illiushis vcr- bis : Accedentem ad Deum credidijfe ( dc Hcbr.iu caimlego )oporieteJftDeum,(^remuner»- torem efe iu qut ipjum requirun/. Si ccmn- ncracor, cigo fapicnsvbonus.iuftus, po- ccns, i.-no&prouidus rcrum humanaram curacor. Alccrius idis : perfidem intelligi- mus conftruRum fuijfe mundum verboDci, vt qu£cernimus nonfint ex a.iparentibusfa- tla. litquamuis illudhoc pnmxvuhumi- ms ftacu dc lcgc morali cxprcflc & lijccia- tim nondicatur, tamcnquumdc fyinbo- lica & ccccmoniali( quxcxpcrimcncum fuic obcdicntix Ic^ morali ab homioc pizftaodx , 3c dcbici adobcdicndum lc- pi moiali rccogoitio)idafiirmccur,ctiam dcmoralicftfubmtclIigcndum.QijodcIa- nus pcobatur ia lcgc morali pcrMofcn poft Iap(umrcpctita,& fpcciatim populo l(rac- lis patcfada,his vcrbis; Loquutusefi Deus j^f^f . omniaverbaifta: Sciquigensitamagnacui flMtfi atuta (jy* tudicia iufla,ficut ^ vniuer- jaltxifia , quamegodocoram volishoditt Dcditautcmcx patcfj(flionc & iulVu Dci. Ucra-.AbfcondttalehoHs. Dtincftri funt,rt^ « uelata noftra funi ^filiorum nofirOrum vf- ^ ' ' * ' que in Jeculum, vt faciamus omnia verba It- |i»/?«/Mj;HtapudPaulu : QuoddeDeocopia- Bjom.u ftipoteft mnnifeftum eft in ipfwDeui n.mani- E 1 feftHn

D. lAC. ARMINII ORATIO,

Tim.t.U.

fefium ftcit. Euincit idcm obicwli racio. Quumcoim Dem fu >fM/Wvaiueru , & noo oaturali loccroa, fcd voluacaiii czccr Aa<^uc opctacione , quxcaocumdciuoo- pctiinipatticurquancumvulc > &pctmic- cic ipfum t yodc producicur > oihiluro» occrfTc cflillius prxflaatiam ioo^c cicce- derc iplvus TDiuciIi,& propccrca ctiamho- nuniSicapacicaTir. Qua dccaufaiQScri- pto^dicitur , lucem hnhtmre tfmcctjfam, qoJnnta ciaiicatc ctiam acutillimam cu- iufquc ctcarura pcifttingitacicm , vcob- (UQdacur&: obrcacbrcfcaci oiflctrroadhi-

Rehgioncm pcrpellcrct > no(flnrnos fibi cumDM JEttri» congrctlus cflc Hmula- uic. Ccrca mciunc ha:c 6c cuidcucia ccfti- monia nociom&inanimis hominumanti- cipata: , quod nuUa Rctigio nifi otiginc di- uioa Sc c cQclofundamcDtumhabcnsrecipt mcrcrctur. Adco vcium atbiirati funr» quod ncmo DcHm , aut de Deo quipptam aolfc qucac,aiii^rr /,:fM;n Denm. \ idcamus dcTheelogi» T 4, Hulus Df/m &

ChrifiuinAHtt/. / . .v tccimus, Scripturaca- dcm lic lubcncc, & obtcdli racionc tanco id

puitulaocc tudios , q<ianco ipfum iopro- bico ccmpcramcnto coQfpicicndu fc prat- 1 fiindioicfapicntixdiuinxabyno cdrcco- bcac : quxcAiprap.itcf3flio , citra quam , dicum,&maioiibusincnshumaujccDcbris tenthrns dicitur po/uijfe hatttaculum [uum. j obfcira icnoiancix Ec Srtipcuram qutdcm Neqacipfctantum,fed&X'/4e««< i^cogi- : butc noilta: fcntcntix prxuiam h^iUcmus t/tttones ttintpfunt nobii aliiorit , ^u»ntuc*U quam pluiimis locis. Paucos icccnfcbi- ipftimterramAltituiitneexfuferAnt.AlJionei mus:ptiusqui DeofjfPalri, ludc quiCtori- i.Cor.x.y. X>ci,qux viaeDcidicuntur , & prxtcitim i fio huius doftriux adfLnbnnt paccfa^io- 10. greAtio,initiumvi*Dtiapj>t!Jata, Prouer.8. ' ncm.L(»^«iw«r,inquicApo(tolus, /«/>/>»- ^uaDcuscxirevclutclbliomaictlacisfux ' ti*m I tiinmjffierto occultam tUam , tjuam cxpir; non nifi Dco rcuelanrc ionoccfccrc Dtm prtfinitrat antt ftcula in gloriam no- potuciunt , jcqiiahtcr fas cft cognolci. ftram. Ni>btiamem DtmiUam reutlauit fer Qu< dScantc /«yrr vocabulo ab Apoftolo Spiritum Idcm Apodnlusdicit : Eiiangi- "rfurpacoctlindicatum. Cogicitioncs vc- , itumfuumc^fraconiumli/uChrijii, ^uoti ^"^" ^^- lo Dci& voluncascius, tum qiiam ano- j tempi>nbtt*€ternuta(itumfittt,manifeftum^^' l»isfietivulr , tum quam dc Dobis faccrc tjft fa^umpet Scripturtu Prophehca^ exim- ftatuit i q\iumlibrrx tint dilpotitionis. I /"r/o 4/*r«iDfi Pcrroircdam dc cJhntlo quam -rf «o-ni.vm- Vci deccrnit, & con- j coiifc/rioacm cdcnti , dixitipfc : Caro(jj* iiliarium Dullum adhibueric , imperHtfli- ! fanfunnonrtttilarunt tiLi , fed Vatermtut

gahilesfint O* 1 utabiles c(l ncccirc.

Atquc hitcc i-o, !"alii Thtologia, quxquum citrapi ,. a Uco rcurla-

tioncmnoncognolcaotur . Drwn illtus Au: ' cvidcntcr confi>. uur. Addi-

pul. ■'c riuloium TniucititJS. Quid

BfhaJa, . quid .i*im>M Crcccntium Rcgesiuthllimosancruml uccoc- gi- - '.'re lcgf .t..scxin-

un, .uiS.quas iib. promul-

g.nbanc> quam quod fciTCutrccepcum noa iiicuscrc tracccptx 3 I/-

1. . ' ^ ' ^ - I. iniitatus.quum fuis Laciti: > ctlct conditurus>

Delphot ;kA ApoUinevi « ommcauir,vtreucr- ' ' fuas cr4c«/i Df//!/;/f» auroritarc

q»tfjtin ctilti. Chiiilo iderp rtibuit loaa- lics Bjptifta diccns : Filim tjuieft itt fintt ^oaTt.i.\i. Patrii.iUtmbiiDeum tnarrauit .* Etchrt- ftus fibi his vcrbis : Semonouit Patrimni- Mmtth. 11. ^Kf Flium nificui voiucrtt Filim rtue/ari. Etalibi : ^ .intfefiaut nrmen iMum honnni- loaif.iy. tmqu I mthi i mundo , fj^ eognout-

ritntmia: ; r/Tr. Vidramus patcfii-

dlioni' . jru.in " ' !<bu dtiracio-

nc i. hiitlusi. . . dcTheologia Euangeltca proftic agcnshis vcrbis : Nr- mo nouit Patrim nifi Fi!tm , (ff nrmo nouit Filiumntfi Paier. Icaquc ncmo yatrennMZ F//iM;iiporcllr^uclarc , in quorum tamcn ootitia coufitlitEuangclium. Bapttil^ciuf- drm necctIicaiisan'citoc ctl , quuni luquic:

.umnicuJatas. KumttPeinfilim, , DeumnemoviMt vn^uam. Huius T)ii;«- >i(poputiQuiiitiuiii (ciocioicsaiiimosad { logixcft ill*fapitnti4 , jm4 iit myfttrio ^

DE AVCT. ET FIN. THEOLOG.

57

tXpr.t.^. ^(f>*it*dieUur Apoftolo , quatn ntmopTtn- fipum hHtm fecuh cogntutt, u\\6<jHAmne- qit«ocHlm vidtt , H4qutMtru MuMutt , ntqut m mtnttm hominit venit. aoa inccUc^ui cognicai 6c vcluc cum primis notionibus iucrcationcimprcfTls iadita : Dondi(curl'u aue ratiocinationc iC(\iiiCiu,ftd/trmontbM quos lioett Spirititi fan '' (mtdia. Ad

Xph.yio. lianc Theologiam pti , '.v'>v'.' r

Dei multtformii, quAm nccejft r ^poteflMtibiuincacln i>i>!otc;cere pir Eccit- T/^mifccusii (is ctiani Angclisfucurainco- gnita. Qai<i?<]uod ipfx Dei profuadicatcs. qutu ntmo nouit nifi Spiritut qui tjl in Dto, hac do«^riuacrplicanrur : imo ipfa (apicn- tia: Dci longitndo, UtitMiio .profundita^ altitudo, vr Apodolus alibi inqaicadmira- bundus &VIX inuenicns quibus vcrbis plc- nitudmemiftiusThcoIoqiar cnuncicc ? lo hac proponicur cogoofccdj charttm Chri- Mph.j.iS. Jli,omui cognitionefuptricr i pax Deiomntm exfuptrans tntellciium. Ex qtiibus clarct cuidcntiUinic , Obicdum Thcologiac £uangchca:2'Dco& Chtiflorcuctari dc- baifTe , autpcrpctuisobfcirumccncbnsla- ccrci hoccit, Thcologiam Euangclicam ad noflram cognitioacm nou vcnire > & piopcerca ( quod hic ncccifum ) ouUam prorfus forc. Si cui volupc cft ( & rcs fanc mcrcrur ) coucleacius iila , & pcr Oogolas parces diftiodius intueri .coniiciaciUc o- culos mcotis fux in illas nacurx diuinx ftoprietaccs, quas nropiio fuo modovc- Aicas cfiarrac ha;c Thcologia :iaillasDct adiones^ qaasinluccmprodacithxcdo- j Arinaiia illam Dci voIuBcatrm.qusm ipfc £uan2;clio fuo paccfccic , & diftin^ius oc- ccfnMicm diuiox paccfadionisintrlligcr. Si quis compcndio vti volct , Chnflum modo cooccfnplerur : jir qnumadmirabi- iem illamfcrmonis& caruis vnioncm > of- ficiique impofitioncm & cxccutionem di- ligcotcriiiruitiJ' (linulqucquod co-

turo hoc voluiK... ..c i;a:conoir.ix. & h'- benimx difpenfanoois Dei , confidcraue- ric : non potcric qnin palam profitcatuii iftarum tanrarum rcrum nociciam ooo n(/i per Dci Sc Chrii^li rcuehtioncm h.ibcri po- NiiTc. Scd Qc quis liniftcrioris fuipitionis

auc erroris an(am aiiipiar , cx Iiisqu.T:ita duimus , ac fi Iblus Dcus Sc I'atcr , Icclufo Filioi auchor Hc do^rinx lcgalis, idcm vc- tb PaccrpcrFilium Euaogcltcx :ooonulla addenda cruoc, qux folucodx iftidiBicuI* t.iti 1 Si oegotio , quodagimus > pocid cx* plicando potcruoc fcruirc. Certum eft> qucmadmodum Dcus perlcrmoncfuum» q ii Filiusciuscd, ic jpiritum omoia ctca- iSc homiocni pci imagincm ft^ i ica quoquc nuUam abillo cumhomincHim-' muoicacioocm obiri,oifi Filii & Spiricus fanAi lotctucntu. Qui poflit? quum opera diuiniutis ad cxcia linc indiuiia, & idcm ordo (ic opcrationisadcxtra , quicd otdo proccllioois ad intra. Itaquc FiUum.vcfcr- moocm Patrisi & SDiritumfaodum,qut prophetix Spiiitus clc , ab litius cBicieutia rcuelationis nullo modo cxcludimus. Scd alia lacio cll in patcfa(nioac £uangcliii noo quidcm tcdificancium cefpeda pex- fooatum, fcd modi. quo \{ix vcoiuorcon- (tdcrandx. Paccr enim , Filius, & Spintus fandlus habentincerlcoonrcfpedumcaQ- tnm naturalera , fcd ii alium qui a volun- tate ducic ori^inem , omnino tamen coa« ucoientcm natuiuli, qux iQCeriUos cA, re- lacioui. Cil procellio in pccfoois inccroai cfl cxccroa , qux miHionis nominc in Scri* pturts&a 1'atiibusadpcliatQr- Cuiuspo- nctioris ratio in hac rcuclaiiooe potidi- mum cfl habcmia. Patet coim patcbcic Euaogdlmn pcr Fihum fuum,& Spiritum; fcd pcr Filium, qu4 minilscfl,vt Mcdiaco- ris panesiotcr Dcam & homiBcspcccato- rcs pcragcf ctjqua >.«v(5^- efl caro /«J?<«iqua Deui carnt manififlatui , mib qua mor- ruuscd, Sc ad vitarcfufcicatus; nacidrc- ipfaailumfit, fiucindccrctoS' '^a- tia Dei : pcrSp " quailk tu$ ChriAi,qucni iis a Pat. ia«

fua &: m o 1 1 c t m p c t rau I ti q u em rejujcitatut amortnit, & coUetatut addl.tteram Patru, ab codrmcA adeptus. Inrcliigitisopinor« difliodlioacm quahic vtcadumexiiltmo; dabp opcram vt candcm mccum probctis, apcitilTimis Scrl-nui* locis ih corfiima- tionis fublidium alijtis. Omni* , 'nquic //4///». if, Ciuiftui,/r4</i/« mihifunt k PMrt. ntma £ j n4iti$

iS . D. lAC. ARMINII ORATIO,

JffuChriJfiiCraoi obfcurf ir r.bVcrereTc- ftamcnto , cLunjmciii ^ P.arricn-

tocft' .ur.i.Hi;

Chrijii. Acqucharc omBiaTl.t ./c^i fum-

matimc(

cunr,/7

■'J-

Cxrcrum . c^ux huc vfquc ih olteilf T' ' oVisdK'"' :.A Thcolo-

g.. .. . . .^1 fpccnar . , . ^ , ;c , qux pri-

mzunK'- mini-.. ibiui fatt accomniodaca. Quum cniin horro iopt-r » .1 fua in- tcgritateliibboni & iufti Lh. !..-(;ie & bc- ucuolcr.ti.iagf rcr.potuit Dco fuocuUuni, qucmczinfl: iisnurma (quz diciti

JiocfucC'^ '" ; Deus.cxhi-

bcrcipoii. .(lum rx/c/o

torde ^Animoiii!: lo illo bono

& iudo fiduciam , coDUicniia inic;.;rit3tis rux,collocarc ; pocuitilli , vt tali. Hiialcm timorcm ipllgratum & dcbitum.vt fciuus Domino , impcndctc : potuitDcus vicif {im,citra iuflitix fu.T !.Tfioacm , cx pix- fctipto iuRitix icgalis , cum tali hominc a-* gcrc,i!liuscu!tum cx iuAitia renumcrari, vitamillicxpatVoIcgis,.nrcjuc ficcx dcbi- co » confcrrciiuxt.t boiiitatcm fuamqur promini folutioncm cxigcbat. Niilljalu naturx ipfius propiictas ad'Jocanda fuit, c ram fuam hoifcm confciict; nul

1 .i.-r bonitatis progrcfius fuit nc-

cclfatias , qu..mquxbonum rcpcndcrct

■probrno , b

uispcrfcinx, pro

booo integra ...... .i : nulla jliaadio

prxter iflam crcationcm, qtix iam tum pa- tratacrat. & prouidcntiam confcruantem & jjubcinaotcm cx conforaiitatc fiaiusi- iliusrfquircbacur: nulb alia volitio Dci, quamqua & pcifcfVam Icgis obcdicntiam Tcquitcrct & vicam cidcm rcpcndcrct x- tr; ■• .r;- Oulabatur. Quarc , illorcrum j llarujiflanaturxcxillispro- prictjtibus dcfcriprx , iflarum at!}iooum, '"luariscognitio fola,acccdcn- tc nii ..otiria.cui ifta vcrc compctc- baot.adcultum Deo prxflaudumocccilii- ri::ic:at.&: folafufiicicbar.

Aflquumbomoabi/tapiimzua fuain-

tegritatcper frris tnobedicntiam decidlf- (ct.fcquc . 1 & condorr.nattoois c6-

fccrancunav..u.tr } nt '\\ boni-

tasiuditix lrg.iliinix( acatio£c

prouidcntia.Don ida TolunciSi & pioptcr* ca non illa Icg.i]isThco1ogia fctuando ho- mioifuriicerc.Pcccatumt:- 'nodccn-

dtmuandumcrac.fi homo ictur./rr

/c;«m{vtait ApoflolusRom.8. )condtmn»- T! ' v;>. Homo iullificandus crat jat p.. itjux pcccJti indcx cfl & viitus, irxquc conaliatrix , iulhficati non potuit.

Nulliitaqucfalutari vfui,tumrcmporis. fcruirc potuit ifla Thcologia ; horicndx tantum fuitcriicacix ad bommcm pec- cariconuinccndum Sc ccttxmoitiaddi- dum .Infcli.v fjnc permutatio , & infait- llx rcrum viccs culpa &: vitio pcc- catiiouodudx : quofjdumcil , vc icx i]ux*jlvium8c dccus dat^ ccat mortifc- Rcn ta ntgcnciinoflto, &xccrnx piocutattix ignominix. Alixcrgodiuinxnaturx pro-

Etictaccs adhibcodx fucrunt i omne Dci onum fiiitcxplicandum.prcfcfcndx fuc- runt cx bonitatis ptimgcnix matncc mije- r$cordia,lengaffimit/u,manfuetudo , fatten- tia.clementia,3it^\ic illaium vfurpanda o- pctj.fiquidcm humo pcccator Dco rccoo- ciliari , & in fjuorcipiins pooi dcbcrct. Fuctunt c lioRcs produccndx alix.

Souacreai.ij iuuiiucn J.i fuit ; Son,i proMi' denita,(i. quidcm nou.cil^i acaiioni ac- commodaia,vfHrpanda fuit. Rtdemptio pcr- agcnda rernijfic percatornrrt r.da.

iMjIitiaMfTiiJfatcpiiindjtt^int . i im-

fcttitiduiifalusperJita, tcflitticnda Quin & dccrctum aliud dc hi c fa-

cicndumfu't . '■ ' ' n hominciocu.. . .

/W, quuio eonon peiltitctant facdcrari« alia & graiiofiorc voluntati fanflificandi fucrunt, eonftcrartntur. Atquc hxc o- mnia vcluti fuodamcnta prxihucoda c- tantNoux patcfjdiooi.

Aliacri;otcucIatio ,& aiKjlmt»<^i Thco- logia ncccilai 1 a fuit, qiix illas propnctatcs naturx diuinx , fapicntiffimc ad faiutis no- fttx rcparationcii ' 1-

dtioncsillas ffun : , ...

ctcto

DE OBIECTO

•retoi(lo&: oouo focdcic cxpttcando oc cuparctur.

Vctumcnimuero quumDeus. > pccca- torum vindcx & tIcoc iuriiflimus, itlas fu- a$ propricutcs cxplicarc , iftas ailioucs produccrc ,hoc dccrctum hcctc, vclno- luene> vcl> obfiileatc iuditia & ▼critate primitus in legc patciivft.i , non potucrir, oiH interuentu MciiucoLis,i:i quo citca Ix- fionc iuUicix & veritacis lua-. proprictatcs iHas fuas expUcaret , ai^ioa cs tllas perdcc- rct. bonaq; ncccirjua per ilias ^duccrcc, 5e dccrctum illud gratiolillimum concliuic- rec; hinc A/fiiWtfrordinandus ruioqui fMn- gninedio pro pcccatoiibuslicarct, pecca- tum harv 1 mottc (11.1 expiarcc» impiosl .t.jcabtraeiusrcr- uacctj miicticotdiam» longantmitatcmi & pattcntiam Dci expolltant rcddcrcc, re- dtmpttontm iurriAm adtpifccrctur , remij- Jwntmfecc»icrum obtincrct, tHftitiam f$cu- iorMmicpitiict , fpiritum ^ratix itnpcira- rccdcccctuingraciolxmilciicordixfirma- itt,fvedus noiium cruorc fuo fjnctict , filu- ccmztcrnamcccupcr.trct , & Deum tan- 4cm(aIuaniiosadduccrcc.

Conflituit crgo Deus tnflus & mtfcci corsMcJutorcm Fiiiumjuum dilefiit»/t le- fumCkriftum. IWc munusa Patvc inipofi- cum obcdicntcr fufccpir.L^ :n--'- J\ -x- fccutusiquinctiamnum ^ . c

ctgoiDco ordiuatuscft Rcdcmptort iaj-

. fjb isdc-

THEOLOGI.C.

i9

ope-

uacor, Rcx, & C.ipuc fi Dco.Porro .inic}uumfo' £ua^umlaboTibus& mi. ratuv 'ila , canta n n

bcnt .... ..iglonura&ii; ..

intcr nos.inbonoratuma nol . quiflimumftut . vc victiTtmarrobis agno (ccretur , colcrecur , iouocarctur & dcoiix tUigratixagcrcntui.

At quomodo iiIumadorare,colcre, in- tiocarcpoccrimus,«(/i/^ . a"''nMidofrr</frf polftmu.iii ii. ..i. . .■ji.ie nuomodo auditc de ipfo, niii pcr vcrbum nobis rcuclecur ? Hinc cr- po cxiftit rcuciationis de lclii Chrillo fa- ticudx ncccnicas,& proptcreaThcoIogix> qux pcccacoruxn faluu kxuict & fufficicc;

titiplexrhivJium , fubftccDcndam , Deus Chrtjiujeiu s, i{nudi{i\imipi\iii Saluaio- ris noflriChrilli : HncinvirMtternMtVtte folum cognofcAnt vetum Deum.^qiiem mi- lol.i';. fifttlefnmChrtftnm. Et obicdum quidcrn duplcx, uoquotum voumabaltcro fit dil- fcparatum , aut voumaltcci collatcralitcr adtuoilum i fcd quorum poftcrius prioti dcccntcr cft faborclioacura. Atquc hic ha- bemus TheologiMm,<^axAhe)l>ie3ofuo,Chri- y?o,mcritilfimo iuic ChriftiMn» appellatur; patcfadamnfln/fjf.fcd primis tcmpotibus T^imvfiAiM , nouilfimis£M4»^f/(<7,quod Je/«C/7r//?idicitur; quamquam voccsift» ooi confunduntur. Scd dc v-

triu. jVi.^ coniuncltooc ^ fvilinrdi-

nacionc vidcamus. QnumC/, vo. ftrA Theoiogit obieilum habeMmm Deuin Chrifttimtitu , ccccc modus , quolcgaltS Thcologia nobis Dcum cxplicac , vchc- menccrcft hoc addtcamcncoamplificacus, & noftcaThcolugia p:x iftalcgali. iutioi- ccoobilicata.

Omne cnimbooumfuumDeusinChri' {iocx^Aicnit ; VaiMitvtintUoomKiiflenitu- ^ ,f do! . ' /.& plcnitudo quidcm DeUMtii " •*'** nou . - iim vmbram,yii/«»;^£'r4////rin- habujrct.Hinc illc dicitur tmMgo inconf^i- y^^y^ ^ eui Dei , ft>lendorgioriAf>itterni. ^ charaller fiiit txfrejfMeffigtes b^foftafees iffius, io quo nobis I'atcc infiiitcam (uam ttuicftatcm, tmmcniambouitatem* mifccicordiam. 6c ft^tu^mnia* contcmplandam , fpcdan* dam & palpand^in pixbct ; adco vt ipfe ChnauidicMPbilhPO-.ifuimtvidettVidet j^^^ - ^Vatremmtitm ' ' :q *

(i^illo, intuslact. u i i .j .l . iti Cnt:ftotanquam chMracitrt, cui Jigiilum per charaiflctifmumellinjprc(rum.cxftant &claii/nmc vidcripoffunt. Inhac Thco- logia Dcusvcic & in lumnio gradu o^/i'- mus Scmfximus idpicct. 0///mM;, qui ooa raotum.vcin priori Thcologia, fc homini'- busotHcio fuogeotibus communicare ad illoi-um bcatifudinem velitivcrum/rff.i/fl- retfimpios.initttits, tnrmicesia gratiam reci« pcrelibiqucrcconctliare , ic rcfiplfccntcs vita xtcrna donare, A/4Aj/n/ii,qui ooo tan- cum dc mhilo pr odaxit omnia,per aonihi- D ) lauoQcm

DE OBIECTO THEOLOGI^

5^

ic proac Tulc didxibueotc , cootioguoc. Nobis vcro cum Deo cimunicituo qux c(l, ccChrirtoinrcrucaicDtcpcrficitur.Ilh ni bus coollacgiaclibus.acccirioDcad Dcum, iahzAonc io iiio,& fruitionc il]ias:quq tcia bic conridcraDda vcoiunr ) vtinhxctcm- poralccuianaincidcrc potlunc,&: r"! fiJi^, lpcnn,cbaiitaccm^icxudci(lap: Hi vfurpantuc Adacctilum cria uiatuccclia- ria:vc Dcui locoritacccfTibili , •i r.u. iiita,quaad illum poiTicacccdi, coi3ceiTa& Hduciaacccdcndi. Orooiaiila Chrifto mcdiancc funr comparaca. Illc n.a Pactc, qui luccm iubirac ia3ccciram,& cx- craipfum thcooo iafidcc iullitiae rieidx, Ham.yxi. pcccatoribus n'n ::dabili , coortitu-

tuscft, vifit/ro/^i...;.. ptrfidtminfan ltiintifJiHi,(^aa arca obtcdta, & lcgc accu- laoce , conuioccnte, & condcmoautc. qux inilla coocinrltatur.vclutquodam vclami- ncab oculis diuin.^ maicftacis prxrcpca, chronus graciz cftcoofticutus,cuiDcus in- ndcac,cumquo nobis in Chriftu cft ticgo- tium:acq:uc it^nl^ nobisr.iClusctl PatcrinFilio Idem iltc Chnftusoon nio- Aoviam qua ad Pacrcm cuadum cft nobis 'viuam^ recctiti iiedicMHit percArncm jnaTO, lcdSc ipfc x'/.i cft duccDStcda aJPactcm. Acccdcndi libir!.iiem , imo ins^rcdicndi in ipfum/'? , ti c^mitm tntra^vclum,

habcmu C/^ri/?/.- qui rtum

vt Sntet. 7/ , & fri.ftciui domtti Dei

copro nouisingtciluscft pnus, vtnosr»/» •■ ' - V, n,cer-

^/(•r/OTwj.Wcces ir.iqjDco otfcrrc habemus.' r.ic iaccrdos eli ^ onat,

illc aicari cui imi u ... . w..i. . ..iccn- (umcruDt Deo Sc Patn aoilro. Sacrificia Euchariftica Deo oftcrenda? Pcr illum of- fcrrioportet/ ' ^'reptancnhmbebit DtMs demanibMi»; .if^ctabona ptjeftanda?

pctrpiritil Chnibilla fien opoitcc, vrhoc

aurhorccom: 'iinccmt^

dcmtingcnd.i ... , . ; --^ ..uma ''acrc rcpcllaator. iiedacccderc non luiiicit,tn- hxrcrc Dconobr ' ' ftj Inhxtio.fi fir- nia fucuTacft,naiu.u. ..<...nunionc innict dc- bcc.Scdoosillam cum Dconuo habcmus. Chriftushabcc,& ooscuChrtfto cmrniiiy ^ngninit noflrt fnilo f>artieife.l\lQ caput no-

Hebr.io .

Rom. 9%

ftrumfa(flusdc Spiricu fuo nobudonatjVt aoi CMroddecarne oi de oJfibM emi wclut mcmbra ipfius crtcdi , ipfi inlixrcntcs, vnil cumillo,& pcrillu cuPacrc, T/a/ir/^cumv- croqj Spirttns fimus Rcftat ftuiciOiqua: vc- rus,l'oIidus.& durabilis diuiix bonicacis Sc dulccdiois la hac vicaguftus cft, nua mcce cancu & ioccllcAu , fcd ct a cotdc omniutn lcdc aftciluum pcrccpcus. Hzc ct no nifi in Chnfto nobiscontiugit, pcr cuius Spiricu iaoobis Kabicance, pronuuciacurin cotdi- busouftiis ccfttmooiuilluJ diuiuiiTimu q> filifDeifumHS, ^htrtdtszntJtAtemjLtCX cu- lusaudicu incctno laciiabilcgaudium cn- cipicnccs,«nf/7/tf/ nojlrtu inJptQ' f^t: ^fftdemm.DtHm Abbn ^tjtirtm in orani- bus anguihis inclamaoccs.cii atccuta cxpc- £kacioac accclfus ooftriad Dcum finalis, cofommatxiubxfioois , pc: ug orania in omoibus,& bcacillui :. u.iiur.is, qux claraipfius Dci vifiooccooftabic. De quibus ia cercia huius nonii tra(^acus pat- ic proptius eric diccndi locus.

^ubordioaciooc ipiam vtriafqi obic^v ThoologijT Chriftiana: vidimus, dc ncccf- fi utc cius paucis pciftriDgamus.Illa ex no- ftix conragionis & vitiolicatisad Dci iii- contannoabilc (an^icacc & iatlcxibilciu- fticia: rigorC copaiationc oicu ducic , qux tanro hi.uu vclac iofociabili intctuallo nos a Dr u d:l(cperat, craafitus ad illu ficti no pol!ii,ui(i ir« Dci torcular calcauctic Cbti- ftus,& fooguioisfui prcciofiirtnutiuis, ex coprcins Sc difiupris corporis vcnislargc pioflucntibusjhiacum iftum compleucnc: cpnjcirnriaf<jj noflrin eade fangiiint fno adf^tr . jki .1 mortHUoptrtbm pHrgMutrtt,\i(^niiiiy- ^^'^ •■■ caci Dco viuo ad ^ppioquarc & ftruire fol- ^ CmMisJinemetu,cum lujtititt <J» JaniiitMte in ipfiui conJptcin,cunilas die*^it4 nojirt.

Tancaa iftiusfubordinaciontscft il^ccf- ficas,vc ip(a fidcs oo(ira,Dili fic taChnltu.in' Dcum cHe ocqucac t ptr lUa a.ioqoit Apo- i.rct i ii. ftoIusPccrus t(i Dooijttiexcit/iHiteS

Amortiiis,^^ ..dtdit, 'vtfides ac f^ts nojlra in Dtcejfct.QtiapTO ftci Sc fidcs ifta, ^ Dcoh.ibcmus, noo lcgc ("cd Euan gratijf Dominiaofttilcln ' ' '> H (ciipia , quod proptic Vf * . mo frcmijfionu,

Iliius.

D. lAC. ARMTNII ORATIO,

liliusrei coanderatioiofinttx cd vttli- tatis.tum ad Hduciam iDgeneraodam con- rctcQtit$&dctium,ad pcccatorum fuorum iutuitum coottcmifccDtibus , vc ex lis qvix didla funt liquct planinimc ; tum ad Chti- Uianz Rrltgioots ncccilitatcm adQrucn- dam. Dc qua rcquia & prxfcntis inflituti> tc iprius Chtilliaax Rcligionis ratio Hc pofVulac, DODDulla diccrejncccnc habco. Dicoitaquc, non ChtiQi tantum iocer- uentum [leccniirium encjadfalutcma Dco linpctiaini.im tc huminibus imparticndam red& Cluiili tiJcmad caodcm cz ipfius manibusacctpicndam. Et fidcm Chridi Donfub geDer.ilirjpieatix, potcDtix,bo- oitatis , mifcticordix Dcinotionc adprx- hcDfi , fedqucmadmodum illc ab Apollo- liscflprxdtcatus, &iidesillius ab iifdcm aDDuaciata,& litctis confignara.NoD mo- ucorargumcto,quo nonnulli io hanc fcn- ccntiatr. adduct fc profitcntur.quod ncquc cummifcricordixDei amplitudinc, neqi cumiurf -!r ipfius rationibus conacniat, tamp: iciin Chrillum ab omnibus

Kaluandis palUlatio , quum multa hominu rniltiacx hac vitacxccdant, antcquam tcI fama EuaDgclii Chtifl:3d illospctucnciit. Namde iuuitix Sc mifcricordia: diuinx iationibos,noD cx modulo in^enii autad- fcdus noflti cfllbtucndum, \-A Dco ifla- lumfaarum proprtctatum & libcra admi- lii{ltario,& iufta defcnfioichnquenda. Ac- cidctautcm,quomodocunque ipfi vifum fucTit illas adminiflrarc , vi fcmpcr viMat

Eu»nii 'itur. Nobiscx vcrboipftus

ipicnu.imLU.IIIadprimis fecundifq; ccr- tisfidciin Chriflum neccllicatcm dcfcti- bic<x oidioatioaciuflxmtfericordiar.mi- fc! Dci.6^*frf./ -

, . .;/> , ^41 noii

non 'Jhiehit vitam,ftdirm Dtimantt fuptr il- lum. NoD inciptt iraDci acccndi aductfus illum.rcdquamtam promcittus crat prx- ccdcntibus pcccatisaductfus lcgcmcom- mifris,maoetfupct Utum propter iocrcdu.

titarem , quia liDcrariabillj ;

dcrr. 111 filiiim Dct.Itcm : - . v-

7T.. ''f.tnerittniniinptctatuveftru. Bt f>ertittnmundo,ct*tenthrs,:ferJf{lea.Chrtfii

aliui . lUceH vita*t4rna,vttefolMmagH»' \ dicuncur froftnt^mfaHi &lMxin Dotmm.

NccciTc

fcantvtrum Deum , qutm mifiJiiUfutm ,^c#r r.* t"

Chriftnm. h^oi\u\u% : fUcuit Dio per jlultittAm pr/tdfcaticHU faluare crtdtntet. 1 il4 prxdtcario cfl ftrmode crute^ftntihui fluUi- iHtludiuojftndicu! im

Iud*is,tum <Jrdf < : . ; . . ^ i ^

potentia. Noo .i & porcntia , qua

Deus mundum coodtditi ab ilLa coim pcr- fpicuc Chiilbshicdifliopuitur ; fcd (a- pieotia & potcotia rcuclatJ huangclio, quodcfl^xrff/M Dei md faluttm omnitre- ;Re;;>.;.jy. drn:t. Non crgo ciuxipfa tantum Chtifli iicccllaiiaad impctrandu rcdcmptioucm, fcil & fidcscrucisadcandcmobtincndam. Ncquequia piopnnituc fcrmo crucisho- mioibus, fidcsitliuscflticcedarta: fcdquia nci:cli"aria cft Udcs iu Chtiflum cx Jccrcco Dct,lcrmodcciuccypponicur,vtcredcnt<js itli falueotur.Neq! cx dccrcto taotu Dci rt- dcsiailluoeccilaiiacil , fedct ex piomtf- lionc Chrilko a Pati c ia<fta,imo & cx paiflo tnter vcramquc ioito. Promirtioais lcrmo hic cit ; PoJJitf.ttk nie dAlotiii gentet h*- redttatemtu.im. Hxreditas autemChtifli pr;- " ' ■i.r.

. .1 u: i; m j^.^,:.i^r:iJUi licenturinte omnetgtn' tes.itajue jui exfidtfunt itnedicuntur cum fidtliAbrahat}). Apud Eriiam; GUinm po- ^*!** i-% fuerst pro deluhanimain /Jiam.videiiitfemen ^/''•Si* ItngAuum, <y>votumtai lehouninmanu eint frojptrabitur .propur labortm an: i-

dtbitfrucJum qtiolaturetur.fcieu:. ij.;..^uas dl fidesiDilltJ,;///.///iV4^// luJlutJeruusmeHt niultos,Criniijui!.tfe: ip',crst ip 'rf.ortal>i(. l'a- dliiciiPatrc in:- ' ' ' it Chiilt ' n$:

Paterglorifiea F . < . v/ cr ' >ui ' 7 »•

te glorifictt, Sicut dedijli ei aHthcntatem ino- ^ >' ' (fuotqnot dtdijlt f !-

.///-lit/Trn^, & qu.L .j iO- lur.Coflitutuscflcrgo Chtillus dcctero, piomTilo & pa<!to PatrisSaluati' irn inipiuir . ! '.diccntcApoli».. ca- Htb.^. fteratu . 'oor falutu omuibusfjui

ipfiauJcMit.*Kf \ ndc ct f^catcsfintChriJiodi- Eph.t

:'• - -r , - ' ; '■ , ■■; ..■•/<»

Pft$im. 1.1. PfaJm. II».

DE OBIECTO

Ncccfleclt itaque i vc pr o RcligiootsC hri- Aijnzneccniiatei laociuam pioijluTis ata & aochora.iicpugncmusi nc, fi Filium no- bis aut nullix Hdci potumuradirni , ipio quoquc Pacrc dclUtuamut .- quienim Fi- j.Icm.t.X}. itumrwn haitt , ne Patrtm quidem hai^tf.Si Tcro aH itlius nece/Titacis Jtminucioncm Tcl circumfcriptioncm tantillum conni- ucamus> Chrilnisipfcapudruos ChiiUia- oosincoQrcmrum adducetur , tc taodcm in voiuctfum abocgabitur. Procltue coim cfl falucis tnctitum , &: cBicaciam (aluao- di illiadimcrc, in cuius SacramentivertA iurare nulla necefriratc coinpcllimur. Quis credit bcncHcium ab illo przflicum cilc, cui gntiasagcrc non ncneccnfc? >mo qiiis noD patam&plcQO orc profitebiiur,falu- tis authoicm noo cflc,qucm falutis autho- rcm agnofccre non lic ncccifc ? f oniccr cr- go vrgcndacft vcriufq; obic(fliiftius , Vei

C/;r//?/,coniundio, in Thcologia Chri- Auoa Qoiltai ncc^ucfcrcodum vt vlloptx tczttt a fc iouiccm difleparcntur,nift ipfum a nobisdidungi ChriQum,& cum Chrido falutcm aobisautcrti vclimus.

Rcquircrct pra:fcns trjdlatus Tt partcs omncs 8c ilngulas,quib. coofldcraiio iflius obiculicondarcdcbcc , ordincmque iila- lum btcuitci ocults obitfcrctnus i fcd no- lo clatiiCmum & ccIebciTirnum hoc audi- corium prolixiorc oratjonc detiocre.

Quumitaqur tinca (ic Tbcologix , & ptzk.itim Cht-llianx noftrx ab obiedo iplius , Dco & Ch-iiVo,dignrcaS} maicflas, i claiiiaj, 5 ' cudo:xquumcft Txomncs quihon -1 imagintm Dcicondito- :

rum.imo Chutliaoorumi &adimagioem Dci & Chiidi I i;um longc aoga: i

(liorc ciiulo glv . ii. . , fcrio & ardcoti ' Audio 10 iliius cognicion.-m incumbanr; cxitlim;)nccs feaulTa iorc ji^aius, iucuu- ^ diuSi Ttiliut^ opcram fuam poncrc poiTe. ! Quid cnim imaginc Dci digoius , quam i pcrpctuo fe in arcbccypon luum rcfled^*. j rc>Quid iucuadias,qaam cxcmplarisrui ladiis Ulucaribus continuo irn lati Sz colluftraii ? Quid Tflius q i.. i col» ,

lufbatiooem magis mji ailimiUu ? NuUius faoc i.\ ^o^k^uo vu- i

THEOLOGT.C. 55

lius quxritur , aut fra^aoGus ioUcnitur» Quid crcaturx , fciuo , filio conueoicns magis & honcftum , quam io Dci i rcacof tisj Domint, Pacrisuii cogDiciooem 00- ilcs diclquc incumberc ? QuiJ fanguinc <.'hrifti rcdcn-iptis & Spiricu eius findifi- catis magis dccoram. quam ChriflumaP» nduc mcditai i, illum io menrc,aairr.c),imo & liogua fcmpcr circumgcftarc.

Scioquidcmvitam haoc animalem Ta* lias fundioocs poflularc , U (iQguIis prz- ficicndos qui illa> ad communcin tcipu- blicz vtiliutem obcaoc , fcieotiamquead- miaidtaodi illas multiccmporis fludio & laborc acquircndam cflc. Atilliipfl,qui- buscz omcto aliisrcbusadcflc & przcflc roandatum cfl , agnofccotcs . primum quzrcnda cilc quzadr<_g»//w Deia^ftjli- i,lgtth.6- tism eim pertinent. fatcbuucur Ac huidlu* diofuumotium , fuasmcditatioocs,8ccit- ras cflccoocedcodas. Daiiidipfc,Rez nu- mcroG populi , ic. Tariisbcllis impiicitus» tamcDuondcflitit hocftxidium ptz carte- ris omoibus colcrc & traiflarc: cuius etiam bcncficio faclum dicit , vtnoo modo jlibuifuiiizASimagiJiritfafientioreuAferit. ^y*'-"5« QuaotopcreSalomooiic ipfcciuidcmpo- puliia foiio paccrooadmiaiftiacor. indi- "QinarumrerumcocoittODcprofcccrii, te- ftaotui tria oobilimma Icripta illius ,quz cciamnum cumadmiracionc ic graciarum adliotic Icgic Ecclcfia. QiJumauccm oi- hil diBicihus nc, quam bcnc impcrare , cz Romaoi Impcracotis feotcocia ; qux po- cerit iufta prxtendi caufa ocglcAi ftudii, cui ctiam Rcgcs fua tcmpora potucruot impeodcrc ? Nec mirum ; Deo coim ia> bcocc idfacicbaor , tc nobis ciofdcm Dci iulTum omnibus & fiogulis cft impofitum. Dicebat Plato , tum demum Re/public*(fa- rebeMtat, ^Hum atitprtncifes iQttrum mo- dtr/uoris fhiifephiirfnt u r.aut Phile p<ph i il- iatMtlminiJirMrent. Nostdlongc iuft.usaJ TheoIogiamrraQ5fcrreponumas,qnz ve- ra cft ic fola rcrum diuuurum fapicncia. Scdvosr^^o- .', Lonccrnuthqcmouita Qo- ilra,lcv.. cruditiiuucncs , quipa-

TeQCam aut mecjcoarum , & Tcftra ip(o- Tttffl c:i..m toiaauic>ifti ftudio dicati, de-

£ UOtty

i

54 D. lAC. ARMINII ORATIO,"

uori&conlccraticIlisjDon vtilludpropriq ; agirc, mcnteintcntaiaid, quodvoblscx cantum falutis promoucnd* caula fcdulo fcopoeflpropuntum. Hoc uficiciis.cxi- cxcolatis, fcdvtaliquandoipfi fjntflorum I puitcmporisfparionon panirendum vo- Ecc\e(\x, qt4A (OTpm Chrilltejl, (y> plcnitHdo \ bis,&aliisvtilv:m,»»'yMf<'^«»//o»M Domi- iUtus ^iiiomniit implet in pmnihf4 iloccadx, ' mptogrc(rum£icictis. S«^rrrwmrm>»yM«m P/i/.ty.lf-

inflrucndx.xdificandx.clcganccm & Dco

tratinimam operam ptxftare poditis. Vo- is ccrtc perpctuo ob oculos obuctfctut amplicudo& maicdas obicdli , quodiurc meritonos occupatostchciiSc cxitlimarc niliTl cfle gloriofius , quamin DcoChri- ftoquceiuscognofccDdo , no<itcs dtcf |ue incumbcrc , quuravcra gloriatio io Dci Chriftiquc cius uotitia confiftat Cogitatc quantanntifta , inqux& Angeli dcfidc- rantinfpiccrc, adquorum nomiois com- inunioncm & vos aditum iam vobisfaci- tis , & Dcus vos aliquaodo ( quod opco 8c Ipcrojeft vocaturus. Imicandum vobisproponite «qucmlu- bcntcs aguofcitis prxceptorcm , clcdlum Chri(^i organum, Taulum Apoftolum,qui tanto dclidctio Chiifti cognolccndi ac- ceofumfe proficetur>Tcnonmrfffqitomnia mundana ipfius cognitiooi poftpofucrit, fcd Si omnifittifcypfatnmultatierit,^ Chri- Jii mtitinm lucrif»certt. I ntuemini difci- pulum eius Timothcum,quem co nomine fcliccm prxdicat , quod kputro f»crmlite' rasedonmfutrit » in cutus fclicitacis par- tcm&yos vcoiftis, & porro ycniens vl- ccriiis , fi qux \dcmDoilorGentium Timo- thcum fuummouct,vobi$ ctiam capcirc» da & cxfcqncnda cyiftimabitis. Vcrum, noii diligcntiam modo hoc ftudium po- ftulat, (cdf ' mooiam , &ifvnccrom Dcoplaccu'.; 'm. Sandlumcnimctt

obicclum , imolan<fVumrjoftoiumquod odintucmtni.quod c- i, i .ind^a pollui uon dtL. i n,.

tan dclideranc fui vfurpationem.

Diccbat antiqua Gcntilitas factificaturj, proculhincprocii: " fa.ni. Idvobisiu- ftiorccauf.ihiCi:.^ . l andum, vbifacrtfi caturiitisalfiflimoDco , & Chiifto eius: cui .;ndtus Angcloium chorusfan-

!■ -lamat. Ncquc patiami-

%\,\. uincambitis, in diuer-

las fancsaoimustiahatur. Hocagitchoc

Domtnm tin^entibui ft impArtitur. Imoeo ipfo ." ' ' ■■m vohu ipfi parttm prdtltgijji dccl.i , . jri4 fola a vohu mcn modo Aufc- rttur , fcd maius indies incremcntum ui- V is\.ftiis itapcrcognitinncca

Ll c.. V. i., ilhciusdilatatis , vt ampliffi- mum Dco& i.hrifto habiuculum in !)pi- ritu (iQtfutacx.

DIXI.

ORATIO SECVNDA, De

Authorc drfne TheologU.

QVl 1(1 dcmonftratiuo vcrtaDturdicco- digeocrc, & laudaudum aliquid vcl vitupcradum fibi fumunc , occcirc plcrum- quc habcnt fufpicioncm , qux facilime au- ditarumanimosinuadir.a((:amuliiii quod Qoncxjtfcdtuamotis vclodii immodcra- tioreaddiccndum fintimpulfi , fedccito animi iudictoaddudli ; quod nou ardeo- ccm (ux voluotaiis fiammjm » fcd claram mentis fux luccm , rei ipfius , dc qua adluri func > QacurxcooueoicntQni , fuac fecuti. M.hi vetoidncccflanumuon cft. Res e- iiim tpfa , quam fumti commcodandani^ fufpicionc ilcam a mefaciicdepellic Non dimtcorrachic ctiam amori&afFci5luicu- ccdrre : vcrum in ca rc . quam qui non a- maricipfum odit,& vitamaniinxfiixpet- fideproftituit. SacroCinda Thcologiaeft, cuius ptaftautiam & dignitaicm icnui o- latiouc cclcbro . quam fcto vobis omDi- bus cflc comracndjciflimam : ftudeo u- mcoiltam jfifictipoflfic , commcndacio- rem vobis rcddcre. Hoc ('ane poftular nicritum ipfius > hoc ofllcii mci cxigic ratio. Ncquc id ftudeo > vc digaicatcm cius cxj£gccc{naliuBdc adfciiis oraimcn-

cis:

DE AVCT. ET FIN. THEOLOG.

th' fctfc^x cnim iiuius puIchncudiDi ni- hil addi poccd cxcrancuin , quod ilbm non dcdccorcc : Explicocantum illa.quz ijfam pcr fe commeudaot affj:im. Illa funt ebifflHm KiMi, 0uthor,finu, (ycertitU' do. De olfiino dizimus quaatum dcdic Dominos : iam dc /jh//?c/^< (5»7f/;eciui"dcm dtccmus. Paxic Dcus vt ipfius Thcolo- gix duilum fcquar io omotbus oihil- quc uifi qucd i(>(t conucnicQS . Dco di- giium > & Tobis vcile ptofcram > ad oo- mioisipdus olociam , ooit.iquc omoium aggrcgjtionem io Dooiuio. Vos cciam, AuJiturcs clatitnn.i & huinaQifTimi , oro, &obrccio , vcqua bcQcuoIcntia &Jttca- tioDC dc Obiello Thcolygia: diflctcntcm au ' . cjdcm dcciuldcm Ahthort fi/ii i.wiu;umaudutu.

Dc Authort aclurus , oon cooccxam laudum iplius longa prscooia > qux illc quic^cm mcrccur , fcd apud vos oon c(l opus : dicam tantum quis AuthorCxt , cum quo r«lpe3u confiderAfuiuj , quihus fitis pro^ prirtAttbut vfiii fit tui ThcoiogiAtn reuelnn- dMtn, (^que modo iUam pateftcerit.

Qucnudmodumautcino^fVi^MmTheo- logix bifatiam coolidctaaimus , ica cius Autherem quoquc fccuadum duplicem, legAluxn\vanan\ht.EuaHgtlici, Theologie,i<: l'pc<flum, babcmusiutucri ; Ttfiogulxtra- ^atus oodtipattcs (ibi aptc & cxamuHjm rclpondeaot. Vtiobiquc idcm nutbor tfi, ^ui ohieclHJti , dodttua; tcuclatoc idcm, qui ciufdem mateiia cl\ dc acgumeocum. Qaod cxfctcDCiatum numero nulii com- pctic ahi. Qiiamquam cbim omocs au- thorc Dco . qui IcieDciatutn Dcus cll, glotiari polTuut > obicclum camen aliud nabcnt a Dco , vt vidimus , & qutdcma- lit^uid a Dco produdum. Scd Sc in ipfo alicicotc oou paticctparticipaot cumhac uodhiaa > quz pccufiari quadam racio- oc . & multum ab aliis fcicnLiis diQiudla Dci autlioricacem piaeccndit. Legalti ita- /jue Thejicpe Author efi Dtus , Euangeli- ca . VtMi Chrtfiiis eittt ,■ vcl Dcus in Chrifio, cr/erChrifium. Icacoiuitcflatur Scnptura « ica poilulac ipiias obic^i ra- UQi quod pocco fcorfim in vcraqaccom*

monflrabimus. TheobgiA lega'U Autho- rrwDobis defigaat Scripcora antc lapfum hifcc vcibis : freccpit lehouah Detit homi- Gem.t. tii dicendo, Exoniniarbore horti come^cndo comedes , at de arborc /cientii boni mali non cotnedc: ; addica comminatiooc vec-

bi lis , fi pracuaiicau tur homoj ac

pii . juc m ty^jo arboris vitx , ll qui- dcm lcgi obfcquerciur. Scdduo qua:- d^m lianc Icgiilaiioucm vt przccdGjKinCt ica quoquc ab homiac pixcogooiHlc- bucrunt ; Natura Dci faptcos , bona , iu- fta,^occas;&: iubcodi autoricas.qax crca- tionc oiiutir. PiA\ognit3 fuctunc hoinioi . &CX patcUcliouL . iliari- tM cum ipfo conuciGurij, &: ^ .lum illum cum im ommumcantist cuius inlbucti. i,. u .ijync os ex.yfibuiGei$.i.i$. meu &cArodecarnt me». Vtriuiqnc huius tci nociti.im fid^i ttibuit Apoftolus , & ptoptcrca patcfaaioni Dci. Iliiushis vct- bis : Accedentem ad Deum credidijfe ( fic Hebr ii. ctiifnle^o )oi>ortetefeDeum,(yremftner»- toremeffe iuquiipfum requirunt. Si ccma- ocraior, cigo fapicas„bonu$,iuftus, po- tcos, i.-no & prouidus rcrum humanarum curacor. Alcerius ifiis : j>er jUem intelligi- mus conftruBum fnifie mundu) Dci, -vt qtu cernimus non fint ex adfn nsfa- cia. litquamuisilludhoc pnraxvohomi- ois ftaiudclcgc moralicxpreflc&fpecia- tim Qoo dicatur , tamen quum dc f) mbo- lica & cctcmoniali ( qux cxpcrimcotum fuic obcdicntix lcgi morali ab homioc ptzftandx , & dcbiti adobedicndum Ic- pi motali rccoPnitio)idaffitmctur,ctiain dc morali cft fubintcHigcadum. Quod cla- tius probatui io lcgc morali perMofco poft laplumrcpccica,& l*pcciacim populo Ifi-ac- lis patcfadla,his vcrbis: Loquutiisefi Deus ^f^ .^ omnia verba ifia : ic : qui gens ita magns cui fint fiatiita (jy> ludicta iufia,ficnt Jalexifia . quamegodocoram vcl ...iuf DcditauccmcxpatefaAionc & iuflu Dci. licna :AbfeenditaIehoua Deinofiri funt,rt' Ui ' (Ira fnnt crfiiiorum nofir&rum vf- "*'^^'^^' 1] *lum,vtfaciamMs omniaverba/e-

githMiui:EtipudViu\a:6)uoddeDeocogM. Rom.u fcifotefi manifefiutn efi in ipfwDtut n. mani-

£ X fefium

D. lAC. ARMINII ORATIO,

Tim.f.U.

feJlMmftcit. Euincit idcm obic^i lacio. Quumcoim Deiu (m ^M/WvQiucrfi , & noD oacurah iQtccaa> fcd voluouiucxtcr naquc opcratione . quxcaotumdciuoo- pctiimparciturquancumvulc , &petmic- eic ipfum , vodc pcoducicur > aihtlum> accciTc cflillius pixflaociam looge cicc- derc ipfius *n Mc fi &proptcrca ctiamho- ininisicap Qua dr cauraioScri-

pca^dicicur , iMCtw h*httMre inacctjf»m, qu Janta cijiitatc crum acuri'Iimam cu- iufquc crcacuro. prtibincitactcm , vtob-

Rcligioncm pcrpcllcrct » no^tailioi fibi cumDe» JE^eri* congrcflus c(lc (imula- uir. Ccrca fuciunt h^c 6c cuidcntia rcfli- monia notioni&inanimis hoininumanci- cipatx , quod nulJa Rcligio mfi origiuc di- uina & c CQclofuDdamcDtumhabcnsrecipi mcrcrccur. Adco vcium atbutati func> quod ncmo Deum , auc de Deo quippiam nolfc qiicac,aifi^fr Denm. \ tdcamus d. ■ittEHMgeltcM. Hu\\xiDeHmiC

Chi AHthorcm fcctmus, Scripturaca- dcmfictubcDtc, jcobicdiractoDctanco id poltulautc iuflius , q-ianto ipfum iopro-

ic crcacuto. prtitrtngitactcm , cundatur& obrcucbtcfcaci Diflctrroadhi-

bico ccmpcrameoto coafpicicndu fc prae- i FundiorcCiptcDCixdiuinxabyiro cUrcco- '^[^•SS'$' bcac : quxcrtipfapjtcfaftio , citra quam ; ditum,&maioiibusmenshumaujtcncbris tentlrrfu duttur pofH$(fe hAbunculum Juum. ^ obUlla iguoiantia; Et Siripturjm quiJcm Ncqur ipfetancum.fed&wriM* &cogi- , huic noltrx fcnccntix praruiam hibcmus tatiortes tMnt?fHnt nohii •Ittorts , tjuaafSctli quam pluvimis locis. Paucos iccenfcbi- i/>famterra/nahitHfitneexfuj>er»nt.jtfiior;es mustptiusqui Deo&Patri, ludc quiC/jri- i.Ctr.i.j, D</,qMz vix DcidicuDCur , 5cprarictcim ifio huius doftiiux adf ribnnt paccfatf^io- lo. grtatio,initiumvis.Deia^l>tUata, Prouer.g. ' Dem.Lflj«f/wiir,inquic ApoltoIus,/ir;'/t'i ^uaDeuiCJtrevcluccibliomaicflratisfux ' tiam l eiinmyferto occHttam tUam , quam cxpitj oon nifi Dco reuclanrc iunoccfccrc Dem f>rAf nier.it ante fecnia in gloriam no- potucraac , &qualitcr fas cft cognoici. ftram.iijbuautemDtmiUamreuelauufer Qut d & antc /</«r vocabulo ab Apoftolo Spiritum Idcm Apoilfdusdictc : Euange- tfurpaco cft indicatum. Cogit.^tioacs vc- Ititm Juum &praconiMm leju Chrifti , quod ^"^- '^- fo Dci& voluntascius, tum qnam ano- ; temporibu* arernutacitumfint , manifejlum^^' l»isfieuvulr , tum quam de aobis faccre ' tffe faHumper Scripturtu Propheticof exim- Aatuit i quumiibcrx fiat dilpofitionis. feno aterni Dei Pcrrojrcdajn dc Chrifto ■^'^"^•JK- quam Tt«,'v»^ji'»j Dci dcccrair, & con- j confc/rioacm cdcnti , diJcicipfc : Caro^ filiarium nullum adhibuertc , imferHeJii- \ fanfuunon reHelarunt tili ,feJ tattrmeui

gabiles Jtnt Qr imfirjcrutabiles cft ncc clTe. Atquc hifcc r ' \tlu .Theotogia,

quxquum cic:.< , .. a Dco tcurlu-

tioncmnon cognofcaarur . i7/«m iliius Auihct emtiW- cvideotcr confi>. ttut. Adili- puljtin r •" nuloium Tniucifitjs. Qmd hhadar , quid ^^ianm Crctcnlium

RcgcsiuAitiimosantrumlouislubiic coc-

' re lcgc"- ' " scx in-

.jis , quas. . , lomul-

^.ibanc. quam quod fciTcoircceptura noa itioifiHiuiiiituscrcdctcuturacccptx i Ly- r-i<-"'l' -'' 'nm imitatui , quum , > cdct cooditurus» Delpim n\ ApeUmein < ommcauir,vtrcucr- (us lcgcs fuas eraculi Delphici aurorirarc rcddcict commr 11 Jacas. KumM Poin} i/iue.

qutrjlin calu. Chnilo idcrr rribuic loaa- ncs B Jiccns : Filtm quieft in Jinu ^oan.^.li.

Patru. ,v Deum tnarrauit Bt L hi i-

ftus fibihis vecbis : Kemonsuit Vatmnnt- Mtttth. ii. ijue Flium nijicui voiutrtt FiIim riuelart. E:alib: ' :ifefaut nrmen tknm homini- loan.iy. butqu mtht e mnndo , & cognoue-

runtv. . Vidramus patcfa-

dlionis iU i . ,jjQ_

nc Haii. i . . , > , i,.i.login E Hangelua proftic agcnshis vcrbis : K*- mo noHii Patrem niji Filiu« , <^ nemo nouit FitiHmniJi Pater. Iraquc ncmo '/»/rf/7iauc F//i«/» potcrt r^uclarc , in quorum tamca aotitta conftlbtEuangehum. Bapttft^eiar- drm neccllicjti^ allcKOc cil , quum inquit: Deumnemovi.iu vntjuam, Huius T^oe-

tipopuh Quiticium fciocioics aaimosad | logix cfl iUtt Jnpitntia , ^ha in myfterio ^

9V<nI-

DE AVCT. ET FIN. THEOLOG.

57

/.Ctfr. 1.5. dicitur Apoflolo , quAtn ntmofrtn-

tifHTt» hnim feciili cognouit , imii/juAnme- ^ue oculm vidit , ntqut AUru Mudiuit . netjut in mentim hominu vtnit. noD itKcilccfiui cognita}& vclut cum piimis notionibus iu crcacioDC imprcdis iQclita : non diCcutlU aoe ratiocioacioDc 3C quidra. y«<//#rmom^iM quos dectt Spiritm fAnStiJ teHumiata. Ad Mfh.yiQ. JiaDC Tl<rnIogiam pciuocc faf>ientia iila Dei m ■■ a, tjunm ncceffeejt [>rincifib:u

fji>f#tejiat. rlii innoteftere fnr EceU'

J!ami(cc\ii, 1. ctum Angclisfuturainco- gnita. Quio?(]uod ipfz Dei proruoHitJccs. auM nemo nouit nifi Sfiritut ^ui efl in Dto, hic doifliiuacrplicanrur : imoipfa fipicn- tix Dci Ungitndo, latitudo .frofunditti' «////«m/o» vr ApoflioUis alibi inqQir,admira- bundus & vix inaenicns quibas vctbis plc- nitudincmiiluisThcoIugiarcDuncicc ? la hac proponitur cogaofccda charitns Chri- tfh.^.li. ftifOmni eognitionejuftrton paxDeiomnem txfuptrans inttUeclum. Ex qmbus clarct cuidcotiinmc , Obicdum Thcologiac £uaogclicx2'Dco& Chti(lorcuctandc> buiflfe I aut pcrpctuisobfcnum tcncbris la- ceici hocclt, Thcologiam Euangclicam ad ooflram cognitioDcm oou vcnirc, & ptoptcica ( quod bic neci:num ) nuUam prorfus hjrc. Si cui volupc cft f & ics faoc

auc crroris anfam arripiat > cx lus qu x ita diiimus,acnf'oIus Deus& Patcr, lcclufo Filio, author Hc dotflrioa; lcgalisj idcm vc« ih PatcrpcrFilium EuaDgcucat:noDnulIa addcoda cruor, qua: lulucndj: lAidifHcul- tati , ic QCgotio , quodagimus , potidex- plicando porciuoc fcruirc. Ccnum eft> quemadmodum Dcus pcrfcrmoncruum» qut Filius cius cdt & opicicum omoia ctca- uit , & homiocm pcr imagincm fi^ i ica quoqoc nuUam abillo cumhomiQcH>m- muQicattoQcm obiii,Qi(i Fiiit & Spititus faoifliiotctucntu. Qui ponit?quumopeia diuinicatis ad cicraunc indiuua» & idcoi ordo ncopcrationisadcxtrai quicdotdu pioccflioaisadmcia. lcaqueFiuum.Tifci- moQcro Patris, & SDitituinfaadum,qui prophctiz Spii icus clt , ab illius cfficicutia icuelacionis nullo modo cxcludimus. Scd alia tacio cH m patcfa^iooc Huangclii» noa quidem tcflificancium refpedu per-> (oDatum, (ed modi, quo i(lx TcaiunrcoQ- (idcrandar. Patct cnim , Filius, & Spintus faodus babcncincerfcnoQrcfpe^tumtaa- rumaatutalcm,fcd&alium quiavoluo* tace ducic oiiginem , omaioo tamco con* UcoicQtcm naturali, quz ioccrillos cd, tc- laciooi. EA proceilio ia pctfoais ioccraa, cfl cxtcriu > qux midionis nominc m Scti-

fticiecur jcouclcatius ida, &pcr(iDgulas pturis2ca Pactibusadpcliatni Cuiuspo- parrcs dtfliodlius iorucri ,cooiiciaciIlco- Acrioris racio io hac reuclatiooc potidl- culos mcocis fux in illas naturx diainx mum cfl habem^a. Paccr caim paccKicic proprietatcs, quas propiio fuo modo vc- j fiuaogdlvm pciFiliumfuuro.&Spititumi nitas enariat hxc Theologia:ioiIlasDci . fcd pctFiliuro, quami(rus(A,vtMediaco- a(flioQest quasinluccmpioclacithxcdo- j rispanesiotcrDcuat&bomiBcspcccaco- ftrioaiioiiram Dci vohiBtatcm,quam ipfc ' rcsperagerctiqua acv>' '/^«•^'■''/«'''«iqua Euangelio fuo pacefccic . &: diAtndlius nc- 1 Deiuincarnemanifefiatiui imoquamor- ccnitatem diuiox patefadionis intclligcc. Tuus c(l, &: ad vica refufcicacus ; fiuc id rc- Si quis compcndio vti volct , Chriflam ] ipla adum fit, fiuc in decrcto *: co- modo coDtcfnplctut : ^ qnumadmirani- | tia Dci : petSpiricum, quaillc 1. ..uus icmillamfcrmonis&caroisvnioaem, of- Chri(ii,qucm ChtiAus a Patic pan!on« ficiiquc tmpofiuoocm & exccutioncm di- fua & moitc iropctrauiti quem rejujcitaru4

ligcntcriliruitus fueric.fiinnlqucquod to- cura hoc voluntarix ritocconoiv.ix , & !i- benimx difpenGicioois Deit confidcraue- ric : non potcric quia palam piofitcatut, ii^arum tautarum rerum notittam dcd nifi pcrDci 8c Chrith rcuclationem habcri po- IQiirc. Scd nc quis (laiAcrioitt fulpicioais

amortuii. & coUoeatus mddtxteram Patrts, ab codc-mcA adcptus. Inccliigtiis opit\or« diAiodtoacm quahic vtcadumexiflimo; dabo opcram vtcandem mccun tis, apciti/Tir' ' v,r" ,r.- r locis ih ~v . . .lu-

tionts I 0/n«r* , ioquicjt/4///,.i|,

C bxi(lui,rriM/f/« mthifunt k Viurt, & ntma £ j n«ui$

iMir. 17.

i,P</r.j.

II.

)8 D. lAC. ARMI

fio«/V TiliuTH nifi PAteri ^ntmonoutt PA' trtm nifiTtli$tt. Tr^dicaith rtMcduTori.a Paciccui fUcuit vt inte omnispUHttudo in- hAhtAret.

li od cm fc nfu 1 at eli igc D du nrt q u odC lui- ftus dicitiapud loanncir : verbA tr«di-

difii miht.tratii ' :

vere norunt tnc : . lunt

ittt»ttmiJfufneffe.Vndcippiict,V.\tremi\- Utradidin iaroii-Quat\- & jliolo'

co dicit : ii ; 11 rr.ijit Detu ' ' -■ !hu{o quttur HuicaJlhpalacutBapi. . .n!:: Lexptr Moftn d*tA eji , gratia fy> veruiu fer leju/ni" 'j.Ai illcquaMofi oppofitus accuL 1. . . .V V. ^> iidcmoaDti pccc.1 torcs ,con- lidcratur vt Mcdiatoi mtcr Dcum & pcc- catores. EodcmtenduDtquz ('cquuDtui : Deum nemovidit vnqumm.Ftliui qut in finu P/i/rM#/2,(idcliadmiilusquaMcdiacor,ad intimam rcccccorum Pauis iDtuitioDcm} inMrrsuitnobti.Paterenim diligit Filiumt^ froptertM omnia ilii dtdit in ;7;iinM>ct iam do ^riDam Euangclii quamcdctcxpofuurus alii nuodaco Pattis. Et in omai»quam pct Cbtiltuhabcmus rcuclacionc , valct quod cAinitio Apocalypfcoslobannis : ApocA- fyffis Itfit Chrifii.quam dtdit illi Dtm vt in- tUeArttftruitJmt. Pet Filium icaqucluam Dcus manitcllauit Euangclicam Thcolo-

fiam , quatCDUS illc a Patrc cmillus cll , vt lcdiatocis munere apud homincs Dci oomine fungcrccur. Dc lipiritu faodo tc- ilatur cadcm Scciptara ,quod vi^piritus Chiifli Mediatoris , & Hcclcn.r lux capi- cis< Euaogchum patcfeceiic. Chriftm(\a- quit Pcrrus ) per Spiritum fpiritibm , quiin cmrctrt trmnt ,profe{\us pr*.dicauit. & quid prxdicauit ? Rc(ipifccatiaro. Itaque per Spiricum fuum canquam Mediatoris : Spi- [itus cnim Dci folo hoc rcfpc(fbu adtcfi- pifccoiiamadhorcatur. Clauusapudcun- dem ApoAolum : Dt qua fmlutt inquifiut- ' runt Prephtti , qui vtnturmm in nesgrAtimm pri.dixerunt,Jcruttmtes in quem tempont mr- titulum prAnHtuiitf iUe , qut inijfii, Spirittts Chtifti,ttjlificmrttur qHt. md Chriftum ,pmf- ficKes , glori*m poft iliai coKjtquururmm. EtSpititusquiijcni Chiilliqua Mcducor, aapuc LcQhCuc t quod ipfumobic^umc-

Nll ORATIO,

niocit tcdimooii ab ip(b prarBUaciarf)

Qitod fcquitur pautu podomncmcxclu-

dit dubitatioacm } c^uam EuAngclium ipfts

prtdtemtum dunut ptr emtjfum t cxlti Spiri' >

tunijmncium. Emitius coim illc cH a Chii-

l\o mddextermm Patriteleumto, vced A^tor.

i. qui locus ctiamhoifiim adtcx propo-

lliOi & propictca dignus cuius hic lutla

habcaiur ratio. Ita cnim habet. Itmque

dexttrm Dei eleuatttt , oiffuni Spiri-

tum jmnHiim Adeptus, cjj.i.i;; fj. cqnod vtde-

tif^oMditis} ncmpc. 5'piiitum per qucm

prophctabant . 6c diurifis Hnguis loque-

baatur ApodoU. Sutficcrcoc quidcm ifla>

(cd non potTum vt locura o^- biUnimum

pr.T:crcam , ab ipfo ChcilVofoljadis di(ci-

pulotum I pioptct abicuin ipHus dolco-

cium . aoimiscnuuti.Ti t/t mhiero [ia Mmtt.i 6. y.

<^xmii\c]conJ'oUtor,Jeu . . . iuocmtm.C^ni if,

miht vicaium piz flatiicopciain ( (iccDttn

T cnwWianai) nonvenittmdvoii Jinautfm

proftclu4 futro,mitlAm turn md vos: Et quum

venerit mrgutt mHtidum.^c. llleme glortfi-

cmbit , quiademromccipietquodrtnMaciabit

vobit Mittct cigoillum Chtirius, vtMc-

dutot : Accipictdcco.quod ChiiftiMc-

diatoiisclliglorihcabitChiidum.quaMc-

dutorcd, & caput Ecclc(ixaDco con(lt-

tucus, illagloiia, quam Chiidus ncccdc

habet pctcrc a Pattc fcqucoticapitc. Rc-

fricac mibi i(tc locus altciiusmcmoriam,

qui ipfi mciicopacallclusdici ^otcd-.Spiri-

tut JanHui (inquic \oioc\c%] ncndum crmt, ^^^•7'}9'

quim lefmnondum ermt glorificaim. Notnin

illudooadcpcilbna Spiritus.icd donisia-

tclligcndum , &i. pixfcitim prophctix.

Chiillus autcm gloiiBcatu^cU qua Mc-

diatoc : atquaglonficatus mttucSpiiicum

fao£tum : Spiritusiuqucfjnif^uscmidusa

Chrifto , vt Mcdiatorc. Et ptoptctca Spi-

ritus Chriili Mcdiatotis Aucbor cA pro-

phccix Euangclicx. At fuic Spicitus

(audus cciam aatc Chiilli glorincatio-

ncm roifTus ad patcfad^ioacm Euange-

lit.lia fau^ cfl: , &: (ic poAulauit Ecclc(ix

ncrcllicas. Vetum fit Chriftm esl heri & «'* i3-«-

hodi , idem(^inJrcuim:i\\c<^\io(^\icmm-

Hmtw mb initio mundt , & propccica ctiam ^f^.if.T.

uunxctuTciutus* & ^louficaius i fcd io dc-

ClCttf

DE AVCT. ET

ftto 8c prjcfcicmia Dci. Verum, vti con- fbicc t Dcum nunquam Spiritum fuum Ciniaum ad EccUliim mififlc, nifi inccr- Bcnicntc McJiatorc Chiifto, & illius rc- fpc^ujdiftulitcxubcrantcm iftamropio- ulljmomm donorum cfFufioncm , vfquc dumChriftusincQcIum cleuatus.iodcca- dcm tantaabundantia dcmittcici:claro& euidrntiatgumcnru r '1 h .ns.abco.km iam olim dcftiDallt Jianfmataio EcclcfJam,a cjuo.tupta p«t i^>lius adfcn- fam vndofilliina aquatum (uper coclc- ftiura nubc, tantas nubcs giatiarum dc- fiuctcc, 8c rotura EccUlij: corpuspctua- dercr.

Coxiucnicntiflimc auccm , & iuftilTima caufa Huangclux Thco!og:x rcucla- tioChtifto, I i > '.cdiatorcft, 6c Spuitui fant^o , qu. .coiis Chnfti Vicarius

cft , & Aduocacus,aduibuitut : tum quia Chriftus, vtMcdiatoi,hmcdo(ftiiuxlub- Acrnicur, tum quia Mcdiationis munctc pcragcndariftaradhoncs, pcifercftda. paf iioncs , iiMj ctianJa Lona fucruat, qu.T bonam parrcm irpLnt reium Euangcho Chii(h cnunfanda.um. Non rainimer- go ,Ccorc(pc^l<i cft Euangchi rtuniftfta- toi Chnftus , quoUliusclt ouicd^um iptc, k fiuangclicaium gtatiarum impctiacor. Doniinus,& communicator. Qjumquc SpirituiChrifti Mediat«itts. & ia( i:isno- ftri , lii vmculum vnionis ooiiix cum Chiifto , tx qua pnrro coinraunioncm Chrifti 8t omuium i,Mius bonorumobti- Deinusi xquum eft, vt&ipfchoc, quem ^ivimus. rcfpc^u. Kuangclicum iiiftm- mentuin ti4ci , pcr quam Clitiftus in- Jiibicatin cordibus aoftris,mcntibutpa tcficiJtjA: ccrdibus obfignct. confidctatio &caulam noi)iscx!i.. , . ficri poflit , vc Dcus tanta lcnitatc . ticniia , longanimicJtc fuftincac , > dum fiuangciio obtcmpercoc quibus ... ■aniiaiur ; & immcnrurti piXttuc igoo- -raotix & infirmitari noftrxroljtium Vi detis, vt opinor, auditores , lingularcrri iftum intuitum,noii cxiguum dignitacis graduro, aiidcrc Theologix noftr* Euan- gdicz , ptxtct iftatn, quam a commuQi

FIN. THEOLOG. 19

Auchotis roQndcraiione obcinui^ St porto conHdcrarc libcacqua fua (apicn- tia,bouitatc,&: potcntia vfus Dcus,Thco- logiam inftituetic & icuelaucricnoQpa- rum accedec propofito noftro rnomcnci. Omniaquidcm rcicnciaiumgcaeraezDei (apicntia origiocm habcnt , eiufque bo- nicate, & poccncia horainibus lunt com* municata, fcd , fi Iiccat(vtlicet)gradu$fta- tu re in cxtctno dininaiumpiopiiccatum ci , diccmus omncs alias , prxter

han. tioiaara ,cx (apicntii Dei infcriore exottas clTc , & mioorc booitacc & po« Cencia rcuel^cas. Ex obicdli ptxftantia banc rem xftiouic fas cft. Vt raaioi Cx- picntia cft, qua Dcus fc,* quam quaalia nouit : ita maioradhibitafapicnciaabipfo in fui- ijifius , quam aliatum ictuin , ptce- faclionc : ficquoqucbonicasamplioreft, qua fcfuramura bonum homini dat agno* (ccndum. quam , qua aliarum rcrum co- I gnittoncm impaaicur. Maior cttam po* i tcntia,qua ad fuperoacuralia cogtiofccO'- ' dum cuchitur oaturajquam qua ad homo- ' gcocafibi Sc cognarapciuidcndumdcdu- cirur. QuAinquam igitur omnes fcicn- tix Dco giuriaii polVunt authoie , tamca & hic oou cxiguo inteniallo fupciaDtur a Thcologia. Vcium, vchxc coafidcia- tio Thcologix diguicatcra in vniucifura mrlcum cuchit lupra omnes alias fcien- ti.is, licquoquc EuangchcaralcgahmuU ; lum .1 c dcjTiouftrat; quain rc Ix- I ceat ni L . . , r.iiilpcr , bona vclha venia, j comniorari. S.i('icQtia. booicas, & po* I tcntij , quj Dcus homint-m cx anima ra- i tioii !; & coiputc conltinicm coudtdiu .•ginemjnnm tim^ai c!l i & hxccft .ijuea Thcolop,ia: lc^gslis. .^- . i . bonttas, &*potcDtia. qua- . . ' r,; fii lm ttl; Deu4 in eMrne mMnfeJlatiu *• 1-

oi 1 V : iXvn;...,taThcolo-

I gix huangcltrx. Sapienria.& tonitas,qua icuclatail' Ifaluccmope- ranii," I cuclatj cft

tenfin J.exccdit. In-

g. 'Qit-i$,quarM- JtuiH i^.ida.i^i: c.i ^ a.ii.ijLia>dcmftilicario

lcgi»

Hrir. r.

4* D. lAC. ARMINII ORATIO,

lcgis pctfecVr obcdicnrtxadrcHpracx dc- nc; (^uopcior.coboniuteampliorcrcror- bico : (cd cxfupcut Iongi/Tirac« qua itijltti» mandusiquo impoccncior.co potcatia foc' Dei ex fide nunitclbtacd , & (luutumvc tiorc Ibbilicodus. Er bcnc nabcCi quod iuftificcturhoino Don opcranSjfcd //»/■/>«. i nalla canta cffc poflit aberrario oollra, ac credens iv eum qui iufiififat tmptum fe- ! quin Dcus lo viam nos rcuocarc qucar. cuadumMHitiiugloriofxllimx^rAtidtp/iuf. | nullus tam ptofuudus lapfus. cz(^uonos

Sapicnria & bonicas i qux mudum vnionis 10 tulti

cumDcoAacuit

cialfcaii ,

arllita

cx cooformiute imaginis Dci , .id quam

ctigcic fic actollcrc non valcac ; nullua^ cantum malum nodrum, cui bonum ipfiut' non facilc dominccur, modo omnc illud

condicuscdhomo.cximiacdifcd quz mi- , impcnderc vcltr . & vult, mod6 nosigno rabiii lui^itix Sc inifcricordix ccmpcra- ranciam &: iiifirmitaccm no<lramilliuslo- rocnto cxcogicato &: confc^o . modum miac&potcoriacoitigipatiamarj&ma- vAionisflatuicin Chci(lo(f«//mi(;0#/lfn- | litiam noftram boairarc illius fuperan. eonjpirtti Dei,^ exfrejfa effi^iet hjpoJlMfeoj Vidimus Authorcm Thcologiar lcgali»

Dcum; & Euangclicx.Dcum & Chnftura

FtUTii)ic iD luiiki Act\ii.perfidemiafAng$4i- luipfim (ciio folidequc triuraphar. Dcni- quc(apicntia>bonicas. & potcntia qtixcx

ciut : & fimut , fccuodum quos icfpr^us Dci &: Chiifli, & quasnacutxdiuinxpro-

dcnfinimis igmruntit. teuebru admirtthile j pricraccs vrnultjuc reuclacio (ic pcrada

lumen Eu.mgclit cduxic i cx pcccacotum iofinica multicudine lujlitutm fictUorum sddttxiti cx morcc & batachro infcrnit/i- tam (^immortalitatem produxit; cxccdic in immcofum illam qua lumcn addicumlu- mioi. lufttciacompcnfaca iudaremuncra- cioQei& vica animalisfccuodum Dcum, cx prxfcripco Icgis,inllicucaiin Ipititualcm Sc xccroam coofumca cll& coafummaca.

Huius rci pcoicior coticcmplacio peoc impellic mc , vc audaciocc quadam vfus coi fidcotia , illam fapicnciam, bonitaccro, &c potcotiam Dci,qux Thcologia lcgali ell explicata , naturalcm adpcllcm , Sc int- tium quoddam cgrcfTus Dei ad imagincm (iiam , qui homo efi , & commuoicattoois cum tlla : alteram ifbm,qux Euangclio eft. parcfada , fupcrDacuralcmdiccicoon ve- rcar,&cxtrcmam omaisrcuelatiooisclau- rulam,& complcmcorum : Vtpotc lo cuius maoifeftatiooc Dcus fcipfum fupctafTe vi- deatur , & omnc fuum bonum cxplicuifTt. MiraDci bcnigaitas,& ilupcoda dignatioj quod homincm ob pcccau iodigaum, cum quo vllam fuam porrd commuoica- tioncm inflituat, ad pcnitiflimam iftam. & gtacioDe mifcricordix plcoiirimam adini- lcrit Dcus. Scd hoc rcquinuit ifb iofaufla lc mifcrahomtoiscooditio i qui .quofiiit iadigaior , taoto cciam fuit indigcntiori qiiecxcior>coiuaioiecoIJuAraoduslumi-

Dc mod» vcrbulopctftringamas. Tnplex vidctur cfTc mMius patcfadionis diuiox. fccuiidum tria capacitatis noflrx ioflrU" mcoca i Setiftu efetemfii, internamphafitM* fiam , ^ tnieUeclum ftii mentem. Rcuclac Dcus le & voluotatcm (uam aliqaaodo pec imagiQcm, vifuicxtrroo, aut vocalemlo- cutioocm,aud)tuiobicClam:AIiquadoper eafdem imagiaatiooi inftouatfc : Altquaa- do ipfammcotcm toci&bilitcralioquitur, qux infpitatio dicitar. Omnium cxcmpU (uppcditat oobis Scnpcuta luculcntifTimc: Scd illorum recenfluni noo cli mihi hoc quidcm tcmporc iQhxrcadum i oe con- ucntui huic ornatinimo fuT\ moleflior.

Dc.^'"^-'''''^'^'^^^' poiroinfpi- ciamus:qui quaoto cflprxflaniior & diut- Dior,taato quoquc tcs illa iudicacur cx* ccllcnrior, cuiuscflfinis. Qiiarc & hocti- tulo longc fupraaliasomocsfcicntiashxc ooflrafiilget, & emioec» vrpotequxfola ad vitam Ipnitualcm & fipctnaturalcm pcrtiacns,/^»^/» habcrhuius vua: tcrminos exccdcntem i cum cxteix omocs vitam hancaoimalemfpc^cnt , & fincsfibi pio- pofitoshabeanr.huius rctrcnx vitx ccotro ipatioque conclulos : adco i vtJc hac verd dict polfit quod ilic dc fuofapicotc,

lUa fapit Jola,volitant alit 'Jtlut vmhrs. Volitanr. inquam, oifi ad haoc voamrcfe- raatur A ia lAa pcdcmfigant,& cooquic-

fcaor*

m

DE AVCT. ET riN. THEOLOG.

41

icaot. E(l autem finu Theologix idem i!le ^uxobieSHm c(lt3c Anthtr ciurdcra. £t (ic poAulac ipfa terum hatum analugia & conacnicncia. Qnum caim Authorlttpii- mum& furnmumeas.ncccfTc cil> vc ipfe quoquc fit prinnum & lummum bonuni. Itjqucomnium finiscxircmuf.Quumquc ip^e Cummum £ds & bDnuni > lc lubiiciac & (ubftcrnat caoquam obicdumalicui po- tcn(t.c (cu faculcaci lationatis crcaturar» vc illa acltouc ru.\cifcaiplunivctlaur& oc- cupcturi& vcluccum ipfo vciaturiHctt nc- quic.vt creatura munctc luo circa illud ob> icclum fun«fla, ptxccruolcciplum, ic vlte- iius ccndat.maioris boni conquirccdi gra-

altud e(l k cerminis ipfis. Deus enim (e- ipfum pcr fcipsu, citra imaginis aut (pccici tntcrucnrum , vnirinrcllcdtui & voluntati crcatura: fux , quod poUrcmx & luprcmx vniooispoUulatratio: vtpotein quafum- mum bonum confidic crcatuta; raciooa- lis.qux tioo potclt niii infumma vniooe fui cum Deo acquiefcerc. Hac autcm vnionc inrellcdus ipfura Dcuin , totum- quc ipHus bouum^&inxflimabilcmpul- chiitadincm, vclut facie md faciemihiiC' ^'"'•n- (ima vilionc intaccur. Et quiaiicti ocquic quin rantum bonum j clatiiiima cognitum vilione, pioptcr fc amctur j hioc quoquc voluocas tanro tdipfum complcclicuc a-

cia i idcoquc in eo fidat fc occcire c(l , noa morc . quanta illius io mence cft ooiicia. cancumvtintcimino,qucmpfoptcrobic- . Scd duplcx hic cxfurgic difficultas , qua: Ai iafiaitatcm & ptopriam fuam impo- ' colieoda prinuim cfl , vt pollcatuu/Fcnfo tcntiam ttan(gredi non qucar > fcd taa- i pcdciamaliquamdiucalcatumtramitem, quam in fine & booo fuo, vltra quod, quia decurrercliccac. Vna cA,qui (iac vt huma- (jmmumcd.dcfidctarcncqucvclitquid- < oi intclledlus acies cantt lumiais obiedtu quam ocquc polTic i modo hoc iplum, : noo hcbcfcat & obtcacbrctur : alccia, quancumcapacitasfcrtcrcaturz,ij)(i vnia- | quomodo idcm inccllcclus , quamquam E(l itaquc Thcologix ooftix Hois I ooa hcbcfcatur,caoca tamcn mcofura tl- <rnrolicusa Dcoipfoadtibusinilla lud obicdum capere pofTic. lllius cau(a

tur

Dci;< pta

inccocusabhomiueioadtuum ipfocum ptxdatiooe, dandus aDeo, pod- quam bomo muncrc fuo pi^ & rcligiosc ciit dcfun<^us. At quia fuminumbonum ooo in ptomtflione eius, ooniQdcfidcrio obtincudi ,fcd in adeptiooc politum cfl; commodiirimc (inis Thcologix adpcllari potcfl, vnioDei cumhomiMe. Vnioauccm noo clFcatiahs, quaft dux eiTemiX) Dci oi- mirum & \' ' , compingaotur in v- nam , Auc 1 ^ . homoin Dcumabfor- bcati:riquofU;T» illud ipfa rcium voicarum» hoc voionis natura rcpudiat:non&nna- lis,ac ft Dcus pcr vnioocm idam fbrma (icbct hominis , vt anima corpotis ip(i vni tA , viaificaos, moueos,agcosiUudptoar- btcratu . quanquam vitx xtcrnx munus homini prxitccipfuminhabitans : Scdefl vnio obicdiua, qui Dcusfehomini ,in- tciucntu przdaotiflimarumipliusfaculta- curo &adiioaum, quas tocas& in folidum occupac & implcc , ita coouiocit , vt Deiis omniAinemniliHtcSc dicatur. EAquc im- mcUiata iila sxyxo» cxpcrs Tinculif quod

eA,quod lumca lilud ooo in fuxnaturx iofinitacc , fcd coocempccaium obiiciatur iotclledui. Cui conccmpcratum : Intcl- lc<ftui-oe? fanc inicUcdui j vcrum non iuxu capacitacem , quam habcbai ancc vnioncm i fccus tahtum capere non pof- fct , quantum illi fufficiat impkndo Sc bcando : fcd fccuodum mcofuiamdilaca- tioois & ampliationis.cui tolcraodx aptus oatus cii incellcclus, li pcrgraciofum tc gloriofum , contcmpcratiadillani dilaca- tioncm luminis , fulgorcm colludrctur. & irradictur. Qupd nfiac . nequcmcutis acies oljtcnebrabitur , & tanta capict mca- fura obicftum illud , ^uanu bcandoho- minifufficiatpIcoilTimc. EthxcdtfficuU tatis eft folurio vtriufquc. Scquctur autcm {Otcllc<flus dilacacioocm ampliatio voluo- cacis , vcl cx obie^i propcii & adxquact obicAu ad eandcm aormam concempe- raro, vcl { quod malojcx oariua iotcllc^as & voluncatis conucoicatia , & logcoica vcrtque aoalogia; fccQodam quam ioccl- lc(ftus fc pcomouct ad vokodum cadcm

f pro-

4^

D. lAC. ARMINII OR.ATIO,

proportloBtfi qua intcJIigit tc cognofcit. At(]uc in hoc mcotis Sc ▼oluntati&Dcutn f rxfcatcni Tidcntis, amintis, & proptcrca codcm frucntisaftufilushomiois , & pci- fcda bcatitudo confiftit ; accedcntc ipfius corporis noftri ad gloriofum illjm animx ftatum conformationc : ({\ix vtrum fiat pcr immcdiaiam Dei in corporc ad.o- ncni) ao pcr mcdiatam ab animaincor- pa$ rcfultantcro , ncijuc huius loci cft la- ijuircre , nctjuchuictcmporincccirarium inucnire. Hinc ctiam fumma & infinit.i . Dci cxiftii ^celucciglo. tapetans oir.ocm glonam , quamaiu:» uii.aibushuc vfquc adiDinifttatisiunttionibusdccIara uit- Si cnim illa adio Tcrc magna cft & glor X bona eft ; & foUim bonum

mi'- .. ..cr pterium, inxtaclcgaosdi- ihiin ; ft-.yet : tum lanc optima Dci adlio,maximaac gloriofilHma : Optimi mutcm q'.!a fc immcdiate vnit crc-tuix, ii. tanta incDluia vidcndum , amanduin, frucndum prarbct.qnanta conucnitcica- turxad '

ht.ur . . ' ' f

ni.i. ^;V: .icT;i fioiscftvnio Dci

cum hominc , ad huius falutcm , & iHias gloriam; & glonam,qiiainillcfuadcc!a- lac adionc , nun quam ipli iribuit homo Tnitusilii : quamquam ficrinequcat» quin horao cxtanti boni vifio d laudcsDco ri n- dtv. . .it:-

tur. .

Scd qax hac vfqucdcfiocTl

ditinvis , ad modi: - ' ' '

piOUt } .k pii':. n'

nnis cft Dcus

nls '

tio

ico

X

. tn

Chriftum cxdudcre vidcatutabhactloo- fideratione. Dicitcoimifthic Apoftolus: C PAtri frtt:{i:urutn,

li.. ■. j i : : ^ ' ncieniiitm , vt Dct^ffit omniM tn cinr.ibtu. Bx hocluco tria oL ii- ciaatur impcdimcnta, quac commoda cX'v pMcntionc iuntrcmoucoa. Si cnitn rep-.fm trtulet Dr. Patri, oon ainplius ipli. ic- irnabit; endiu ertt Pntri ,no\Mm-

I is lua: Bcclcfia: : Si

i;..^ > .. i in omnihns , tum in ipiius vnionc , vilmnc , & frutrioric , i. I'-'; aoftta noti i. i. Rcip

finguU. Rcgu'; tur. Mfdiatorn nrm.&gloriam : actur; quia. nulla tu:

tjs , null •. : m.iii. . .. ..i ... , j. .., ii.x

actibus : cr pado 111

X'.

is

a

ris conqniliti. & a ratie coluta. Idcr.i f.ibie- dioois vott Jtur , qnar i; liud . quain fupcrcnjiucn;'' quam a Patrc acccperar . &

, cxvo' .,..i..,..vrat , qnjm nuju . .

lua:, vt TidcDimos. Eo jcrutenduphra- (is ifta, qua Dcus otriHitiin onit.iluis futurm du:tur. Tollit coim oiniKm omniura crcaturjrum mtcrmcdiam & vicariam ad- n.ii ncm^quaDcusvtifolctadbc-

ndl.... .:;4 V. !•■:'- : ' ''.;3t

Dcum turr o- t!um, imofaplumluiscorrmunicaturum. Xiiiil itaqoc huiusloci fto adiniitur , (^uod ni' v.iiuimu< lccundQm '

Ci

lain

,n ,c

Chii-

'.'fim ,.od :mus. ;rbis:

ICK

V cii.

oscap.if quihancno- Usiiapouiir.^iCcUicatci. quod

'•'j'i€iemMi.

o-

;.jm

. . onum Ecclclixii; brifti, 5: manfiopromiuitur, liut vii« ccrn iois , fcd iij.

oft hanc vitam - jDtc Apoftolo: Cufiijdtjf>f'4t.(^elfecumCbri/}i) : EtCKu- F^-r. itoif{Q :Voh'vix>tte^eJnm'jint4^ill$me-' Usn.

iMM. lO.

f.IO». 1,1

tumqthcredi.i gclii fui hunc ni3 nofirA jit cu i

DE AVCT. ET FlM. THEOLOG.

4? icul-

t

Hociampio-

A : I

.i'

c

anrcr. ' '

imotu

rQmmaKii:

/«40.24.^1. diccatcn

bi

i t , ceu L)e vino-

■';-m /re

tneo , (jr e^o diitgMm tllnm , eonjficuum ei

Jean.i^.

e.-.

api! \ Paircin

^/>9i. tl.

li) liocrcculotaptut» ? 1 ;'(luin ,pro fidclibus ntcm : Velwi Fatir, 'cum q:<oi dtdijli tmdtdt- > mundt

fnudamenta. Viiio|icm cig6 giotiz fuXt cau<]uam illis iJutarem * promittu illis Cbuibt5>&^ Pjticprccatui. Confirmat idcmloanncsiiJCCDS : Tunt. ilum videbi- r ' cdc

& l'3rm - iicm.Scd quid <.laxiui ex-

. (juod Chdftai LuctrnM

CHHIi

'eJtit.Md

>'iamquam

Cli .

D

KC/

pecj {ijiima-

^/cc. 19. J0rf. 9 .

c. . . , loco conlUL..

OtV-^micli^ic^s acccxnj rxonw^t caent ts;^^r.\

T . _ i . , i.j. ..nur , fjf . .. . ..... .

lu agoi ctiam IzuitioDe iKanratcmconil- ficre. Vuinjqucautcm voLcmilli inApo-

rA -r i-., ;t...,, . •,"<;.

< .

n, qtiiitneimuRt K!ij:tt agm, (y vxoreiui paraHt: fr-.Si paulopi.'^ ' " ' jut sdcacnMr> nu^ttnt um ^iiruvta: . ^xcftitdcglo-

4-

ilC

: c.

qidrautm de Chrifio (jf EceUft*. fii u crgo ;'jiaIiscopula,aua: C' vnct - . ucclcfia. Huiasnjcpci-.^ .i.uifpoa- (alia > mcdiaQti!'»n<; Chrifti jar.tnj/mphk» rrophccis, Apo corum lucceirori-

hus,<^Mm Scjeq ;iituian<floitumfc- (^uctur confu.-i. . quando Chtidus (ponfamruamtnchalaraum fuuminciodu- cct- Ex iflataii 1 boBorun) nio-

do,l(. J icipGi nitumcrillic CommuDi< :niJoircflio (itulo glotioiioic ilk^uucut cuQiugato; Ncquc lo bonorum modo, fcd Sc nomiois vcuitpartKipatiooem Erelefia: r.rercDinn f , aoininaa-

I,

iatm,tcuij

tl!

c

&raluscu

t.'^

TJtC

adPfat.^s. rajunt Cantic-f. eentu- 1 inea,

ceAta

ilcr :a& .us •tia cas>qua itutismifci-

^natio

Sed

44 D. lAC. ARMI

noa parnm etiatn addidic haius uol^rx cum Chiido voioois modus^ipfi vniooii quam rum Dco& Pattc famus habituri; ^uod patcbit conruicraDti.quis^uancuf- que intcr fatrcm & Chndum ficmucux ncxus vnionis.

Vifiontm (i iQcucamur , duo quoque in illanobisoccurtcnt inligoui buic Thco- logixpcculiaiia. Imptimisipla Dcigloiia TcTut conglobata , & in voum corpus coo- Elomcraca dabitur coofpicicnda in Chci- Itoiquxalioquin pcrfpatiofiinmaimmcn fi cali palatia fuiircc dtfpccfaiuoo fccus ac- qur lux priino dic crcata , & pcr totum hc- mifpbxrium xqualitcr fparfj > quarco dtc coilcda, coofl]paca)& in voum corpus fo- brc cfl collata , oculifquc illuAi illV^c ob- ^>0Mi.Xj. irfta. Quorcfpc(fludiciturio Ar H.i^vpf^; quod carlcflis Hicru(alcm»f gtAtnique lunA,ftdquodgU'r:r >y.r

tUHftraturr " ' - .. j:,:.irus.

ccu iucui .i. ioimmcn'

fum fc diiHiadcncis vchiculum.

Deiodc in ipfb Dco non modo nacurx cius cxcctlcutiirimas cuccmpiabimur pio- ptietaccs >rcd ctiam, quod omocs illx mo- do cmiocncinimo adhibitx & vfurpatx fucrunc bono ifli nobis procurando, quod iamfpe>tum rcipfa per voioncm & «ifto- ocm idam poiridebimas. Loogc itaquc huius vifionis prxflantia cxccdic illam , qux pcr lcgcmcirtitiircc. Atquchioccc- iam vbcrior & dulcior cxiftic fruicio. \*c coimlux in roleclarior>quam in llcllis : ica folts a.ifpcdus.fi quidcm feirc illum queat humapus oculus , giacior & acccptior > c- iufquc fruicioluauiur. Dupiicabiturcciam frutdonis grationfTima dulcedo ex tali proprictacum diuinarum iotuicu. Prima c- Dim ex propticcaium cam prxrtantium coDCcmplaciooe cxiflec dclcdlacto : alcera ex immcnfx iftiusdignaciouisconfidcra- tioDcqua Dcus omncs ilias piopriccaccs fuas , & cocum booum (utim > quod in im- pcnicfligabili diuitiacum fuarum chciau- ro pollidcc > cxplicare voluic ad (aiutcm comparandam imparticndamquc homini, mifcriimx creaturz fux^aoofecus atque totum illud.quod cfl Dcus>foliushoroiois

NII OUATIO,

caufa & bono cflc vidcatuftAccedit & hoc phU.^. pccuiiarc, quoti ipfum corpus humilitatii no- ftrt glonofo corpori f .-'< ''^' ,.Ctfr iy.xj, m*ndum > vt qn. ; gefljuimtis

imngmem ttrreni AiiAmt,it*quoque caleftu imaginemgerMmui. Hiac cft,quod omniMin lefu Chrtfto nou»f»nacffedtcHntur. Hxnc^^-^^-S' KoHos cacloi (ff ncuam terram fecundum pro * 3 '^* mtjftonim exfpeiinre .nomen nouum caicuh '^poc.x.ij. Ailfo tnfcriftum: nomen nouum ipftui Chrifti; -^P'^' J . « 8 . nomen nou* ciuitatu Hurufalem a Chrtfto accepiuri , nouum Deo Chrifto canti A^. j . cum tn Aternum cantaturi, in Scripcutis dc- fcribimur.

Quis iam ooo vidcc , quaticopcre bcaci- cudopciChr flum oobiscomparata,&pcr EHangclicamThcoIogi3moblata,cxi:clIac ilbni, qux pct lcgisiullictam, fiauiiicm il- Ian-< ptxihdircmus.nobisobcigiiVcc : Fuif- fcmusquidcm & tumclc(^' ' ';mi-

lcs > iam vcro Angclis ( \. n.ud m boc cclcbri thcacro > cuius iofpedorcs ha- bcmus iflos ipfos beatiirimos Spicicus ad laudcm Chrifli & Dci ooilri cnunc acc^ lupctiorcs crimus. Vniti quidcm illi (iinc Dco &Chri(lo,& in reilicuciooc omnium forrc vaicocut flri£liufi: fed copula coniu- galis, qua nobisgloriari liccbit, noa intcr- cedct. Intucbuntui illi quidcm Dcum i* ^fumfncieadfactem * ciuli^uc naturx pro- prictaccs emiucotinimas cootcmplaijun- tur i fcd la iis vidcbuocoonnullas hominis (aluandi gratia viurpacas > quas ipforum bono ooo explicuic Dcus>quamquam id nccellc non fuicncqi cxplicaturuserat.ct- tamn ncccifc fuillcc. Vidcbuocfcd non ia- uidcbuDC : admirabuncur pocius « quod quam dignaciooem Spiritibuseiufdf cum ipfis oacurx confortibus olim dcnegauir. hominibus oacurx iofctioribus coocclIit« amborum aichitedtus i Deus. Videbunc ChrifiuiciuitatisDci viui.cuius ipfi quoq; iucolx funt, iuccroam lucidillimam , coq; ipfobcatitudoillorum pcr Chriflumiilu- Atior ctit:fcdqui nonAHgelos,atAbraht,ft- Htbr.x. mtn ajfumftrit:c\j'i ctiam io ifla aifumta oa- tura adoracioucm & honotcm funccxhi- bituri,& prxccpco Dci primogtnitumfuHrt» in oritm /rmi rMjfucuxum vWaintr^uetnti*:

Cuius

a

DE AVCT. ET FIN. THEOLOG. 45

Mdin iunicadditaconriininationcyrii?*»» ■*'*"^'»7- non nudtAmm.ferevt Mttm»noJlr* exfcfu- /<>»«/?r#,iilcft,icpublicairracIis,rr/w/iff/#ir/ 3. ij. Nc cadar tn qucmquam rancuin fcclus. Si rr 'nielostifiiu4 fermofi' 'f »<>• ht&.i.t.

ty.i.:^ . ; inigrijfto ^citumACtA mtr- ceJt^ritrtbutionem rttultt qHomctio nos rffit^ gttmta.fi tantnm ntgUxtrimmjnltitem f quA quHmprtmum enjtrrari aperit fer ipjumDo- minitm .ahits qttt ipfum aitdiiterant.futt no- iii confirmMa. AccciJat finis do^tiox , & h.in:,quia plurimunn pollec,rualionis ope- ram, apud mcaccs proprii fui & fummi bo- oi 000 prodigas, vtiiillimeimpcndct. Co-

f;itcmus,cuiustctgraiianos Deus inhanc uccm cxrulcrit.mcntc, intclic^a, latiooc inftiujctitiimaginc fua condccorant. Vc- ntat io mcncem , qucm io finem lapfos re- flitucritin inic^rum, peceatoretfiti reeenci- itatttrit tinimicos in gratiam icccpcrit ; flc compcriemus huoc eHe . vr falutisztcrnx pariicipcs c(rcmu$,eiquc tn fccolum laudcs diccicnnis. Ad iliumautcmnon ntfihac via . quamdoftrma jUaThcologica pr«- monfttat,contcndcrc,multo minus pcruc- nirc valcmus. Ab hoc fine ii abciramu$,noo tota tcrra mariqueifcd toto czlo , cui tarac nosadfcribi inunbiquencccflccft , abcr- tamus. Ethxcdoti rACttli tfi. o>ia-

nua paradifi 1 fca!* •'bi per quam ipft

Chrtjltn aii nosde^ . . nos vtcijfim a4

iUnin aJfcenHemur. Cattna anrea. tju*. ca- lum ttrrtt. connefftt. lngrediamHr,adfcenda- mtti,tnhtreamu4.Lataefiportat^rtMra,fa- ctlt admttttt crtdentts; hnmota fcaU pofitu- ra.nutare non permittri Mrifcendtnttt; infolu- bih' ' ' " i.nondtmittitin-

h^L , :ei adviuentem

tn jecMla,euehaniMr adthronttm altijftmn V' ' Deoviuc,Qi>Ftln)altij/imi ItfuChri- y. .;:tnoflr0. Vobis vctOtpcculiariratio- iiccura ilUincuir.bit , luucncslcAinimi, quos Dcus coopcratios fibi in Eu.in^clii patctadlioDC,&: ' ' miftros

dcllmauir. VoL, vcrle- ttir^«/^«rfV(acro(an^i ftudii vctlri maie- (tiSffinifqut Dcccditas. Autliuris intuit u ia mcntcm vcniat Amofi Prophctxillud: ritgit , quisnontimclttt Daminmlthoua le- i- f j quutut

Cuias ctlam futun mundi booorumque eiusparticipescxidcnt: vctum qui non il - lis fcd Chtifto & ftatribus iplius , ciufdcm naturx confoitibus, ab \^[afanHificat'u, cfl: /ubiiffttf. ImpcgeratDco congcncr illis, Ccd ma/igntts, Sptritu4 mendacii fic inuidii' crimco. Vcrum quam inficnitcr vtruni

J|UcafcdcpulcritI>casinC£ii(lo, & (a- uicpcr illumparta.vidcmus Etmcnda- cium quidcm , quod nsfi mortc Filii fai io- ccrccdcntcicconciliaii fibi homincm no- lucrit i inuidiamvcro, quud cundcm nou adAngcIicam modo , quam &illcimpu- tus, (itnori^inc fuapctnitiifct . ailcquu- tusfiiiirct i (ed loagcaogclicafupctiorcm beatitatcm cucxcrit.

QuantahicDciglotia(epatcfaciat,Au- ditotesoinatiiTimi i & quanta ipfiaoobis obtantum bonum dcbcacur gloiia , cqui- dem vcrirxreligiofxpiccati lccrcta mcdi- tacionc, ne/Itn ptoltJcior,cogitandum rc- lioquo.

Inretcaomncs.quotquot fumus.actciica & dcuota mcntc pcnfitcmus , quod oBi- cium ooftrum dcfiderct do^rina illa,qux aDco & Chrifto patcfacfla , taotam nobis (aluccm planc & plcnc adnunciat.& ad par- ticipationcmciusiouitatgraciofidime.Rc- cipi po(luIat,intclIigi , crcdi , & opercipfo explcri. Et digna tfi omniaccrptione, proptcr authorem,necej[itria accipi , proptet fintm. Digna,qux abauthocctantonadita, hu mili& fubmilfoanimo accipiaturi :n i]ua cognofcenda & pcrcipicoda fcdula &: dili- gcDS opetacollocetur. qux deinanu,meo- cCianimoonodcpooatur, dooccfincm tl- \\\x\,animarHmnofirarumfaluttm ' •■ ; ••us confccuii. Quidcnim.-Dcuslaci . .m fuum os apcrtcti &: nos aurcs obturaras ha- bcbimusUItccxlcftis iiijgiftcr doccrc vo- lctific nosdtfcctcdctrctiabimus ? illccor- dibus noftris diuiox fux veritatis nohtiam infpirare, & nosoftio cordisoodriobfera- to claiidiniam & lcniinmam Spiritus au- rafti cxdudcmus; Chtiftus, tpfapatrisfapi- tntta , Euaogclium cx fiou Pacti&allatum nobisadounciat;& oosillud tn linu pcdo- ris ooftiirccondcrcdcdignabimui?prxlcr- lim conipulli pattis maudaco . quod tUum

4(? D.IAC. ARMIMII 0RATI(5,

luufiue^.^uuitenprfll^herMint tPropbciiic j fitquic*, fruftrancuscrir, qui perre^ioniV

'utcin noa potdtis » ni(i fiiiruu ptophe tixiodrudi. Stcn hodic tur , nifi in Scri- tit, nifipcr d

nm. ftu!$ cor.- itc-

tis , :•■

ff r.

r

oscrgo

.m veran» ao cai&fa-

, >.j;acxcm-

.l.U.

*ves tfftdtn: Dci ^ttifiaKi; fti to»itn/u UjuCkrtjlih inmutritiiH ftrmomh.J^iifi hfud, dotk mdtTanthoHum efus inflruP' tt»u fudeti fimtnttmEuMn- tef^fMtif iqut mejjer»

mmfiatrt citm U:..i i ^ ' ••

0t;MDti,&grMttMD9mif ^ fii. Cui fir Ibus & gloria ab hgc rcir.pore vri^uc iiifecula. Amca.

ORATIO TERTIA,

Di

Certinidiue S. Snnitd Theo-

ponpocciQiir iftius f'ircipie4.-i o*..iui nifi fpci lim^ul afii ' 'r.r pcrueniand^ ad c

ioDCum na£ta cffcoc «aamquam rtiiusprrdaxi-

a«icot , cjmquc iacaot , vtwoic ■;Dr«w.^t«mcn m Audii iu;:; uigcncrarc, & noD locttra, cotiam ) 9c firiU

acquirenti. Qj(um CQunmocukperrc^io

luac icrmmum , quictcm, ncquiLiraflcqui ncamopcramncmoprudens (ibi .w ultt- Suaauccin ■■■ u , ,-U m l-^.tiocc diuina. Anti i. hxc

animoshominum occup; .rit:orc- nlVtn J\

& ^•■f'

Qujarc nccclfc cli Mitt humini fa-

flamcfTc a Dco r ncm ,

qua:fjr.Ucll, cc.i.. 1. 1 . nitamcirc,vcprodnuxij . poflit : quto& modam (lic , quo tcnlus vcrbocuunciJ " •crcqucjc , & fir-

tnactiCicjucu . , . -udcrc: cui ici tcr- tiut luc Doftcr defudabit labor.Faxit Dcus, VI to Jiur ccijm ; 'i>i ipdus pcr

' ;r, Si qui

riarpro

pag«ada;lcruiici].!c lumpro- tcr.im ad nollu omiiim.i iu L^uiuiiio a"- r : '.uioncni. Vosetiam Auditv icstlarif- &humaDilIimi , oio& obfccro , vt iiiiic ctiam oratiunculx uulhar bcocuoljs ' nrcsaurcs accommcaarc non dc- ji.

L)c ctrtitudine autc Sacrofanaa; Thco- !c 'M.v aAuii , min ncccllc Jubcmus ilbm L-.l.. '"•:iiDdumZ,fj«/«/y £.'•■" '

I ,dci.atc,vtrouiquccu

<CIIl

: proprcrcaidcmmo-

C 1

. »

cfalcrarcfpct vtoidirr mo dc C. . dnm.-hjde <i'

u* liUo i:. - gaitionij.,. ebttlhtm^toui cl prcv^

rcmi^'.,-w.. , fal/iiatis opi:

mri/j«^«rwduorcquauntur;rci ip.';us vc«

r- '

fio , vtpotc ei u cate & fccuo-

dumillamiofornuiA, veiitasdicitut, pro-

ptc

■jlicationcm. Vcrum, crit pii- dcliban- -logiararcn- iraqueeil i i

mndu» co- - uscoguofcic >'i!tinfcidnoirc Quod iAa i - potdt , fcdcii .ooc. Quirc ai

»E CERTIT. SACROSANCT. THEOLOG

|»tcrriroilitudiDcm; ci;-.-r; i^mo,'iira& rc$ ipraccrrai proptc Umiflo niodoadptchcndcwi> .1. proptcr jfdinirabilcm lui vniuucin . . .1 'i.i m- aicem jltcraltcriirjDsfcribunr.Vc icm,vtinrccft, di:

47

compJcxa.lllajqu.i . ro i lila > qaa lei alic|uid n cumftat, qi;' ' quarcpiodut. ^ intcr iprtsaftc^tuQcs 8c dcm : '

dup! . . dmplcx apprchci complcxum , tur. Duplcx 1 modusiocc I dumqni

ccllicas rci locomplcx ^ rci, fiuci" " locum,c\

tas.cflocccUaiia & ctlcati dbum& adtiibuni- cclfitasjJl i. tjua:ii fidcraudtm dicimus , nu. ipfo Dco,& iisquxDcop ucmuat, noftio conddct j iprodjftin^a

produCta: ncqucv

fapic: j.

ra*coutci

nn '

tuni

t'.;

•VI "C-

tingcof : Cecun-

X, tun. i ninplc- ijs i^i:u;. it ucccUatu tp.

, . ..JU-

odoab

:i- ■a

rcmresij

Wnr, tanrt.

\J iJ.lli]*.!?i

ctcau cll dutabf

anbuum n imquaiu ' ' 'c .fomici . . .iruas tora-

plcza non in Dco tantura cft , (ed ctiam in rcbus ab ipro creatis. Verum in Deo, par-

tiir '-^ i.xipfiui fbndamento , partim :.x , ;o TolaDr.itis libcix iprius i m crcattiri::, cxlibctataluum voluaiate Dei> 11'" ' ^ ic , vt irta cilct intcr duo iiabuuJo. Sic iiccclVaria Ucus viuit,incclli£;it,aroat, ■'- n '^crc:uor, ■,<.,. j^dus cfl ipiritus ctcatuj intclljgcotia & volunrjtc ' ' ' ocftanimjlr.itionalc , nc- .'cr« volitionc Dci. Vm^c us inipfa complcx»

-r-

l*u.uur.

] f!-*'mcnto,vcicliquisct voluc

Ifcill* r.vcclLt. . * -

:cu- "un-

. ; c) -

"•I nc talc . ...

q«aB: cx mtnorc. Solcm mouc.i ' liiii.Ticxn '" '•m,vrl("r3ri ,

jlaretmmetu 7p//«i9.

j.n vt 1'; ! ' occa- . morti .!

.ic tnagis ; to (igno dc

I

qtii

aoiiaccvUit

1

uuitmi-

' xk-

qrmpi:! .cf- ioicbub. ita quo<}iamcoreadptc-

, , r •" -iijns

, . .co-

:iomcrcbitut :.a:cmilbus '■ per

em •irj .■'»- '■«- !c-

o-

Itmoi.ai

; I

!'a- as

xtcr-

D.IAC. ARM

arccrnicjtcni. Dco quz adthbuunciir iu Tbcologia noflia , patttm ipfius n.%iMrd funt , parrimpcr/i^*r. ivolnntaifm iili cooucnicncij.Pcrwj;;. vira.ijpicQ- ria I boaiiJs.iuliuia,mill-:icDrdu > voluii- cas , poccDtuipd competic nccclfitatcna- luralf ii abloluta. Pcr UherMw 'joluntatcm volitioact & ndioacs orr^ncs iplius circa crcaturas> idquc immutjbiiitcir, i>]iiia Hmul illas voluit noD iciradandas. Qiiz Chrifio adcribuuncur > oinoia quidcmiliipcrlibc- lamDci compciuot volancaccm i vcium

Helfr.if. iUtVtChriJI$t4 fu heri ^ hodte , tdem , (jj> in fecHUfCxpcts omnis in poftci u futurx mu- cationis.duc illafubicifii (ir,liucaQCiibuco- rum,nuc,qua; iiiccr vcraquc ci\ , adfcdio- ois.Rcliqiuomnia , qua: lococa rcrum na- tura fupcriorc &: iofcriorc inucniumut . fi - uc lila lu (c iocomplcxciliuc vt iutcr fc mu- cuoiuntadfcif^a , coofidcicotur, adiAius ncccniratisgradumnon pcrtioguoc. Qua- rcThcoiogix ooArx vcritas dcncccliitas longc omniumaliarumfcicotiarum nccci- fiutcm cxccdir,q^uaccous quidcm vtraquc lotcbusipns ciliua. £c proptcrca quum mcntis apptclicodcntis & cognofccotis ccrtitudoierum ipiarum vrritaccmfc nc- ccflitatcm excedcrc non valcat , imo farpi f flmeinfraillamfubndat excapacitatis fua; dcfcclu ( habcnc cnim fc ocuii mcntis no- Hra; ad ipfam puram rcrum vcritatcm vr Doduarumadiumcnfoiii } ncccflccil, vt nuilius fcicotia: obieillum ccrtius cogno- fcaturquam Theologicx ; quiopotiusfc- quitui,vchocquam ccrtilVunc cogoofca cur } nintcliciflui fccundum ciuscaptum cootciTipcratc & condcccntcc lufptcico- dumoiu-ratur. Vcrum oon cflcius natu- rx & coDditioniS0^/f<?//m illud, vtfenjihn cx/«rnnobiiciqucat, & periilorum ob(ci- uatioDcm Sc cxpcricotiamiliius adttibuta, ptoprictatcs,3ftcdioncs,a(3ioocs , paflio- Qcscogonlci.Sublimiusctiamcd, &:aItio- ia,qux illi cooucniuut, acttibuta . propric - tatcs,afrc<flioncs,adlioncs,paflioocsiquam ▼t mcas rafionis (j^ rA' v 'vr bcncficio vcl ipfum cognolccrc , . ibutaciusinuc- uigare . vel quodfubicdo cooucniaoc dc-

; naoaftiarc pofllti quxcumq; dcmum prin-

INII ORATIO,

cipiaadhibueric,& ad qaafcumque caufas. vclip(iusobicifli,veIa<itTibutorum>vcic5- ucoicotixintcr ipfa, confugcrir. Solifibi ootum cll obic(flumitocaquc veritat ^ne- cejfiiM ptopiic &immcdiarc cogmt» efi lUi cui copctit: Deo primo & adxquate , Chrh y?*fccundanopcrcommunicationem Dci: Sibi adxquate,quafc cognofcic, infcrius Dco.qua cogDoicicillum. Ncceflaria ita- quc cit reuelati» , qua Bchs fe^Chriflum fuHM inccllcilui noflro lufpicicodum & cogijoiccndam cxhibcat . atquc itacxbi- bcat j vc omnianmuladtribuca , propticta- tcs > afFc(ftioncs , adioocs paflioocfquc. qux fas cft , vt dc iplo Chriflcque cognolca- tiit ad ncflramfaiuccm &ipfoiumgToriam} cxpliccc, ad«oquc cota &. tntegratheoremM- //•,quib. tum fubicda infa.tum omoia ipfo- riim attfiliuta comprchcnduntur, patcfa- j ciat: nccciiaria , mquam , fiquidcmDcu* Chridufquc cius coguofci dcbcat , & Tter- quccx mcrirocoli &cclcbiari. Cognofci autcm dcbct vtcrquc , coli dcbct vtcrquc: ncccflaria itaqi reutlatio vtriufquc.Et quia ncccflaria,ctiam fida a Dco.Si cnim natu- ra partiahs tautum booi vt particcps , ita & commuoicatrix in ncccllariis noo dcficic; quanro miousid dc ipfo anthore & opiBce naturx D^t;. qui fHwmupt bonum cft,liccac vcl fulpicaii? Scd ' ictium cft. viid-

ipfum pcnitiuspji. u .,>ccialius iufpicia- muttfuudaincnti cotm inftat c(li quod rc- liquis, quxfcquuDtur,ct^ pixdrucodum. Nificnim ccrcocooflct fjclam cllc reuela- tionem , fs uftra dc verio , quo renelatio ifta fa'flalit& cntiDeatut.ioq^uiixturauc difpu- tabitur Faclamitat^uccflc reHtlationem dc Deo & Chrtfle . ipla Dci natura primoo- mntnin cuMicitliquidillimc. Ilia booacfl, bw X commuutcacrix boni fui > lum qiiod cicacioncproceditabiila >rumquod i^lcDcuscfl. At communicatioboni di- uini uon flt. ninipfcinnotcfcat intcllcif^ui, &abalfc^u & voiuntatcdcftdcictur. In- notcfcerc autcm ncqt^t oifi pcx reuelatio- nem Fa(^a igitui rfMr.W/^.comuoicatioois nccctratiaadminilha. Ab hominis ipHus natura k. conditionc id ipfum varic potcll coadocefieri. Primo > Nacura hominis

mca-

DE CERTIT. SACR

incBtis & inrel!c<ausefl: particcps : Atfa$ cftmcDtcm& iotcllcdlum ia iplura ctea- torcmreflcftiihoc ncquitficrilioc copoi- tione creacoris ,ticquc tlla habcri oiiicx rf«r/ii//tf«f:Faftaitaqucr«»/f/rt/»i».Sctundo Naturabominiscapax c(lf.iAaboDi diui- oiabipfoDeo : Atfruftra cflct capax, nifi ficrctcius paniccps aiiquando > particeps DOD fit,oi(iper»c/i/Mm lilius : crgo ncri; ttai\\i\iipMefa{l4. Tcrtio, Nonpotcft va- oum&irritum cile dcfidcrtum quod ipfc Dcus homici iodidit : At dcfidcrium iilud cft frueodi booo iniioiro , quod Dcui cft.oon cft illius ftuitio nill cognitto i crgo fadarrM«.Wi<),qua cognofcatur. Prodcat •inmediumiprcquiioterDeum 8c homi- 11 cm cft.icfpcftus, & ftjiim fefe prodet fa- da rtueliVto.Dcai crcacor homims bcccfi - . ciocreationis mctitus cft ab illo cultum,&: konorem. HcunoDcicrcaiuradcbctDco tcligioncm & pictatem : & Lsc obligatio cum homioc ipfo oata eft , fy ngrapha data codcmdic,quo ^tMtuscft. Rcligioautcm humaoumjouctitum eflcnoopotuit. Vult enim Dcus coli ci pcafcripto voluntatis fu*.Faflaigiturrf«r/a//ff , rcligionis Dco dcbitxcxadltix , Si przfciiptnx placitar, Deoque dccorac. Chrifium fi ioiacamur, immane > quanta fepatcfj^ionisoftcrat ncccAiras, quotfaifta; reutUrionis argu- mcnta/eiliicopatcfadaot. Sapienti* nii- landi juftitix & mifeticordiat lemfeta- ir.cnti cxcogitJtrix Tultagnofci ; booitas &graiiora mircricordia tanii boni admi- QiftraitiXiColi debet& cclebrati: potcn- tia taotzCipicntla: & boniutisadmitiiftra, & dccrcti abvrraquefa6licxfccuriix,mc- ruit adorari. At oulli debitum otiiciam prxftari potcftfine reueliuiene. Rcuclara iraquc Dci lapicnria , mifencordia, ootcn- tiain Chrifto copiofe cxhibita. Cbriftus ipfe tct& tam mirabilium opcrum.pcr qu; ulusoobis amilfaprocuraoda cr.it pcrpc- trator , tam horribilium & infandorum cruciatuum , faiuii oobis impctrandar fcr- Hicntium , pcrpcflbr , raotarumgraiiarum cx lioDo Paciis poOeflbr, & iulluciuldcm admioiftrjtor, aguofci.coli, &cc!<:br2ti vu[t,dcbcc,aiuctttr. Aciiuftca illaabho-

OSANCT. THEOL. 4^

mihccxpcdl.ibitoffi ' ' Fafla igitur Chrifti rf.vff//i; : , , . . con- ruIircSc inhoitaparcfaflioniscxcmplafup- pcditabitradcovtDubolus : lusicadcmimitatus,col!oq'i.i , ;. . :,u;;.i oibus fub uomioe & prartcxtu Dci vcri io- ftitaeric , cultumqac ab iifdcm poftu- laiic , & rcligiouis raodum prjcfcripfc- rif.

Habemus itaquc Thcologixnoftrxia fuprcmo gradu coofiftcatcir. vcritjtcm & neccniratcra.habcmusilhus tn mcnte Dh Sc Chrtfii adxquatam ootiooem fccua- dumAij.»», qui!«^''* ' ••■ ' benAus ciufdcmhomtHibui

p9SAK*» rtHtiiUionim, tebii s c; ic uotiooicoaucoicatcm, vciiiii: ..ipcuiiju- mano cootcmper Jtam. Atquc hxc omni* certitMJini,qa»tn nosdciftaThcoIogfaha- bcmus , vr prxccdinca, ita ncccfljrjo prx- ftrucnda. Nunc dcipfa certitudine vidca- mui Cxtcnim , <juumThcoIogixr?«f/*- ^''17 couDciaiiuofa(fla(ic: r rt .ontineatur , adeo vt ven. . ,.,ui Theologia ipfa noftrafit : aon .ilitcrde TheobgtA cerfirudineikiiai potcft, quam dc ipfii/rr^filiiusccrta .1 ' ^i-uliooc cx- pliccmus. Proratoain nccfloijm iumcmuSjWriwOT ) lamin facris Vtterit fy .[% rc-

peritK&propterca ,; .cnMia iftammentis noftrx adprchcnfioucm ad> ftrinccinas.Triaaurcm ! > ronli- cicnJofuntpcrtraiHanda. I'i ^quxfic cuiu(inodi]{icilIacm(r«>/4>,quI Dcusa no- bispoftulatjS: quavult^T-' iti- ni:i tv^lM": rccipi.&adpiclic

jus i:argumcnri •uetBi illius vcritaSjimodiuinitaspin.^.jLUt. Ter

cio,quomodo ifta diuiiv 1 - ^ ' tis pcr-

fuadcatur,atqucadcc . uiunu

uoftrisimprimatui

CtrtitH4o,<^ u J D 0 U!> -itt i:. r.-. .: m

vultrecipijfidcielt, 3c proptcit ti iaoitcns diccotis, quanon -. tum , led vtdiuiaumrecipitur: c<. lUi.i r ub implicitx.quaquis,citfa fcuk- v rbj, taaquamfignOjCHUDuatorumt, .iv, crcjitiiles libtos, voIuzninciUo bibhc*

G cooi-

5*

Comprc ra c

D. lAC. AkMINII ORATIO,

ic hiftori- o vtr-

po! iuoilljm hubeiificicni,

qua lciiius lUo caunciaciiquantum quidcm ad i T.iiium fic gloiiam Dci cft

DCc^.. . ^.aunUiacquciia Jiuiaicfle ccrco cognofcAocur,vtnon modovcricar tcmrumniam,(cdciumrummum booum. homioiscomplccti. cic Janiui : Qtjx (idcs. Dontantum cicdjt DtHm c?» ChriJInmcC- (c iocquecaotumi^ro crcdac o* ChnJIox- liquidcnu: ' \inD*Mm(^Chri

flum ctcdii .itiimancibus fideadpicbcoia Uciunc, \tiaDeum can- qoamPii/r' »/-

UMtoremai...: . .^.i^ ..^ i - ;.'.o-

(lo,(cd& praflict iaccllc^u» muous cdc aibiuaiDui lci vctx &:vi-

uzQoanK)..- .< r . ' i.i Scnptuiis tti- buitUt , Cci.Hk -^^rniPcg/lae. ^fj^ vnvtijnnr.

Aeqae idiufmr tuMnii & Hdci po- ' l)cus. Vndc porro

. . , : adatgumcnca qm

vctbiillius diuiuirarcm nobts aJptobaoti

<; porro crpli- uminum ciga icuc diuina.Ac

illo&prxfciibcndu ^ quamodoinillistii

SatnrAm DttMA

buatcxcrniiciim,niL .itiUicon» ucuieos : Chrifli ftrjtnmmm dclcnbiti YC mens humina Kjtc ri dcbcat , jUam intDens dclcripiioncJnitilcin pcilouam cxci>gita- itab iotcUcdu crcato non potuiflc i camq» tam aptc , tam conucnic n rublitm-

icrdclciiptam tllc, vcij i.-.ii - :.itt iatclle- ftuscapacttatcm longc cxccdac, Eodem modb vcttatnrin DttChriJliqut amorecr-^ ga nos & bcnciiciis cujtraiulis; Adco vt A- roilolus PauIus.vbidcjltistcbusadErhc- iios prxrcriplit.dicat.indeipfiscoiUrcpof- CcquM»t.t tf/ins /it : tt» tJi rryjlerta

rf rifi, diuinam ne..., ..iam cflc & cx

uftam reuelatiottt Dch Intncamur lcgcn},qua hominum otiicium c(l com- prchcntum erga Dcum : Qii' ' -i iimtleioomnibusomnium^ gibus . quod dcccmiilis farcuibus verbts queat coinparaii , tacco a^qniparati? qux tamcn& i^^iaad duolumma cjpitaidilc- AiooisDu& proximtn)ntrcuocata.Saiie &modum,quoi!l4rcqu:litarmjV«</i'5cfi-| adpaict diuina dcxtcra craratam & con- dcsinanimit noilij&ptciJuc.Atur- Scimus rciiptam cHc : quodcttaro Molcs tndicac ad vifioncm facieodam , prxtci obieftum his vcrbis.- itMmMgn* eni ftnt fi*- DtHt.

vifibile, non modoiumco extcrnumcire | tUf.t^^inMft* tnjla/icmt tfl vninerfMitxi'

'^'uium,quodtcm "' : rnilluftrer,. .m iDCciuamoci:: . . |uin,qux rci luminc cxtcroo colluilratx ipccicm in' tus recipia: :. itaquoquc

&hic,ptzt^. n iltuif iumcn

cxtcrnum,intcfna mentis& aiiimiluxefb nccciraria,vtriJcitftavi! ir. Ar-

guiv. ■■- ■• r--'^ . -rLii

dlU.. . . ^ OS

aoanulia,caqj viiratiora,l<:ligcmuSi& brc- uitcr dclibabtmus.ti ' ,oimiuau- ditoriomolcili & c ...

Prodeac Sm^/Mr/tipfai &pnmas in dt-

uinitatcfua al]'r 5«^- jhtntsam o> m- ^ ..lamus.

I otaillaeftde i '/.occupa-- tJtn nr.cura vttii loamorc, hcaeu0lcucia»bs.iiwuui^ tiuui^i Liinuiio

/iM.quam tgo 4o corMmiehi^ hodte Imo tan- tam ilhlcgi diuinttatcmincUc dicitMolcs» vtipGegcarcs,vb;-aadictint libm Icgcm» uiooc cxclamarc cogit : "Vtiqui ^ .. . .ij uns(^tnteIli^tns,^enimMint$ijl0. Tra<f>Jcione itaquc ictum ipli obicdaiuro ptr jmut,noa miuuj(.i.i. ..V i.i.t; j uiLi:uicatc no-

bisconmoL llictotusei: diuinus,

Deigloiia.&lalus hominis ztcrna. Qutd Sfq;; ' im vtomniacc rcfirantur , vn-

dciij i Jurcrunc' Quid iJci lapicnfr.

booitati , potcntiar, magisconuc! quam vt homiocm ab tpfo cteat culpaperditum , ioinc^um rctu .'. diuinxbcaticatisparttcipcm taciat ? quoTecboDcusfcipCumhuminipac rc voluit>qucm fiocropatcladlioni&

..a &fi

dccoium^

DE CERTIT. SACROSANCT. THEOL.

in pmr/tina d§^rint.

^ecorum . & bomini (alurarcm magis.pro» pofitum habae debuit ? Qoimobrem nul- la nota mclius digoofci potc(l, vcibum di- uinitus eirc rcucutum , quam fi (alutis via komioi mon(lrct,aci illam vclut manu du- ctttU profcqui ooq dcdnat, vfqQcdum ad eiu' ^ "• ^'■ducat,quaipf»inrcDci

glo , l cIucci C^uibocjqnod

<i€ 6oc dicimus.tn cxtgaa^fcd aobiii,ve! bi i(li':s partc ,volct coutcmpl m ipfam dominicam oculis au:.!.: . ..ir, vidcat,3c quantam fashurraois oculi.'> pcr- uidcat.- nifi &tcatur duplicem iQum doem tamncruof' ' V iccuratcin illapro-

po(uum,vt . & captum lltomnis

ctcatx iotclligeotiz , &jncrc diuina i(la prccationisforma , plufquam yEgyptiacis tcncbris mcnicm cacun^r^-Tir"^. obfcl C»m habcat ncceflc cft .

Pjctcs dodtinz iflius lotcrlc coofcia ' V inueoiemustaotaminomnibusco- ;cm 3t conlpirationcm,ctiaminmi auti(fimis,viab homtoibas patcfada^rc- di acquc3t>aDcoautcm produdc ceitif- Hmcctedidcbcai.

Confcrantur tanttim oracula , qux ^e ChriRodiucifisfcculisfunteoaDciata Di. xicDcusfcrpcntiadfolaitor- •^- 'imorura ooilrt gencris parcntum : muhtru eenteret enfut tuum Rcpctita cadem a Dco promidio , & Abrahamo fpcciatim fida/ In tucijewtnt binedicenttir cvintsgtntet, la- cobus ratriarcha morti piozimusez pro

pitt (^pAritt/llium, (y nomen eiut trh tmj^ nutl.

I.ongumcTrcf rcccnfcrc , quar loIMlI- mts& aliis Prophctis , iftirci conucnicn- tifltmcfiint cnunciata.Coparcntur c3 illit quarN.Tcft.de coplcmcoto prordiflians (l-i!iifunrdcfcript3,&con(bbic cx tanr» confcn(ioncomniij , vnius Spiiitus cliuiDi* iaftioflu dida & fctipueirc 5i qux vidcl' turiaillisIibttseiTc antilogixi pcrrcfiam irrcrprctationc facilc concil antur. AJdon non modoiccumconfentircomocs parrc»

fapialchudxp •bis." N " " <• li*t*i

le : et eritMg^regattopopu &eztrancusPropbcta,& lum , quodDri liraflis

^uta-

n»iio-

r.T

)

'C-

:iir.hi$ vcr-

.^cccdac

/rw«».i4.»7 Bilcam.)?

Jfrade

proQuncTauit|hifccaddat.*Pmr(/;/,2nquit fuppliciaxternad b,(^ furget Sceptrumex

doclrinS: iAiii^ pcrrotam r' ' rcyfqucaii.

(ophia ioQcniatur, quod huic nonrcfpoodcat. fi ^uid U - ipfum cx ipUPhilo^opIif.i V tioacconfutaripbrcftl tatfc ft)Ius & cha . demninr' •:-!>!'• icftati.

tinimam. Narrat abhomioumo ccmocifIima,imo captumilloium c ranna, 5: tantum narraccjrca argumcnt.1- tioncm , aur (uafionis vilum adparatam - & vuli tamen iotcUigi » Vultcrcdi. Atquj:(i- ducia.quartJtiodci- '- -cndirNul- la oninino,ni(ipur.-i .us,idcft,di' uina aurhontate nitatur.Iubcr, vctat.man- dat.proliibcr omnibus : Rcgibus, fubditis magnatibus , plcbtis, doif^is, indodis.d- gnum pctcntibus , & fapientiamquxrcn- cibus,(cnibus, iuucnibus, pari io omnes v tcos poccftatc : frcra itJquc fola fua poteo- tta.qur rcfra»ftarios omoescoiriccrc, A n- remuncrari^otcftcificacilfimc Ini^n.ijmurprrmia rx ccpra faaciuotur; .rr':

,»,'.•3

. 14.

flriut omntsfltoiSeth. petNathancmprr

1 t:<.trr, ''i-rnr. :uuy.: \ .', «.' / .f / " '■• '

r. .^ .V. : ;

'm Jf r-t V .-.Z.M foit

i>, &dt- iDauidi- is vetbis .• StM- quoJ egrtdietnr i umeitu. Vooe ir vtrgsdtfemine if/ii, & •acmacrcm - j . - . . i: virge canei.

Cc

Iis i.i . , 1. , >.v j. , ; ^ L . .

xque fibi &cilc c^Tc voljntarcs !

mortaItum,|;c prci

re.Ipfam Scripturari. uucui^qu

tumiftiusM.iirflrrs cirf .o -

mum , c

Cant:

briqu ^:. 1 i.ov..'.ui

ixoJ.x.

5X D. lAC. ARMIN

pciiiiftrctaui.Tiioculi»: Plalmum 1c4.dc- uotamcQtiriotucatur. Con^rat cum illis ^uidquid GizcaLaciaaquc poclisdc clo- aacatia in ruisatiihiuis poiTidct cmincntir- Hmum;&c ' '!>icntillimc,hxcab

humjoof^ 'unihadiuino pro-

latacHc. Cootcadatquis ab ingcoioi ciu- dr I icotiaicloqucntiaiutcr ho-

nv liimus, &: (imile qutddam

ift .ompcrictlibiaquair.hxre- rc, .n Qcruumcrupturum. Fa-

tc: Sciiptura vctc di^i poilci

iX#r.i.ij. qi; dc lijafic coafcruoium fuo-

rur^iorationcproDUociat : §1»*. t/Um lo- «} ' ' .'■ : i itmana

''■ ■■.■..jpitt-

itHMlim Junt eaiungtntes Vmhu.ia. iiUi Vjticiniaper totum cor-

j ' -.^ laz fparfa I qux paicim adi- piam Judiinx pertiacut (ubUanciam, paitimticiuncadautoiiraccm do£liinx c- iufqucadminiAtiscoacihaadam.Aninud- ucriaturfcdulo, quamdifcrtc &difbndtc xcsmaximasabomaihunuoa5c Aogclica pctucfligationcrcniotas, & nooinpotcn- tiadiuioaprxflabilcs,prxauacicut i& li- mul quaro prxcifccucocus & temporiim iatrrualla , adcoquc omncs ciicamtt jutix i:fpoadcaQtpixdi(rtioQibusi& ipia rctum Voiucifitas fjtciicogctur» ooo oiii abo- mnifcio numinc prxuideri, & ptzouocia- li potuiirc.Noo rcfctam cxempIa;obuia e- Bimfuot Iibtam tpfum apcricnti. Voum uatum aut alceram iocum adivta . vbi i(la prxdidionis & cucntus prxctfa conuc- sicutia dcfciibuur. FMf/.mquit Mofc$(dc Agjptiaca fcruitutc& hbcratione cz ea- dcm.ir.xtai' ' Dcus Abialiamom fo mr.ioprxd .^^\\ittii)tnJinequMdriH- lentommtrif^inta anncrnm .fnit, laquam, hiripfi ^xercitiuleho- ti* - ' V,.. j.,. v;,. libcrationc cx

ca] ' ;Iooicaaic[cmia przdidta,

TfJ 1.' , P^'^ (cptuagintaanoosfutura,loqaitui £f- dias: Anno primoC ;< PerfMrum vt firjictreturxcrhun} . , >x ore liremtt, txtifuitlihnM j^trtiumCyri Regit TttjM- Tum.^c. Ex huiulmodi auccm vaticioiis dimnitatcm Sctijnurx cyncludi poflc &

11 ORATIO,

i.Iebcic,ipfc ' i Efuiamdcclarat , his igf^^^^^ vcibis : yt. ....ue ifut, rjtntur* funt in * fojlerum^ut CiignofcamHi ^uod dtifitis.

Mitacula,quxDcus pct vcrbifui pro- j^irjieut^ mos coados , i^rophccasi Apoflolos, imo pcriplum Chnfluindod^iiBX fux confot- mandx & autontati iUoium ilabilicodae patrauit,!ciufdcmdiuinita:is iliuihc prx- bcnt tcilimonium. Taiia coim (uut , qiix omniumctcatutaxum, ctiam vuicatuni,& cociusoacurx vircs cxfuperaot. Acvcrax Dcus, &glotix fux zclo